लिङ्गपुराणम्

प्रातःसंध्यायां च सायंसंध्यायां च, द्विजः शुद्धः सञ्चार्य विधिपूर्वकं आत्मानं, काममोहभयलोभैः संध्योपासनं न लङ्घयेत्। संध्योपासनस्य लङ्घनेन ब्राह्मणः ब्राह्मण्यात् पतति; अतः सत्यम् असत्यं च न वदेत्, सत्यम् न परित्यजेत्। सत्यम् एव ब्रह्म इति कथ्यते; असत्यम् ब्रह्मदूषणम्—मृषा, कटुत्वम्, कपटम्, निन्दा, पापकृत्यं च। अन्यत्रापि, परदारेषु, चौर्ये, परपीडने, वाचाऽपि मनसा वा, कदापि न प्रवर्तेत। शूद्रभोजनं, पुरातनं, नैवेद्यं, श्मशानभोजनं, समूहभोजनं, सभाभोजनं, राजभोजनं च त्यजेत्। अन्नशुद्ध्या मनःशुद्धिः सिध्यति, न मृत्तिकया वा जलस्य शुद्ध्या; मनःशुद्धौ सर्वसिद्धिः—अतः अन्नं शुद्धयेत्। ब्रह्मनिष्ठाः ब्राह्मणाः राजदानेन दूषिताः, दग्धबीजवत्, पुनर्जन्म न प्राप्नुवन्ति। राजदाने भयङ्करं विषवत् प्रारम्भे ज्ञायमानम्, तद् बुद्धिमन्तः त्यजेत्; श्वमांसं च न भुञ्जीयात्। स्नानं कृत्वा अग्निपूजनं च कृत्वा एव अन्नं भुञ्जीयात्; पत्रस्य पृष्ठे न भुञ्जीयात्, दीपशून्ये रात्रौ न भुञ्जीयात्। भग्नपात्रे, मार्गे, चाण्डालसन्निधौ, शूद्रशेषे, बालैः सह अन्नं न भुञ्जीयात्। शुद्धं, स्निग्धं, सुपाकं, सम्यक् संस्कृतं अन्नं शान्तः, मूकः, शिवं भोक्ता इति स्मरन्, एकचित्तः भुञ्जीयात्। जलं न मुखेन पिबेत्, न तिष्ठन्, न वामहस्तेन, न शय्यायां, न अन्याङ्गेन। विभीतक, अर्क, कारण्ज, स्नूहि वृक्षच्छायायां, स्तम्भे, दीपे, जनसमूहसन्निधौ वा आश्रयणं न कुर्यात्। एकाकी मार्गे न गच्छेत्, बाहुभ्यां नदीं न तरेत्, कूपं वा अन्यं गहनस्थानं न अवतरत्, उच्छ्रायवृक्षं न आरोहत्। सूर्याग्निजलदेवताचार्येभ्यः विमुखः शुभकर्म, जप, यज्ञं न कुर्यात्। पादाभ्यां अग्निं न स्पृशेत्, न पादे अग्निं स्पृशेत्, न अग्न्यधः उपविशत्, न अग्नौ मलं क्षिपेत्। पादाभ्यां जलं न ताडयेत्, शरीरमलं जलं न क्षिपेत्; तीरदेशे मलं शुद्धयेत्, ततः स्नानं कुर्यात्। नखैः, केशैः, स्नानात्, उपयुक्तवस्त्रे, पात्रे स्पृष्टं जलं अशुद्धं, तस्य स्पर्शे जनानां अशुभम्। मृषाभूतः यदि अजानेन चूर्णं, शल्कं, अश्व, उष्ट्र, अर्द्धनख, मृगधूलिं स्पृशेत्, सः स्वं ऐश्वर्यं नाशयति, हरिदत्तं अपि। गृहस्थस्य यदि बिल्ली अस्ति, सः चाण्डालसमः; यदि ब्राह्मणान् बिल्लीसन्निधौ भोजयेत्, तद् चाण्डालभोजनसमं ज्ञेयम्। निःसन्देहं, वातः, श्वासः, मुखनिःश्वासः, वर्तुलपवनः, यः जनं स्पृशेत्, पुण्यं हरति। पगोटकं, चोलकं, नग्नता, विकीर्णकेशः, मलिनता, अशुद्धवेषः, अशुद्धसंकेतः, अपवित्रः, प्रलापः, क्रुद्धः, मद्यपः, क्षुधितः, तन्द्रितः, थूकितः, जृम्भितः—एते जपशत्रवः। श्वमांसभोजनं, निद्रा, प्रलापः—एते जपशत्रवः; यदि एतादृशं भवेत्, सूर्यं वा तारा वा पश्येत्। जलं आचम्य शेषं जपं कुर्यात्, वा प्राणायामं। सूर्यः, अग्निः, चन्द्रः, ग्रहाः, तारा, नक्षत्राणि—एते ज्योतिषः ब्राह्मणैः उक्ताः। पादौ प्रसार्य, कुक्कुटासनं वा, जपं न कुर्यात्। न उपविष्टः, न शय्यायां, न मार्गे, शूद्रसन्निधौ, रक्तपृष्ठे, पलाङ्के जपं न कुर्यात्। सम्यक् उपविष्टः, मन्त्रार्थे मनः स्थित्वा, जपं कुर्यात्। आसनं रेश्म, व्याघ्रचर्म, वस्त्र, तन्तु, काष्ठ, तालपत्रं वा भवेत्। लाभकामः त्रिसंध्यायां गुरुं पूजयेत्। गुरुः शिवः इति कथ्यते; शिवः गुरुश्च स्मृतः। शिवः यथा, ज्ञानं तथा; ज्ञानं यथा, गुरुः तथा। शिवभक्त्या, ज्ञानभक्त्या, गुरुभक्त्या, फलम् उचितं लभ्यते। सः देव्या, सर्वदेवस्वरूपः, सर्वशक्तिसंयुक्तः। गुणयुक्तः वा निर्गुणः वा, तस्य आज्ञां शिरसि धारयेत्। कल्याणकामः गुरोः आज्ञां न लङ्घयेत्, मनसा अपि। गुरोः आज्ञां यः यथावत् पालयति, सः ज्ञानसम्पत्तिं प्राप्नोति। गच्छन्, तिष्ठन्, शयन्, भुञ्जन्, यत् कर्म करोति, सर्वं गुरुसन्निधौ वा गुरोः अनुमत्याऽपि। गुरुसन्निधौ वा देवसन्निधौ, स्वेच्छया न उपविशत्। गुरुः देवः साक्षात्, तस्य गृहं मन्दिरम्। दुष्टसङ्गेन पातनं पापकर्मणां फलस्वरूपम्। गुरुसङ्गेन पुण्यफलम् लभ्यते, यथा सुवर्णं अग्निसंयोगेन शुद्ध्यति। गुरुसन्निधौ पापं त्यजति, यथा घृतपात्रं अग्निसमीपे द्रवति। तथा गुरुसमीपे पापं विलीयते, यथा दग्धाग्निः गोमयकाष्ठं दहति। गुरोः प्रसादे मन्त्रबलात् पापं दह्यते, यथा ब्रह्मा, हरिः, रुद्रः, देवाः, ऋषयः पापं दहन्ति। गुरोः प्रसादे, ते अनुग्रहं ददाति—निःसन्देहं। कर्मणा, मनसा, वाचा, गुरोः कोपं न कुर्यात्।