लिङ्गपुराणम्

भगवतः संकल्पेन एव रूपाणि उत्पद्यन्ति न वा, यत्र यत्र तस्य इच्छा सिध्यति, त्रिषु लोकेषु चराचराणां मध्ये। शब्दः, स्पर्शः, रसः, गन्धः, रूपं च, मनश्च—एतानि अपि तस्य इच्छया एव जायन्ते न वा, यथाकामं। स न जायते न म्रियते; न छिद्यते न विक्रियते; न दह्यते न मोहितः; न विलीयते न मलिनः। स न क्षीयते न विकसति; कदापि न क्लिश्यते; न क्रियते न सर्वत्र विक्रियते। स गन्धरहितः, रसरहितः, रूपरहितः; स्पर्शवर्जितः, शब्दवर्जितः; वर्णरहितः, निःस्वनः, कदाचित् निरुपलक्षितः। स विषयान् अश्नन् अपि न बध्यते; अणोः अणुतमः स परः; सूक्ष्मत्वात् स विमुक्तिदः। सर्वगतित्वात् विमोचनाय च, सर्वव्यापी स पुरुषः इति कथ्यते; सूक्ष्मभावात् स परमेश्वर्यां स्थितः। गुणातीतः स परमेश्वर्यां स्थितः, सर्वत्र अणुतमः इति कथ्यते; तत्र अनवच्छिन्नाम् ऐश्वर्यं सम्प्राप्य, परमं योगं लभते। ततः स विमोचनं गच्छति, तस्मात् सूक्ष्मात् परं पदं; एवं, हे मुनिवर, पाशुपतयोगः ज्ञेयः। स स्वर्गमुक्तिफलदः, शिवसंयोगकारकः; यदि रजसा प्रेरितः सन् मार्गज्ञानं लभते, कर्माणि करोति। रजस्तमःसम्भूतानि कर्माणि अनुभूय, तत्रैव मुच्यते; पुण्यकर्मा स्वर्गे फलं भुङ्क्ते। तस्मात् स्रेष्ठः पुनः मनुष्यत्वं प्राप्नोति; तत्रातः ब्रह्मणः परमं सुखं, नित्यम् अनुत्तमं ब्रह्म प्राप्नोति। नूनं केवलं ब्रह्मणः सेवा करणीयाः, यतो ब्रह्म एव परमानन्दः; महायज्ञस्य प्रयत्नः अपि एतदर्थमेव। पुनः मृत्युप्रभावे पतति; अतः मोक्षः एव परमानन्दः; अथवा ध्यानयुक्तः, ब्रह्मसत्यनिष्ठः—स शतयुगपर्यन्तम् अपि न चल्यते। दिव्यं पुरुषं विश्वमूर्तिं सर्वतोमुखं दृष्ट्वा—यस्य विश्वं पादौ, शीर्षं, ग्रीवा च; स जगन्नाथः, विश्वरूपः, विश्वगन्धः, विश्वमाल्यः, विश्ववसनः। स पृथिवीं गोभिः सञ्चालयति, पक्षिणः पुनः एवं न जनयन्ति; स एव प्राचीनः मुनिः, ईशः, अणोः अणुतमः, महतः महत्तरः। स योगेन द्रष्टव्यः, न नेत्रेण; पुनः, इन्द्रियातीतः पुरुषः, हिरण्यवर्णः, निरुपलक्षितः, निर्गुणः, विज्ञानमयः, नित्यः, सर्वगतः, सर्वसारः। स न हस्तः, न पादः, न उदरं, न पार्श्वं, न जिह्वा; स इन्द्रियातीतः, अतीव सूक्ष्मः, एक एव। स सर्वं वेत्ति, सर्वैः न ज्ञायते; तम् अग्र्यं, महापुरुषं आहुः। योगिनः प्रकृतिं पश्यन्ति—अचेतनाम्, सर्वगताम्, सूक्ष्माम्, सृष्ट्युत्पत्तिकरणीं, सर्वभूतसंयुक्ताम्। सः सर्वत्र हस्तपादः, सर्वत्र मुखशीर्षकण्ठः, सर्वत्र कर्णः, सर्वं व्याप्य स्थितः। योगयुक्तः पण्डितः तं नित्यं प्रभुं सर्वत्र, सर्वभूतपुरुषं वेत्ति, न मोह्यते। यः सर्वभूतात्मानं, महात्मानं, अक्षरं परात्मानं, सर्वात्मानं, परं ब्रह्म ध्यायन्, स न मुह्यति। यथा वायुः सर्वभूतेषु स्थितः सन्नपि दुर्ग्राह्यः, तथा पुरुषः—सूक्ष्मः, दुर्ग्राह्यः। यदि तु किञ्चित् शेषकर्मणः सन् प्रेत्य गच्छति, तदा शुक्रशोणितसंयुक्तः ब्रह्मणो गर्भं प्रविशति। तत्र, पुरुषनार्याः संयोगात् प्रभुः जायते; तदा सम्यक् कालनिर्णये कललं नाम जायते। कालेन कललं बुद्बुदमिव भवति, यथा चक्रवर्तिना मृद्भाण्डं विनिर्मीयते। हस्ताभ्यां विनिर्मिते, तदा गोलकाकारं भवति; एवं, अन्तःशक्तिसंयुक्तं, प्राणवायुनाऽपि पूरितं, विकासं प्राप्नोति। यदि अहं गर्भात् निर्गच्छामि, महेश्वरं शरणं यास्यामि; यावत् वैष्णवो वायुः न स्पृशति जातकं, तावत् महादेवं ध्यायेत् पूजयेत्। तावत् कालं चिन्तयेत्—"महादेवं पूजयिष्यामि" इति; ततः, तत्र मनुष्यः जातः, रूपवयःप्रमाणतः। आकाशात् वातः, वातात् जलं, जलात् जीवनम्, जीवनात् शुक्रवृद्धिः। तत्र त्रयस्त्रिंशद् रक्तांशाः, चतुर्दश शुक्रांशाः; तयोः अर्धम् एकत्र कृत्वा, ततः गर्भः सञ्जायते। ततः गर्भसंयुक्तः, पञ्चवायुभिः संवृतः, पितुः शरीरात् प्रत्येकं अङ्गं विकसति। तदा मातुः आहारात्, पच्यमानान्नरसात्, नाभिद्वारेण प्राणाः प्रविशन्ति, ते एव देहिनां आधाराः। नवमासानन्तरं, क्लिष्टः, शिरोग्रीवावङ्कः, सर्वाङ्गसंवृतः, चलनासमर्थः भवति। नवमासमवस्थितः, अधःमुखः, योनिद्वारे स्थितः, स्वकृतदुष्कृतैः नरकं प्राप्नोति। तत्र स तिक्तकण्टकवनं, शाल्मलीछेदनम्, ताडनम्, पूयरक्तभोजनं च अनुभवति। यथा जलानि वियुक्तानि पुनः संयान्ति, एवं छिन्नभिन्नाः तं यातनास्थानं गच्छन्ति। एवं स्वकृतदुष्कृतैः आत्मानः क्लिश्यन्ति, शेषकर्मभिः दुःखं वा, अन्यथा किञ्चिदनुभवन्ति।