लिङ्गपुराणम्

शुद्धं जलं एकवारं आचम्य, यथाविधि हविर्दानं कृत्वा, ते मौनं आस्थाय उपविशन्ति। प्रथमं हव्यं प्राणाय समर्पितं मन्यते। द्वितीयं अपानाय, तृतीयं व्यानाय, चतुर्थं उदानाय, पञ्चमं समानाय समर्पयन्ति। प्रत्येकं हविर्दानं स्वाहा मन्त्रेण पृथक् पृथक् कृत्वा, शेषं यथेष्टं उपयुञ्जीत। पुनः जलं एकवारं आचम्य, मुखं प्रक्षालयित्वा, हृदयं स्पृशेत्। प्राणग्रन्थिः आत्मा एव; रुद्रः आत्मा, सर्वसंहारकर्ता; रुद्रः आत्मनः प्राणः, आत्मं पोषयति। रुद्रः प्राणे प्रतिष्ठितः, अतः सः प्राणमयः। प्राणाय रुद्राय च उत्तमं अमृतं हविर्दीयते। "भगवन्, शुभेन प्रवेशय—स्वाहा—ब्रह्मात्मने।" इति, एतेषु पञ्चसु हविषु शाश्वतं भगवन्तं सन्तुष्टं कुर्यात्। त्वं नगरान्तर्गतः पुरुषः, अङ्गुष्ठमात्रः, अङ्गुष्ठे स्थितः, भगवन्, परमकारणः। शाश्वतः लोकनाथः तुष्टः भूयात्; त्वं देवेषु ज्येष्ठः, रुद्रः, वृषश्रेष्ठः। त्वं सौम्यः भूयाः, अयं भोजनं अस्माकं भवतु; अयं हव्यं तव—इति, सर्वं विशेषतः गुणप्राप्त्यर्थं घोषितम्। एष योगनियमः पूर्वं ब्रह्मणा उपदिष्टः; पशुपतिज्ञानं यथाविधि ज्ञेयम्। सदा भस्मना स्नातव्यं, सदा भस्मना लिप्तव्यं; यः पठति, शृणोति, वा द्विजश्रेष्ठं शृणयति—दैवकर्मणि वा पितृकर्मणि वा—सः परमं पदं प्राप्नोति। अधुना आचारशुद्धिलक्षणं वक्ष्यामि, यस्य आचरणेन शुद्धात्मा मृत्युः अनन्तरं परमं पदं प्राप्नोति। एष ब्रह्मणा सर्वभूतहिताय पूर्वं उपदिष्टः, ब्रह्मवादिनां वेदसारसङ्ग्रहः। शुद्ध्यर्थं एष ऋषिणां परमं पदं; यः तत्र यत्नशीलः, सः ऋषिपदात् न पतति। मानं च अपमानं च—एते अमृतं विषं च; अपमानः तत्र अमृतं, सत्यमानं विषं कथ्यते। आचार्यहिते अपि युक्तः, एकवर्षं वसेत्; सदा नियमपरायणः, सदा आत्मसंयमश्च। अनुमतिं लब्ध्वा, ततः ज्ञानयोगं सर्वोत्तमं आचरेत्; धर्मं न उल्लङ्घयन्, पृथिव्याम् वसेत्। शुद्धदृष्ट्या पन्थानं गच्छेत्, वस्त्रेण शुद्धं जलं पिबेत्, सत्येन शुद्धं वचनं वदेत्, शुद्धचित्तेन कर्म कुर्यात्। षण्मासे मत्स्यभक्षणेन यः पापं, तत् एकदिनेन अशुद्धजलपानात् भवति। अशुद्धजलपानात्, अघोरमन्त्रं शतपञ्चवारं जाप्यं; ततः शुद्धिः सिध्यति। अथवा, शम्भुं घृताभिषेकादिभिः पूजयेत्, त्रिवारं प्रदक्षिणं कुर्यात्, ततः शुद्धिः—नात्र संशयः। योगविद् अतिथिसत्कारे, पितृकर्मणि, यज्ञे वा न गच्छेत्; एवं योगी अहिंसकः भवति, यथा विचारितम्। बुद्धिमान्, अग्निहीनयागवत्, अथवा दह्यमानाङ्गारवत् भोजनकर्तृभ्यः भिक्षां याचेत्, न तु सदा। यदि अन्ये तं तिरस्करन्ति वा अवमनन्ति, तदा धर्मानुकूलं भिक्षां याचेत्, सत्पथं न उल्लङ्घयन्। वनवासिभ्यः, परिव्राजकगृहस्थेभ्यः च भिक्षां याचेत्; प्रथमः श्रेष्ठः, तस्य अभावे द्वितीयः विकल्पः। ततः, शीलवान्, श्रद्धालु, संयतात्मा, विद्वान्, कुलीनः गृहस्थः—एतेषु भिक्षां याचेत्। तदनन्तरं, पतितान् भ्रष्टान् न, अपि तु अन्येषु भिक्षां याचेत्; वर्गेषु एषा भिक्षा अधमजीविका कथ्यते। यवपिठं, तक्रं, दुग्धं, यवः, फलानि, मूलानि, पक्वं अन्नं, स्थूलपिठं—एतेषु भिक्षा योगिनां सिद्ध्यर्थं श्रेष्ठा स्मृता। मासे मासे यथायोग्यं तृणाग्रशिखया जलबिन्दुं भुङ्क्ते, पूर्ववर्णितया भिक्षया याचते, सः अन्यान् अतिक्रान्ति। यः जरामरणयोः गर्भादिभयात्, नरकेभ्यः च त्रस्तः, तस्य एषा भिक्षा मोक्षदायिनी स्मृता। दधि, दुग्धं, वा जीवहानि अन्नं भुञ्जन्तः, भिक्षाजनस्य षोडशांशं अपि न लभन्ति। सदा भस्मशय्यां, सदा भिक्षाटनं, सदा आत्मसंयमं आचर्य, यः परमं पदं इच्छति, सः पाशुपतव्रतम् आचर्येत्। योगिनां सर्वेषु क्रियासु, चान्द्रायणव्रतम् श्रेष्ठम्; यथाशक्ति एकं, द्वयं, त्रयं, चतुष्कं वा आचरेत्। अस्तेयम्, ब्रह्मचर्यम्, अलोलुप्त्वम्, त्यागः—एते पञ्च व्रताः; अहिंसा तु अत्र परमं। क्रोधाभावः, आचार्यसेवा, शौचम्, अल्पाहारः, सतताध्ययनम्—एते नियमाः कथ्यन्ते। बीजयोनि-सम्भूतगुणाः, वस्तुनिबन्धनं, कर्मणा निश्चितम्, यथा मनुष्याणां जगति, दारण्ये गजः। देवैः यज्ञकृत्यं जपज्ञानसमं; जपात् ज्ञानम्, ज्ञानात् रागद्वेषविहीनं ध्यानम्; तत् प्राप्त्वा, नित्यं आत्मज्ञानं सिध्यति। आत्मसंयमः, शमः, सत्यता, मलरहितता, मौनम्, सर्वभूतानां समता, इन्द्रियातीतज्ञानम्—एते शुद्धबुद्धिभिः शुभाः कथ्यन्ते।