लिङ्गपुराणम्

शृणुत, मुनिवराः, दिव्यां सृष्टेः कथाम्। अग्नितः यः देहः सृज्यते, स सदा दाहभीतिवर्जितः भवति; यद्यपि जगत् अग्निना दह्यते, तत्रापि अन्यः स्वविधानतः अदग्ध एव तिष्ठति। जलमध्ये अग्निं स्थापयित्वा तस्य रक्षणं भवति; हस्तेन अग्नेः निग्रहः, स्मरणमात्रेण तस्य आवाहनं च शिक्ष्यते। यथापूर्वं भस्मनः सृष्टिः इच्छया सम्पद्यते; रूपस्य प्रकाशनं द्वाभ्याम् उत्पद्यते, तयोः विना, त्रिभिः स्वयमेव स्यात्। एषा चतुर्विंशतितत्त्वमयी तैजसी शक्तिः, हे मुनिश्रेष्ठाः, चेतसः गमनं सर्वभूतेषु, तेषां च अन्तर्यामित्वं उच्यते। पुनः, महतीनाम् अचलानां लाघवगौरवयोः चोत्थानं, हस्ताभ्यां वायोः धारणा स्यात्। अङ्गुल्यग्रेण आहत्या पृथिव्याम् सर्वत्र कम्पनं भवति; एकेन देहसृष्टिः, वायोः च अधिकारः पण्डितैः विज्ञायते। छायारहितस्य सृष्टिः, इन्द्रियाणां ग्रहणम्, आकाशे निरन्तरगमनं, विषयैः सहितम् एव। दूरात् शब्दश्रवणम्, सर्वशब्देषु निमग्नता, सूक्ष्मलिङ्गग्रहणम्, सर्वभूतदर्शनं च। एषा इन्द्रसमा शक्ति उच्यते; एवं स प्राचीनः पुरुषः इच्छया आगमनं गमनं च प्राप्नोति। सर्वलोकाधिपत्यं, सर्वगुह्यप्रकाशनं, इच्छया सृष्टिः, ऐश्वर्यं, रम्यरूपता च सुलभा। संसारचक्रस्य दर्शनं, गुणानां मानसिकलक्षणं, छेदनं, ताडनं, बन्धनं, परिवर्तनं च। सर्वभूतशमः, मृत्युकालविजयश्च—एषा परमा प्राजापत्या शक्ति अहङ्कारात् उत्पद्यते। कारणरहितं जगत्सृष्टिं, तस्य कृपां, लयम्, अधिकारम्, प्रवृत्तिं च सः करोति। एषा अद्भुतता, विशेषसृष्टिः, कर्मणः करणं च—सर्वं परमा ब्राह्मी शक्ति इति। एवं तत्त्वं निरूपितम्, वैष्णवं मुख्यं पदं; तस्य गुणाः ब्रह्मणा ज्ञायन्ते, अन्यैः न तु। सर्वोच्चा शैवा शक्तिः अस्ति, या विष्णुना अपि न ज्ञायते; शुद्धानां, अनन्तगुणानां, शिवस्वरूपस्य, को वा विज्ञाता? एतानि सिद्ध्युपघातानि उद्भूय, महता यत्नेन परमवैराग्येन निगृह्यन्ते। इन्द्रियेषु वा आपदेषु वा न किंचिद् महत्त्वं, इति ज्ञात्वा, सर्वं उदासीनतया त्याज्यम्; स एव वैराग्यवान् इति कथ्यते। यत्र पुरुषस्य रागाभावः, तदेव गुणवैराग्यम्; वैराग्येनैव सिद्ध्युपघातौ त्याज्यौ। ब्रह्मलोकपर्यन्तान् सर्वान् विघ्नान् परित्यज्य, सर्वं निगृह्य, सर्वं सन्त्यज्य, महेश्वरः तुष्यति। यदा प्रभुः तुष्यति, तदा परमवैराग्येन शुद्धा मोक्षः जायते; अथवा कृपया वा लीलया वा, मुनिः स्थीयते। यः अकुतस्कः स्यात्, सः अपि एवं सुखी भवति; कदाचित् पृथिवीं विहाय, आकाशे क्रीडति प्रभया सह। कदाचित् वेदान् व्याहरति, तेषां सूक्ष्मार्थं सङ्क्षेपेण; कदाचित् तेनैवार्थेन श्लोकान् रचयति। कदाचित् गद्यपदानि रचयति, सहस्रशः; पशुपक्षिणां शब्दज्ञानं च प्राप्नोति। ब्रह्माद्यस्थावरेषु सर्वं तस्मै आमलकीफलवत् स्पष्टं दृश्यते; किम् अधिकं वक्तव्यम्, यत्र सहस्रशः विद्याः सन्ति? हे मुनिश्रेष्ठ, तस्मिन् महात्मनि शुद्धं स्थिरं ज्ञानं केवलाभ्यासेन उदेति। योगवित् सर्वप्रकाराणि प्रकाशरूपाणि, सर्ववस्तूनि, अनन्तानि दिव्यरूपाणि, सहस्रशः विमानानि च पश्यति। सः ब्रह्माणं, विष्णुं, इन्द्रं, यमं, अग्निं, वरुणं च, ग्रहान्, तारागणान्, सहस्रशः लोकान् च दृश्यति। ध्याननिष्ठः, अधोलोकवासिनः अपि तस्य आत्मप्रकाशदीपेन, अचञ्चलत्वेन च पश्यति। तस्य भावपात्रं कृपारसं पूर्णम्, तमः नाशयित्वा, आत्मनि प्रभुं पश्यति। तस्य कृपया धर्मः, ऐश्वर्यम्, ज्ञानम्, वैराग्यम्, मोक्षः च जायन्ते; अत्रान्यद्विचारस्य आवश्यकता नास्ति। दशसहस्रेषु अपि वर्षेषु, सर्वं विस्तरतो न वक्तुं शक्यते; अतः, हे मुनिश्रेष्ठ, पाशुपतयोगे स्थेयम्। हे द्विजोत्तम, पुण्येषु, जितेन्द्रियेषु, धर्मज्ञेषु, साधुषु, आचार्येषु, शिवस्वभावेषु—पुनः, दयालुषु, तपस्विषु, त्यागेषु, उदासीनेषु, धीरषु, जितात्मसु—दानेषु, दमेषु, सत्यान्वितेषु, अलोलुपेषु, योगयुक्तेषु, वेदशास्त्रविद्भ्यः च—महेश्वरः तैः तुष्टः भवति, येषां कर्म वेदस्मृत्यनुकूलम्। एवं ब्रह्मवचनं प्रतिष्ठितम्, अन्ते च तद् प्राप्तव्यं। ब्रह्मसायुज्यं प्राप्नोति; तस्मात्, ये दशगुणयुक्ताः, अष्टाङ्गसाधनयुक्ताः च, तैः पुण्यैः एष धर्मः कथ्यते। ते न कदाचित् क्रुद्धाः, न प्रमुदिताः; आत्मनिग्रहिणः, सामान्यविशेषवस्तुषु च, स्मर्यन्ते। ब्राह्मणक्षत्रविट्संयुक्ताः द्विजाः इति स्मृताः; वर्णाश्रमधर्मस्थितस्य स्वर्गादिसुखदातृत्वं स्यात्। वेदस्मृत्यधिगमेन धर्मज्ञः इति कथ्यते; विद्याप्राप्त्या शिष्यः आचार्ये भक्तिमान् भवति। एवं, मुनिवराः, सृष्टेः, योगस्य, धर्मस्य च रहस्यम् उक्तम्।