लिङ्गपुराणम्

शिवस्य ध्यानं लिङ्गरूपे कर्तव्यम्, यं विष्णुः सलिलसागरे ददर्श, यं च पञ्चमुखरूपेण पञ्चैः शुद्धैः ब्राह्मणैः पूजितवान्। अद्य त्वया भक्त्या मया दृष्टोऽसि, हे अण्डसम्भूत, जगद्गुरो; तेनापि मया संवादः कृतः, पूर्वं चास्मि तस्मै भक्त्यर्थं तत्वं दत्तवान्। भक्त्या, हे देवदेवि, स मां हृदि ईश्वररूपेण ददर्श; अतः श्रद्धया एव विषयः स्याद् द्रष्टव्यश्च, हे पार्वति, परमगिरिसुते। सः सदा लिङ्गरूपेण श्रद्धालुभिः ब्राह्मणैः पूजनीयः, न सन्देहः। श्रद्धा परमं सूक्ष्मं धर्मं, श्रद्धैव ज्ञानं, श्रद्धैव होमः तपश्च। श्रद्धैव स्वर्गः मोक्षश्च; श्रद्धया एव अहं सदा द्रष्टव्यः। कथं ब्रह्मणा सद्योजातं महेश्वरं, वामदेवं महात्मानं सनातनं पुरुषोत्तमं दृष्टम्? तथा अघोरं ईशानं च — इति सर्वं सम्यक् शृणु। नवविंशः कल्पः श्वेतलोहिताख्यः विज्ञेयः। तस्मिन्नपि ब्रह्मा परं ध्यानं कुर्वन्, तदा कुमारः श्वेतलोहितः केशश्रेण्या भूषितः उत्पन्नः। तं तेजस्विनं पुरुषं दृष्‍ट्वा, चतुर्मुखः ब्रह्मा तमात्मनि ब्रह्मरूपेण स्थापयामास। ततः ब्रह्मा सद्योजातं योगेन परं ध्यायन्, तं देवेशं पूजयामास। सः ब्रह्मा सद्योजातं ब्रह्मरूपेण चिन्तयामास; तेन तस्य पार्श्वे शुक्लवर्णाः प्रसिद्धाः उत्पन्नाः। तेषां मध्ये सुनन्दः, नन्दनः, विश्वनन्दः, उपनन्दनः — एते महात्मानः शिष्याः तं ब्रह्म सदा परिवेष्टन्ति। तस्य पुरतः श्वेतवर्णधारी महर्षिः श्वेतः जातः; तस्मात् पुनः हरः परमतेजाः उत्पन्नः। तत्र सर्वे ते महर्षयः परमभक्त्या सद्योजातमहेश्वरं शाश्वतं ब्रह्म स्तुवन्तः शरणं जग्मुः। अतः ये द्विजाः देवेशे विश्वनाथे शरणं यान्ति, प्राणायामनिष्ठा ब्रह्मण्यात्मनः — ते सर्वे पापरहिताः, शुद्धाः, ब्रह्मतेजसा दीप्ताः, विष्णुलोकं अतिक्रम्य रुद्रस्य लोकं प्राप्नुवन्ति। ततः त्रयस्त्रिंशः कल्पः रक्ताख्यः प्रवदन्ति, यत्र ब्रह्मा परमतेजाः रक्तरूपः अभवत्। तस्मिन् काले ब्रह्मा पुत्रकामः सन्, ध्यानं कुर्वन्, तदा कुमारः रक्तवर्णः, रक्ताभरणवसनधारी, रक्तलोचनः, तेजस्वी उत्पन्नः। तं महात्मानं कुमारं रक्तवस्त्रधारिणं दृष्ट्वा ब्रह्मा परं ध्यानं आश्रित्य तं देवेशं ज्ञात्वा, प्रणम्य, संयतः सन्, नमस्कृतवान्। ततः ब्रह्मा वामदेवं ब्रह्मरूपेण चिन्तयामास; तेन स्तुतः स भगवान् महादेवः पूजितः। हृदये सर्वं ज्ञात्वा, स भगवान् पितामहम् अवदत् — 'त्वं पुत्रकामः मां ध्यात्वा, हे पितामह, भक्त्या मां दृष्ट्वा ब्रह्मणः सम्यग् स्तुत्वा, अतः ध्यानबलात् त्वं प्रत्येककल्पे यत्नेन मां ज्ञास्यसि।' ततोऽस्मात् चत्वारः महात्मनः कुमाराः अभवन् — विरजा, विबाहुः, विशोकः, विश्वभावन इति। ते महात्मानः शुद्धाः, ब्रह्मतेजसा दीप्ताः, ब्रह्मसमाः, वीर्यवन्तः, सर्वे रक्तवस्त्रधारिणः, रक्तमाल्यालङ्कृताः, रक्तगौरविलेपिताः। सहस्रवर्षान्ते ते ब्रह्मपदं यान्ति। ते महात्मानः द्वैधं दिव्यं ब्रह्म स्तुवन्तः, लोकहितं शिष्यहितं च कामयमानाः, करुणया। सर्वधर्मोपदेशं कृत्वा, ते ब्रह्मप्रियाः पुनः रुद्रं महादेवं अव्ययं प्रविशन्ति। ये चान्ये द्विजश्रेष्ठाः, दक्षिणार्धेश्वरं पूजयन्ति, ते महादेवं पश्यन्ति, भक्त्या तस्मिन् निष्ठिताः। सर्वे पापरहिताः, शुद्धाः, ब्रह्मचर्यनिष्ठाः, रुद्रलोकं यान्ति, यत्र पुनरावृत्तिः दुर्लभा। एकत्रिंशः कल्पः पीतवासाख्यः प्रसिद्धः, यत्र ब्रह्मा पीतवासा अभवत्। तत्र ब्रह्मा पुत्रकामः सन्, परमेश्वरः, ध्यानस्थः, पीतवस्त्रधारी कुमारः तेजस्वी अभवत्। तस्याङ्गं पीतगन्धलेपितं, पीतमाल्यवसनभूषितं, युवा, सुवर्णयज्ञोपवीतम्, पीतपट्टधारी, महाबाहुः। तं दृष्ट्वा, ब्रह्मा ध्याननिष्ठः सन्, मनसा तं जगत्पतिं सृष्टिकर्तारं शरणं जगाम। तदा ब्रह्मा ध्याननिष्ठः सन्, महेश्वरस्य मुखात् भूम्याः विश्वरूपिणीं माहेश्वरीं दृष्टवान्। सा चतुश्चरणा, चतुर्मुखी, चतुर्बाहुका, चतुस्तन्वी, चतुर्नेत्री, चतुर्ध्रणी, चतुर्दंष्ट्रा, चतुर्मुखी चासीत्। द्वात्रिंशल्लक्षणयुक्ता, सर्वदिशं प्रेक्षमाणा, सा ईश्वरी, सर्वेश्वरस्य पत्नी, तेजस्विनी। पुनः स महादेवः, सर्वैः देवैः पूजितः, पुनः पुनः गायन् 'बुद्धिः स्मृतिः प्रज्ञा' इत्युक्त्वा, 'आगच्छ, आगच्छ, महादेवि' इति, अञ्जलिं कृत्वा, भगवत्पुरतः स्थितवान्। योगेन सर्वं विश्वं व्याप्य, सः सर्वान् लोकान् वशे कृतवान्। एवं शिवस्य महिमानं, कल्पेषु ब्रह्मणः ध्यानं, भक्तेः प्रभावं च शास्त्रवचनानुसारं पावनया कथया निवेदितम्।