श्रद्धया विधिपूर्वकं नीलग्रीवं वृषभं गौश्च दातव्ये, ततः वेदवेदाङ्गविद्भ्यः ब्राह्मणेभ्यः पूज्येभ्यः भोजनं दद्यात्। एवं कृत्वा, पुरुषः यक्षलोकं प्राप्नोति, यक्षाणां च राजा भवति। आश्वयुजमासे, एवं रात्रौ उपवासं कृत्वा, पौर्णमास्यां पूर्ववत् स्नेहेन घृतैः शंकरस्य पूजनं कुर्यात्, नित्यशुद्धशिवभक्तेभ्यः ब्राह्मणेभ्यः भोजनं दद्यात्। ततः नीलवर्णं उच्चकक्ष्यं वृषभं यथाविधि च गौः दत्त्वा, ईशानलोकमवाप्नोति। कार्तिकमासे, रात्रौ एव भोजनं कुर्यात्, ततः क्षीरपाकं घृतयुक्तं च अन्नं प्रभोः पूजनाय समर्पयेत्। पौर्णमास्यां यथाविधि देवस्य अभिषेकं कृत्वा, पुनः पक्तं नैवेद्यं दद्यात्, ब्राह्मणेभ्यः यथाशक्ति भोजनं दद्यात्। पूर्ववत् कपिलयुगलं ब्राह्मणेभ्यः दत्वा, सः सूर्यसायुज्यं प्राप्नोति, अत्र न संशयः। तथैव मार्गशीर्षमासे, रात्रौ एव भोजनं कुर्यात्, यथायोग्यं यवांश्च घृतक्षीरादिभिः सह प्रयुञ्जीत। पौर्णमास्यां पूर्वोक्तविधिना शर्वशंभ्वोः पूजनं कृत्वा, ब्राह्मणेभ्यः दीनवेदविद्भ्यश्च भोजनं दद्यात्। शुक्लगौर्द्वयं यथाविधि दत्वा, सोमलोकं प्राप्य, तत्र सोमेन सह रमते। अहिंसा, सत्यं, अस्तेयम्, ब्रह्मचर्यं, क्षमा, दया, त्रिस्नानं, होमः, भूमौ शयनं, रात्रौ एव भोजनं—एतानि चतुर्दश्यष्टमीपक्षोपवासौ च, सर्वं मासव्रतं शिवस्य इति निगदितम्। एतद्व्रतं यो ब्राह्मणः संवत्सरमेकं क्रमशः वा विक्रम्य वा करोति, स शिवसायुज्यं, ज्ञानं च योगं च प्राप्नोति। अथ उमा-महेश्वरव्रतं प्रवक्ष्यामि, यत् भगवता उक्तं सर्वेषां पुरुषस्त्रीसर्वभूतानां हिताय, ऋषिश्रेष्ठ। पौर्णमास्याममावास्यायां चतुर्दश्यष्टम्यां च संवत्सरमेकं रात्रौ उपोष्य, भवस्य पूजनं संस्कृतान्नेन कुर्यात्। सुवर्णेन वा रजतेन वा उमामहेशस्य मनोहरं प्रतिमां निर्माय, संवत्सरान्ते विधिवत् स्थापयेत्। ब्राह्मणेभ्यः भोजनं दत्वा, यथाशक्ति दानानि च दत्त्वा, प्रभुं रुद्रालयं रथादिभिः ससम्मानं नयेत्। सर्वैः छत्रचामराभरणैः शोभितं व्रतं शिवाय परमेशाय समर्पयेत्। एवं कृत्वा, पुरुषः शिवसायुज्यं प्राप्नोति; स्त्री चेत्, देवीसायुज्यं लभते। अष्टम्यां चतुर्दश्यां च संयता ब्रह्मचारिणी भवेत्। कन्या वा विधवा वा संवत्सरमेकं न भुञ्जीत; संवत्सरान्ते पूर्वोक्तया प्रतिमां निर्माय, रुद्रालये स्थाप्य, ब्राह्मणेभ्यः भोजनं दत्त्वा, सा भवानीसहितं रमते। या स्त्री संवत्सरमेकं कृष्णपक्षचतुर्दश्यां व्रतमेतत् कुर्यात्, संवत्सरान्ते यथाशक्ति प्रतिमां निर्माय, पूर्वोक्तं सर्वं कृत्वा, भवानीसहितं रमते। अमावास्यायां संवत्सरमेकं संयता उपोष्य, संवत्सरान्ते त्रिशूलं विधिवत् निर्माय समर्पयेत्। प्रभोः स्नानं कृत्वा, सहस्रशुक्लपद्मैः भक्त्या पूजयेत्। रजतपद्मं सुवर्णकुण्डलं च भवाय ब्राह्मणेभ्यश्च दद्यात्, यथायोग्यं दक्षिणां च दद्यात्। स्त्रीणां, यत्पापं कृतं स्यात्, जानता अपि गर्भघातादिकं, तत्सर्वं त्रिशूलदानात् नश्यति, न संशयः। एवं सा भवानीसायुज्यं प्राप्नोति, द्विजोत्तम; पुरुषः कुर्यात् चेत्, रुद्रसायुज्यं प्राप्नोति। पौर्णमास्याममावास्यायां संवत्सरमेकं, अनवधानं विना, स्त्री वा पुरुषो वा उपोष्य, व्रतं कुर्यात्। स्त्रीणां पतिसंन्यस्तविधिना एव व्रतपारायणं, दानजपतपांसि च; सर्वेषु कार्येषु स्त्रियः स्वातन्त्र्यं न लभन्ते। संवत्सरान्ते, सर्वगन्धानुलेपनयुक्तां प्रतिमां समर्पयेत्; साध्वी व्रतानुष्ठिता भवानीसायुज्यं तादृश्यत्वं च लभते। अत्र न संशयः; सत्यं सत्यं वदाम्यहम्। वा कार्तिकमासे, एकचित्तया स्त्री संयता, क्षमाहिंसादिव्रतयुक्ता, एकद्रोणं तिलकृष्णान् दद्यात्, अनवधानं विना। स्नेहशर्करायुक्तं चोदनं परमेशाय ब्राह्मणेभ्यश्च यथाशक्ति समर्पयेत्। अष्टम्यां चतुर्दश्यां च उपोष्य, सव्रता सा भवानीसहितं रमते, तादृश्यत्वं च प्राप्नोति। क्षमा, सत्यं, दया, दानं, शौचं, इन्द्रियनिग्रहः—एष धर्मः सर्वव्रतेषु, रुद्रपूजनं च। अथ समागत्य, मार्गशीर्षात् कार्तिकान्तं यथाक्रमं प्रतिमानां क्रमं वक्ष्यामि। मार्गशीर्षे नन्दिना निर्दिष्टं महद्व्रतं पुण्यं, तत्र पूर्णगात्रं वृषभं दद्यात्। तं सम्यक् भूषयित्वा, शिवाय समर्पयेत्; ततः सा भवानीसहितं रमते, अत्र न संशयः। पुष्यमासे त्रिशूलं स्थाप्य समर्पयेत्; पूर्वोक्तं कृत्वा, सा भवानीसहितं रमते। एवं विधिना, विधिवत् मासानुसारं, श्रद्धया भक्त्या च, पुरुषो वा स्त्री वा शिवस्य वा भवानीस्य वा सायुज्यं प्राप्नोति, पुण्यं च परमं लभते।