लिङ्गपुराणम्

कदाचित् कश्चन जनः शिवतीर्थे द्वारे प्रविश्य तत्रैव मृत्युम् आप्नोत्, स च, हे द्विजोत्तम, गणपतित्वं प्राप्नोति। यः कश्चन प्रभाते देवाधिदेवं शिवं लिङ्गरूपेण पश्यति, स सर्वेषां स्थितीनां परां स्थितिं लभते। मध्यान्हे महादेवं निरीक्ष्य यज्ञफलमवाप्नोति; सायं सर्वयज्ञानां फलं प्राप्य विमुक्तिम् उपैति। मनसा वाचा कायेन च महापातकैः सह लघुपातकैश्च ये पापानि कृतानि, तानि सर्वाणि—संक्रान्ते, पक्षयोः, दक्षिणायन-उत्तरायणयोः, विषुवे च—ईशानं लिङ्गरूपधारिणं प्रभुं मार्गमध्ये पश्यन् मासकृतं पापं त्यक्त्वा शिवधाम प्राप्नोति। तत्र पूजायाः कृते परमां गतिं लभते। यः शुद्धाचारः सन् देवालयस्य त्रिवारं समन्तात् वामदक्षिणमार्गाभ्यां मृदुपदेन प्रदक्षिणां करोति, स प्रत्येकपदे अश्वमेधफलं प्राप्नोति। यश्च शिवं परमेश्वरं सदा स्तौति, स अपि शिवलोकं गच्छति; तत्र गत्वा किं अधिकं वक्तव्यम्? पुनः, सुरभीजलैः क्षेत्रं वा मण्डलं वा निर्माय, मुक्तावैडूर्यपद्मरागशुभ्रशिलाजैः चूर्णैः, तद्वत् मरकतम् सुवर्णरजतचूर्णैः, अपि च धान्यचूर्णैः, धनरहितैः अपि, पुण्यं पद्मं दशहस्तमितं कर्णिकायुतं महादेवसंनिधौ रचयेत्। तत्र नवशक्तिसंपन्नं, पञ्चषष्ठाष्टशक्तिसंयुक्तं महादेवं आहूय, ईशानायाष्ट, दशारं दशारं च बाह्ये स्थापयित्वा पूजयित्वा च प्रणम्य, देवाधिदेवाय दत्त्वा भूमिदानफलं लभते। यदि चूर्णं नास्ति, तर्हि तण्डुलादिभिः पद्मं रचयित्वा दीनोऽपि पूर्वोक्तं पुण्यं प्राप्नोति; नात्र संशयः। द्वादशारमण्डलं कृत्वा परमां गतिं लभते। रत्नचूर्णादिभिः द्वादशभिः रूपैः सहितं सूर्यं मण्डलमध्ये स्थाप्य पूजयेत्। तं ग्रहैः परिवेष्ट्य, अथवा न, सूर्येण परमसायुज्यं प्राप्नोति। साधारणैः अपि उपायैः षट्कोणमण्डलं यथेष्टं स्थापयेत्। मध्ये सृष्टिस्वरूपिणीं ब्रह्मरूपिणीं देवीं स्थापयेत्; दक्षिणे सत्त्वस्वरूपम्, वामे रजोगुणम्। पुरतः तमोगुणः, मध्ये अम्बिका देवी, दक्षिणे पञ्चमहाभूतानि पञ्च तन्मात्राश्च स्थापनीयाः। उत्तरदिशि पञ्चकर्मेन्द्रियाणि पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि च सम्यक् पूजयेत्। एवं षट्कोणमण्डले पूजनं विधेयम्। आत्मानं, अन्तरात्मानं, द्वन्द्वं, बुद्धिं, अहंकारं, महत्तत्त्वं च पूजयित्वा सर्वयज्ञानां फलं प्राप्नोति। एवं सर्वं स्वाभाविकं मण्डलविधानं ते प्रोक्तम्; अधुना, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, सर्वकामप्राप्तये साधनं शृणु। गोचर्ममात्रं मण्डलं गोमयेन सम्यक् चतुरस्रम् आकृत्य, उदकेन प्रोक्षितं मन्त्रवित् कुर्यात्। छत्रच्छत्रिकाभिः, बुद्बुदैः, अर्धचन्द्रैः, सुवर्णाश्वत्थपत्रैश्च शोभितं कुर्यात्। श्वेतैः पूर्णविकसितैः पद्मैः, रक्तनीलोत्पलैः, मुक्ताहारैः छत्रान्ते, श्वेतध्वजैश्च भूषयेत्। श्वेतमृद्भाजनैः, स्निग्धपर्णकलशैः, फलपत्रमालाभिः, वैजयन्तीमालाभिः वस्त्रैश्च अलङ्कुर्यात्। पञ्चाशद्भिः दीपपङ्क्तिभिः, पञ्चविधधूपैः, पञ्चाशत्पत्रकम् उत्तमं पद्मं रचयेत्। नानावर्णचूर्णैः, अथवा श्वेतचूर्णैः, नियमानुसारं पद्मं हस्तमात्रं विस्तारं कुर्यात्। कर्णिकायां देवदेवं भवं भगवत्सहितं स्थापयेत्; पत्रेषु पूर्वतः रुद्रैः सह वर्णान् न्यसेत्। प्रणवाद्यन्तं 'नमः' पर्यन्तं सर्ववर्णान् गन्धपुष्पादिभिः क्रमशः पूजयेत्। तत्र पञ्चाशत् विप्रान् नियमानुसारं भोजयेत्, तेषां जपमालां, यज्ञोपवीतं, कुण्डलं, कमण्डलुं च दद्यात्। आसनदण्डमौलिवस्त्राणि च तेषां महर्षीणां दद्यात्, शम्भोः, देवदेवस्य कृते। एवं महाहविर्दानं कृत्वा कृष्णगवद्वयं च समर्प्य, अन्ते मण्डलचूर्णं देवदेवाय समर्पयेत्। यज्ञोपयोगीनि द्रव्याणि शिवाय समर्पयेत्; ओंकारादीनि मन्त्राणि क्रमशः प्रत्येकवर्णे उच्चारयेत्। एवं यः कश्चन भक्त्या सर्वं परममण्डलं रचयति, स यं फलं प्राप्नोति, तं संक्षेपेण वक्ष्यामि। वेदांश्चाङ्गैः सहितान् सम्यक् विधिवत् अधीत्य, ज्योतिष्टोमादीन् यज्ञान् यथाक्रमं कृत्वा, पुत्रानुत्पाद्य, विश्वजितादिकार्यैः, दाराग्निसहितः वानप्रस्थाश्रमं प्रविश्य, चान्द्रायणादिकर्माणि कृत्वा, सर्वकर्म परित्यज्य, द्विजोत्तम, ब्रह्मविद्यां सम्यक् अधीयीत ज्ञानं च आप्नुयात्। ज्ञानेन ज्ञेयं ज्ञात्वा योगी यं यं कामयते, तत् तत् प्राप्नोति; एतानि सर्वाणि फलानि वर्णमण्डलदर्शनात् लभ्यन्ते।