लिङ्गपुराणम्

शृणु देवी, मन्त्रस्य साधनस्य महात्म्यम् एवं विधिं। यः मन्त्रः आज्ञया, यथाक्रिया, श्रद्धया, सुमतेन च यथाविधि दत्तेन हविषा च सम्पाद्यते, स सर्वथा सफलः भवति। तस्य साधनस्य आरम्भे, विद्वान् ब्राह्मणः गुरुर्द्रष्टव्यः—यो मन्त्रस्य तत्त्वार्थज्ञः, गुणसम्पन्नः, योगध्याननिष्ठश्च। तं गुरुम् आश्रित्य, शुद्धहृदया, वाचा, मनसा, कायेन, वित्तेन च यत्नपूर्वकं तुष्टिं प्राप्नुयात्। शिष्यः सदा गुरुम् अत्यन्तेन प्रयत्नेन पूजयेत्—गजैः, अश्वैः, रथैः, रत्नैः, क्षेत्रैः, गृहैश्च। यदि सामर्थ्यम् अस्ति, तर्हि भूषणानि, वस्त्राणि, धान्यानि च भक्त्या दद्यात्। स्वसिद्ध्यर्थं वित्ते छलेन कर्म न कुर्यात्; ततः पश्चात्, हे देवी, आत्मानं वित्तं च समर्पयेत्। एवं सम्यक् पूजिते, यथाशक्ति निष्कपटेन, गुरोः कर्तव्यं मन्त्रज्ञानं च यथाक्रमं प्राप्नुयात्। सन्तुष्टः स गुरुर्द्वादशमासं पूजितः, शिष्यं च तं समाहितं, विनीतं, उपवासिनं, शुद्धं च दृष्ट्वा—तं शिष्यं स्नाप्य, ब्राह्मणान् पूजयित्वा, सागरे, नदीतीरे, गोशाले, देवगृहे वा—शुद्धे स्थले, गृहे वा अन्यत्र, शुभे काले, तिथौ, नक्षत्रे, योगे वा, दोषरहिते सदा—आशीर्वादं दत्वा, स्वयमेव स्वरेण शान्तचित्तेन, एकान्ते अपि, शिवस्य परं ज्ञानं स्पष्टं उच्चारयेत्। मन्त्रं उच्चार्य, स्वयमेव गुरुर्ददाति सिद्धिं, वदन्—"शिवः सन्निधौ अस्तु, शुभं अस्तु, सौन्दर्यं अस्तु, स्नेहः अस्तु" इति। एवं गुरोः परं मन्त्रं ज्ञानं च प्राप्य, तं मन्त्रं नियतचित्तः प्रतिदिनं जपेत्, विहितकर्माणि च कुर्यात्। जीवनपर्यन्तं प्रतिदिनं सहस्राष्टकं जपेत्, उपवास्य भक्त्या च; एवं परां गतिं प्राप्नोति। यः लक्षसंख्या अक्षराणां वा चतुर्गुणं जपेत्, भक्त्या रात्रौ उपोष्य, दमसम्युतः, स पुरश्चरणकर्ता इति कथ्यते। पुरश्चरणजपकः वा नित्यजपकः, यः कश्चित्, शीघ्रं काम्यसिद्धिम् आप्नोति। यः पुरश्चरणं कृत्वा नित्यजपकः भवति, तस्मात् लोके कोऽपि तुल्यः नास्ति; स सिद्धः, सिद्धिदः, आत्मसंयमी च भवति। सुखासीनं संस्थाप्य, मौनं स्थित्वा, एकाग्रचित्तः, पूर्वदिशं वा उत्तरदिशं वा प्रेक्ष्य, परं मन्त्रं जपेत्। जपस्य आरम्भे अन्ते च प्राणायामं कुर्यात्; अन्ते च बीजमन्त्रं शुभं एकशतमष्टकं जपेत्। चत्वारिंशत् प्राणायामचक्राणि कृत्वा, पञ्चाक्षरमन्त्रं स्मरेत्; एषः प्राणायामः कथ्यते। प्राणायामात् सर्वपापानि शीघ्रं नश्यन्ति, इन्द्रियनिग्रहश्च सिध्यति; तस्मात् प्राणं यत्नेन संयमयेत्। गृहे जपः समः स्मृतः; गोष्ठे शतगुणः; नद्यां लक्षगुणः; शिवसन्निधौ अनन्तः। सागरे, तीर्थे, पर्वते, देवगृहेषु, सर्वेषु पुण्याश्रमेषु च, जपः कोटिगुणं फलदः। शिवसन्निधौ, सूर्यसन्निधौ, गुरोः पुरतः, दीपस्य, गवां, जलस्य वा सन्निधौ, जपः विशेषतः प्रशस्यते। अंगुलिभिः गणनं, शुभे, एकैकं स्मृतम्; रेखाभिः अष्टगुणितं; पुत्रजीवफलैः दशगुणितं। शंखरत्नैः शतं, प्रवालैः सहस्रं, स्फटिकैः दशसहस्रं, मुक्ताभिः लक्षगुणितं इति। पद्मबीजैः दशलक्षं, सुवर्णेन कोटिगुणितं; कुशग्रन्थिभिः रुद्राक्षैः च अनन्तफलं इति श्रूयते। मोक्षार्थं पञ्चविंशतिः, पुष्ट्यर्थं सप्तविंशतिः, धनसमृद्ध्यर्थं त्रिंशत्, वश्यकर्मणि पञ्चाशत्। पूर्वाभिमुखेन वश्यकर्म, दक्षिणेन मोहनम्, पश्चिमेन धनार्थं, उत्तराभिमुखेन शान्त्यर्थं जपः। अङ्गुष्ठः मोक्षदः, तर्जनी शत्रुनाशिनी, मध्यमा धनदा, अनामिका शान्तिप्रदा। कनिष्ठिका जपकाले रक्षणीया, अङ्गुष्ठेनान्यैः सह जपः कार्यः। अङ्गुष्ठवर्जितः यः कर्म, तद् निष्फलम्; तस्मात् शृणु—सर्वेषां यज्ञानां जपयज्ञः श्रेष्ठः। जपयज्ञाः हिंसारहिताः; हिंसासम्बन्धिनः न तु जप्याः। सर्वे यज्ञाः, दानानि, तपांसि च—तेषां षोडशभागमपि न समं जपयज्ञस्य। वाचिकजपयज्ञस्य महिमा एवं कथ्यते। तस्मात् उपांशुजपः शतगुणः, मानसजपः सहस्रगुणः, वाचिकात्; यः स्वरैः उच्चारणेन, स्पष्टाक्षरैः वाच्यते स वाचिकजपः। शनैः जपेत्, अल्पं ओष्ठचेष्टया। यदा केवलं स्वयं श्रोतृ अल्पं शृणोति, स उपांशुजपः। मनसा प्रत्येकाक्षरं, पदं पदं, अर्थं च चिन्तयन्—एष मानसजपः। एतेषां त्रयाणां जपयज्ञानां, परः परतः श्रेष्ठः। प्रत्येकस्य विशेषसाध्यता च फलम् अस्ति; जपेन देवता सततं स्तूयमाना तुष्यति। तुष्टा सा देवता भोगान् विपुलान्, नित्यमुक्तिं च ददाति। सर्वे यक्षराक्षसपिशाचभीषणाः, जपकं सर्वतः भीता, न समीपं गच्छन्ति।