लिङ्गपुराणम्

ऋषिवंशविस्तारः, नृपशक्तिनाशः, कौशिकस्य दुष्टता, सुरभ्याः बन्धनं च इत्थं विवृतमस्ति। वसिष्ठस्य पुत्रशोकः, अरुन्धत्याः विलापः, स्नुषायाः प्रेषणम्, गर्भस्थस्य वचनानि च कथितानि। पराशरस्य, व्यासस्य, शुकस्य च अवतरणम्, शक्तिपुत्रेण राक्षसानां नाशः च वर्णितः। देवतानां परमसत्यं, अनुग्रहात् उत्पन्नं ज्ञानं, गुरोः पुलस्त्यस्य आज्ञया पुराणस्य रचनं च विस्पष्टम्। लोकमापनं, ग्रहतारानां गमनम्, ज्योतिषां मार्गः, जीवतः शवक्रियाविधिः, श्राद्धार्हाणां विवरणम्, श्राद्धं च विस्तृतम्। नन्दीश्राद्धविधिः, अध्ययनलक्षणानि, पञ्चयज्ञशक्तिः, पञ्चयज्ञविधिः च निरूपितम्। रजस्वलानां आचारः, आचारतः श्रेष्ठसुताः, वर्गानुसारं मैथुननियमः च क्रमशः निर्दिष्टः। सर्ववर्णानां खाद्याखाद्यनियमः, प्रतिपापप्रायश्चित्तम्, प्रत्येकं विस्तारतः वर्णितम्। नरकस्वरूपम्, कर्मानुसारं दण्डः, स्वर्गनरकगामिनां जन्मलक्षणानि च कथितानि। विविधदानानि, मृत्युपतेः नगरी, पञ्चाक्षरमन्त्रविधिः, रुद्रस्य महत्त्वम् च विवृतम्। वृष्ट्रेन्द्रयोः महायुद्धम्, विश्वरूपस्य अपचूर्णनम्, श्वेतस्य मृत्युसंवादः, श्वेतार्थं कालनाशः च वर्णितः। शम्भोः देवदारुवनप्रवेशः, शंकरस्य कथा, सुदर्शनस्य चरित्रम्, संन्यासाश्रमलक्षणानि च विस्तृतम्। ततः श्रद्धया सिद्धः रुद्रः, ब्रह्मणा तस्मिन्काले वर्णितः, यदा मधुकैटभाभ्यां महात्मनः गति हृतम्। ब्रह्मणः प्राप्तव्यं परमज्ञानम्, मत्स्यावतारः हरिणः, विष्णोः सर्वावस्थायाम् जन्म, दिव्यलीलारूपेण च कथितम्। रुद्रकृपया विष्णुजिष्ण्वोः उत्पत्तिः, मन्थनदण्डधारणार्थं हरिणः कूर्मरूपग्रहणम् च विवृतम्। संकर्षणस्य जन्म, कौशिक्याः पुनर्जन्म, यादवोत्पत्तिः, हरिणः स्वयम् यादवस्वरूपग्रहणम् च वर्णितम्। भोजराजस्य पापम्, बलिनः हरिणः मातुलः, हरिणः बाल्यलीला, पुत्रार्थं शंकरपूजा च कथितम्। नारस्य उत्पत्तिः वैष्णवकपालात्, भूमिभारनिवारणार्थं हरिणः रुद्रपूजा च विवृतम्। पूर्वं वेण्यपृथुना भूम्युत्कर्षणम्, देवासुरविग्रहे भृगुणा विष्णवे शापः च वर्णितः। कृष्णावतारे माधवस्य द्वारकावासः, हरिणः हितार्थं दुर्वाससः शापः च कथितः। वृष्ण्यन्धकनाशार्थं शापः, एरकस्य उत्पत्तिः, गदायाः जन्म च विवृतम्। एरकाग्रासलाभात् आपस्यम् कलहः, वृष्णीनां संग्रामः, कृष्णेन स्वकुलनाशः दिव्यलीलया च वर्णितः। केवलं एरकाग्रासशक्त्या इच्छानुसारं गमनम्, मोक्षब्रह्मज्ञानं विस्तृतम्। प्राचीनान्धकस्य, अग्नेः, दक्षस्य, इन्द्ररूपिणः, गजरूपिणः, मृगरूपिणः, मदनस्य आदिदेवस्य, ब्रह्मणः अमरशत्रोः च चरित्रम्। हलाहलासुरस्य पिनाकिनः उपहासः, जलन्धरवधः, सुदर्शनोत्पत्तिः च वर्णितम्। विष्णुना वरायुधलाभः, रुद्रस्य कर्माणि, तथा असंख्येय रुद्रकृत्याः च विवृताः। हरिपितामहमहात्मेन्द्रस्य शक्तिः, अनुभवः, शिवलोकवर्णनम् च विस्तृतम्। भूमौ रुद्रस्य क्षेत्रम्, अधस्तात् हाटकेश्वरः, तपःलक्षणानि, द्विजातिसौभग्यम् च वर्णितम्। सर्वरूपेषु, विशेषतः लिंगरूपस्य, सर्वोच्चता क्रमशः विस्तारतः विवृतम्। यः एतद् ज्ञाय, पुराणसारं पठति, सः सर्वपापविमुक्तः ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। अव्यक्तं लिंगमूलम् उच्यते, अव्यक्तलिंगं नाम्ना प्रसिद्धम्। अव्यक्तं शिवः कथ्यते, लिंगं शैवं स्मृतम्। यदा परमलिंगं प्रधानं प्रकृतिं च घोषयन्ति, तद् गन्धवर्णरसवर्जितम्, शब्दस्पर्शादिविहीनम्। गुणरहितम्, नित्यं, अविनाशि, अव्यक्तं शिवस्य लिङ्गचिह्नम्; गन्धवर्णरसयुक्तं, शब्दस्पर्शादिलक्षणम्। द्विजश्रेष्ठ, जगत्स्रोतः, महाभूतम्, स्थूलसूक्ष्मम्, विश्वरूपम्, लिंगं अव्यक्तात् स्वयमेव उत्पन्नम्। सप्तधा, अष्टधा, पुनः एकादशधा, अव्यक्तलिंगानि मायया प्रसारितानि। तेषु, मुख्यदेवेषु, त्रयः शिवस्वरूपिणः उत्पन्नाः। एकात् त्रिधा जगत् प्रवृत्तम्, एकेन तस्य पालनम्। एकेनैव जगत् संहरणम्, एवं शिवेन व्याप्यते। अव्यक्तं लिंगं, लिंगरूपं अव्यक्तरूपं, एते प्रकटिताः। यथा वर्णितम्, ब्रह्मा स्वयं जगत् अस्ति। प्रभुः अव्यक्तः बीजम्; स एव परमेश्वरः। बीजम्, योनिः, बीजरहितम्; बीजरहितम् बीजं कथ्यते। बीज, योनि, प्रधानयोः मध्ये, स्वनामधारी अत्र अस्ति। परमात्मा, ब्रह्मर्षिः ब्रह्मा, स्वभावेन नित्यबुद्धिः, शुद्धः; तथा रुद्रः, यः पुराणे शिवः इति कथ्यते। इत्येवमेषा पुराणकथासारः श्रद्धया श्रोतव्यः, यः एतद् पठति, सः पापात् विमुक्तः ब्रह्मलोकं गच्छति।