एकदा भगवतः शङ्करस्य मासव्रतविधिं मुनयः शुश्रुवुः। तत्र आचार्यः कथयति— यः कश्चित् श्रद्धया शङ्करं सम्पूज्य, कृष्णां धेनुं वत्ससहितां दद्याद्, ब्राह्मणांश्च यथाशक्ति भोजनयेत्, स धर्ममुत्तमं लभते। दक्षिणां दिशं प्राप्य स यमेन सह रमते; फाल्गुनमास आगते तु, रात्रौ भोजनं नियतं कर्तव्यम्। स्वसंयमेन, क्रोधं निगृह्य, यवागू च घृतदुग्धयुक्तां भुञ्जानः, चतुर्दश्यष्टम्यां उपवासं कुर्यात्। पूर्णमास्यां स्नात्वा, महादेवं शङ्करं सम्पूज्य, कपिलां वा ताम्रवर्णां धेनुं वत्ससहितां त्रिशूलधारिणे दद्यात्। ततः ब्राह्मणान् भोजयित्वा, परमेश्वरं प्रार्थयेत्; स सोमेन सह योगं प्राप्नोति—नात्र संशयः। चैत्रमासेऽपि, रुद्रं सम्पूज्य, रात्रौ भोजनं कुर्यात्, पयसा घृतयुतं चोदनं यथाप्रियं भुञ्जीत। गोशालायां शयानः, पूर्णमास्यां रात्रौ भवं स्मरेत्, शिवार्चनं कृत्वा, शुक्लं गोद्वयं दद्यात्। ब्राह्मणान् भोजयित्वा, निरृतिलोकं स प्राप्नोति; वैशाखमासेऽपि एवं रात्र्युपवासं कृत्वा। पूर्णमास्यां, पञ्चगव्यघृतादिभिः भवं स्नाप्य, शुक्लं गोद्वयं दत्त्वा, अश्वमेधफलं लभते। ज्येष्ठमासे, श्रद्धया भक्त्या च, उमापतिं शर्वं देवेन्द्रं सम्पूज्य, रात्र्युपवासं कुर्यात्। अर्धरात्रपर्यन्तं वीरासनस्थः, गोसेवायां रतः, मधुना सिक्तं शुद्धोदकमधुघृतयुक्तं रक्तशाल्यन्नं दद्यात्। पूर्णमास्यां सम्यग् देवदेवं उमापतिं पूजयित्वा, शक्त्या स्नाप्य, पक्वं नैवेद्यं त्रिशूलधारिणे समर्पयेत्। यथाशक्ति ब्राह्मणान् भोजयित्वा, कपिलं गोद्वयं दत्त्वा, वायुलोके प्रतिष्ठां लभते। आषाढमासेऽपि रात्र्युपवासे नियतः, घृतयुक्तं पयसा सर्पिष्मन्तं पिण्डं दद्यात्। पूर्णमास्यां स्नात्वा, घृतादिभिः यथाविधि पूजयित्वा, ब्राह्मणान् वेदविदश्च भोजयेत्। शुक्लवर्णं गोद्वयं दत्त्वा, वरुणलोकं प्राप्नोति; श्रावणे रात्र्युपवासं कृत्वा। श्रावणे, दुग्धशाल्यन्नेन वृषध्वजं सम्पूज्य, पूर्णमास्यां घृतादिभिः पूजयेत्। ब्राह्मणान् वेदविदश्च भोजयित्वा, पुनः शुक्लपादपौण्ड्रं गोद्वयं दद्यात्। वायुसंयोगं स प्राप्नोति, सर्वत्र व्याप्य भवति; भाद्रपदमासे रात्र्युपवासं कृत्वा। अग्निशेषं ब्राह्मणेभ्यः वृक्षमूले दिवा वसद्भ्यः दद्यात्; पूर्णमास्यां स्नात्वा, शङ्करं देवेन्द्रं पूजयेत्। नीलकण्ठं वृषभं च धेनुं च श्रद्धया दद्यात्, ब्राह्मणान् वेदवेदाङ्गविदश्च भोजयित्वा। स यक्षलोकं प्राप्य, यक्षराजत्वं लभते; आश्वयुजमासे रात्र्युपवासं कृत्वा। पूर्णमास्यां पूर्ववत् घृतेन शङ्करं सम्पूज्य, शुद्धशिवभक्तान् ब्राह्मणान् भोजयेत्। नीलवर्णं उच्चकक्ष्यं वृषभं धेनुं च यथाविधि दत्त्वा, ईशानलोकं प्राप्नोति। कार्तिकमासे रात्रौ भोजनं कृत्वा, क्षीरघृतयुक्तशाल्यन्नेन प्रभुं सम्पूज्य। पूर्णमास्यां यथाविधि देवं स्नाप्य, पक्वं नैवेद्यं पुनरपि दत्वा, ब्राह्मणान् यथाशक्ति भोजयेत्। पूर्ववत् कपिलं गोद्वयं ब्राह्मणेभ्यो दत्त्वा, सूर्यसायुज्यं लभते—न संशयः। मार्गशीर्षेऽपि रात्रौ भोजनं कुर्यात्, यवेन घृतदुग्धादिसहितेन। पूर्णमास्यां पूर्वोक्तविधिना शर्वशम्भू पूजयित्वा, ब्राह्मणान् दीनवेदविदश्च भोजयेत्। शुक्लं गोद्वयं दत्त्वा, सोमलोकं प्राप्य, तत्र सोमेन सह रमते। अहिंसा, सत्यं, अस्तेयं, ब्रह्मचर्यं, क्षमा, दया, त्रिस्नानं, होमः, भूमिशयनं, रात्रौ भोजनं— चतुर्दश्यष्टम्यां पक्षयोश्च उपवासः— एषः सर्वः शिवस्य मासव्रतः प्रोक्तः। एवं यो ब्राह्मणः संवत्सरं क्रमशः वा विक्रमशः वा आचरति, स शिवसायुज्यं ज्ञानं योगं च प्राप्नोति। अथ अहं उमामहेश्वरयोर्व्रतम् वर्णयामि, यथोक्तं भगवता, सर्वजनहिताय, हे मुनिश्रेष्ठ। पूर्णमास्याम्, अमावास्यायां, चतुर्दश्यष्टम्यां च, संवत्सरपर्यन्तं रात्र्युपवासं कृत्वा, भवं हविषा पूजयेत्। उमा-महेशयोः सुवर्णमयं वा रजतमयं वा सुन्दरं रूपं निर्माय, संवत्सरान्ते विधिवत् स्थापयेत्। ब्राह्मणान् भोजयित्वा, यथाशक्ति दानानि दत्त्वा, प्रभुं रुद्रालयं नयेत्, यानादिभिः सुसम्मानितम्। विविधच्छत्रचामराभरणैः सम्पूर्णं व्रतं शिवाय परमेशाय समर्पयेत्। एवं कर्ता शिवसायुज्यं प्राप्नोति; स्त्री चेत्, देवीसायुज्यं लभते, हे प्रभो। अष्टम्यां चतुर्दश्यां च, सा संयता ब्रह्मचारिणी च भवेत्। एवं मासानुसारं शिवव्रतं, दानभोजनपूजनाद्यनुष्ठानं, उपवाससंयमं च, श्रद्धया आचरन्, भक्तः शिवस्य अनुग्रहं, विविधलोकप्राप्तिं, अन्ते तु शिवसायुज्यं च लभते।