शिवः सर्वदेवानां प्रभुः महादेवः कमले प्रतिष्ठितः अस्ति। अतः पण्डितैः कदापि श्रीपत्रपत्रं न वर्जयितव्यम्। नीलोत्पलं, साधारणं कमलं, विशेषतः रक्तोत्पलं च—एतानि सर्वाणि परमं फलप्रदानीति कथितम्। शिलोत्पलं सर्वेषु कार्येषु सिद्धिदं भवति। यत् कृष्णागरुतः उत्पद्यते, तत् सर्वपापविनाशनं स्मृतम्। गुग्गुलुादीनि धूपानि अपि सम्यक् समर्पणीयानि। चन्दनं सर्वरोगनाशनं सर्वसिद्धिप्रदं च, सुरभिधूपः अपि सर्वकामफलप्रदः। श्वेतागरु-कृष्णागरुधूपं सौम्यं सीतारीधूपं च मोक्षं साक्षात् ददाति। श्वेतार्कपुष्पे प्रजापतिः चतुर्मुखः विराजते, कर्णिकारपुष्पे सरस्वती स्वयम् अधिष्ठिता। करवीरपुष्पे गणाध्यक्षः, बकुलपुष्पे नारायणः, सर्वेषु सुरभिषु पुष्पेषु गिरिसुता प्रतिष्ठिता। एवं, यथालाभं शुभैः पुष्पैः, धूपैः, च अन्यैः सौरभ्यवस्तुभिः भक्त्या च यथाशक्ति च, देवानां नाथं पूजयेत्। ततः भक्त्या मधुरं पायसं महापाकं च घृतयुक्तं सर्वद्रव्यसंयुक्तं समर्पयेत्। अथवा शुद्धं षष्टिकं मुद्गोदनं वा, अर्धमपि पूर्णमपि, चामरं ताळपत्रपंखं च भक्त्या समर्पयेत्। सर्वाणि शुभानि द्रव्याणि यथाधिगतानि जलैः शुद्धीकृत्य सम्यक् समर्पणीयानि। भक्तिपूर्वकं रुद्राय समर्पयेत्; दुग्धं हि सर्वदेवतारक्षणाय अमृतरूपं स्मृतम्। विष्णुना च जिष्णुना च सर्वं खाद्यं प्रतिष्ठितम्; अन्नदानात् शङ्करः सर्वेषु भूतेषु तुष्यति। अतः अन्नेन देवमर्चयेत्, यतः प्राणः अन्ने प्रतिष्ठितः। तृप्तिः नैवेद्ये, उपदानेषु च वायुः एव निवसति। स जलानां पतिः, सुरभिस्रवाः, सर्वात्मा महेश्वरः, स एव आसनं, प्रकृतिः, महत्त्वादिभिः सहितः प्रतिष्ठितः। अतः मासे मासे नियमानुसारं भक्त्या देवमर्चयेत्; पौर्णमास्यां सर्वकामसिद्धये व्रतमाचरेत्। सत्यं शौचं दया शान्तिः तुष्टिः दानं च आचरितव्यानि; पौर्णमास्याम् अमावास्यायां च उपवासः अपि कर्तव्यः। वर्षान्ते विशेषतः गावः दातव्याः, वृषः मोचनीयः, भक्त्या वेदविद्भ्यः ब्राह्मणेभ्यः भोजनं दातव्यम्। स लिङ्गः सर्वोपचारैः पूजितः शिवतीर्थे स्थापनीयः वा ब्राह्मणाय दातव्यः। यः, हे मुनेश्रेष्ठ, एतत् शिवलिङ्गव्रतं मासे मासे भक्त्या आचरति, स एव तपस्विनां श्रेष्ठः। स दिव्यैः विमानैः, दशकोटिसूर्यसमप्रभैः, रत्नमण्डितैः, शिवपुरीं याति, पुनः न प्रतिनिवर्तते। अथवा, एकमासमपि एतदुत्तमं व्रतं यः आचरति, स शिवलोकं प्राप्नोति—अत्र न संशयः। यदि च सः अन्येषु कामेषु आसक्तचित्तः, वर्षमेकं एतत् आचरन् तान् कामान् प्राप्य अन्ते शिवं याति। देवत्वं, पितृत्वं, सुरेन्द्रत्वं, गणपतित्वं वा—यस्य यत्र आसक्तिः, तत् सः प्राप्नोति। विद्याकामः विद्यां, भोगकामः भोगान्, धनकामः धनं, दीर्घायुः इच्छन् आयुः प्राप्नोति। यानि यानि काम्यानि चिन्तयति, तानि तानि अत्र एव भुङ्क्ते; एकमासव्रतेन अन्ते रुद्रत्वं प्राप्नोति। एतत् विशुद्धं परमं गुह्यं व्रतं जगत्कर्त्रा परमशिवेन देवानां, असुराणां, सिद्धानां, मनुष्याणां, विद्याधराणां च हिताय स्थापितम्। एवं नियमानुसारं प्रभुं पूज्य, शिरसा सह सेवकपुत्रैः प्रणम्य, 'व्यापोहन' नाम स्तोत्रं जपेत्, शिवं च परिक्रमेत्। एतत् स्तोत्रं त्रैलोक्यहिताय जगत्पितृमहात्मना देवैः सहितं रचितम्। अधुना 'व्यापोहन' स्तोत्रं प्रवक्ष्यामि, सर्वसिद्धिप्रदं, शुभदं, यत् नन्दिनः मुखात् कुमारः श्रुतवान्। अतः अहं श्रद्धया व्यासाय एतत् उक्तवान्—शिवाय नमः, शुद्धाय, निर्मलाय, दीप्ताय। दुष्टनाशनाय, सर्वव्यापिने, परात्मने, पञ्चाननाय, दशबाहवे, पञ्चदशलोचनाय च। सः शुद्धः, स्फटिकसदृशप्रभः, सर्वाभरणभूषितः, सर्वज्ञः, सर्वव्यापी, शान्तः, सर्वोत्कृष्टे प्रतिष्ठितः। सोमेश्वरः, कमलासनस्थः, ईशानः, पुरुषोत्तमः, अघोरः, सद्यः—सः मे पापं शीघ्रं व्यापोहतु। भगवतः वामदेवस्य, अनन्तस्य, सर्वविद्याधिपतेः, सर्वज्ञस्य, सर्वदातुः, ईश्वरस्य—सः मे पापं व्यापोहतु। एकचित्तेन शिवध्याननिष्ठस्य—सः सूक्ष्मः, सुरासुरेश्वरः, सर्वेश्वरः, गणपूजितः—सः मे पापं व्यापोहतु। परमशिवस्य, महायशसः, शिवध्यानरतस्य—सः मे पापं व्यापोहतु। सर्वव्यापिनः, सर्वदातुः, शान्तस्य—एकलोचनस्य, शिवार्चनरतस्य भगवतः—सः मे पापं व्यापोहतु। भगवतः त्रिमूर्तेः, शिवभक्तिप्रबोधकस्य—सः मे पापं व्यापोहतु। श्रीकण्ठस्य, श्रीसम्पन्नस्य, शिवध्याननिष्ठस्य—सः मे पापं व्यापोहतु। एवं, महादेवस्य पूजायाः विधानं, पुष्पधूपनैवेद्यादिसमर्पणं, व्रतानां महत्त्वं, स्तोत्रस्य माहात्म्यं च, श्रद्धया आचरितव्यमिति शास्त्रे निर्दिष्टम्।