लिङ्गपुराणम्

शिवनगरं प्रति देवः सुविशालरथे सुस्थितः, चतुर्मुखं ब्रह्माणं सारथिं कृत्वा, तं रूपमास्थाय तत्र गतः सन्तोषं प्राप्नोति। तत्र स निःसंशयं द्वितीयश्शङ्करवत् क्रीडति; यत्र च स्वेच्छया महाभोगान् भुक्त्वा, विप्रश्रेष्ठ, विशुद्धं विज्ञानं लब्ध्वा तत्रैव मोक्षं गच्छति। गङ्गाधरः सुखोपविष्टः, चन्द्रशेखरः अपि, गङ्गया सह, वामोरसि अम्बिकया, गणेशेन, स्कन्देन, ज्येष्ठया, रम्यया दुर्गया च सहितः तिष्ठति। तत्र भास्करः सोमश्च, ब्राह्मणी महेश्वरी कौमारी वैष्णवी च, वराही च वरदा, इन्द्राणी च चामुण्डा, वीरभद्रसहितया, विघ्नेशेन च सह—यः कश्चित् बुद्धिमान् स शिवसायुज्यं लभते। तत्र महातीजोमालया आवृतं लिङ्गरूपं, अक्षयं, मध्ये चन्द्रशेखरं प्रभुं स्थापयित्वा, आकाशे लिङ्गं स्थापनीयम्। तस्याधः ब्रह्मा हंसरूपेण, विष्णुश्च वराहरूपेण, लिङ्गस्य अधोभागे अधोमुखावस्थिता। तस्य दक्षिणे ब्रह्मा अञ्जलिं कृत्वा स्थितः, मध्ये महद्भयं लिङ्गं, महाजले प्रतिष्ठितम्। भक्त्या क्षेत्रपालं पाशुपतेश्वरं निर्माय स्थापयित्वा शिवसायुज्यं प्राप्नोति। यथान्यायं भक्त्या कृतं सन् शिवलोके पूज्यते। लिङ्गप्रतिष्ठायाः फलम्, लिङ्गस्थापनस्य प्रकारांश्च, लिङ्गभेदांश्च मया तवाग्रतः श्रावितम्। शिलामुक्ताफलपर्यन्तद्रव्यैः शिवालयनिर्माणेन मर्त्यः किम् फलम् प्राप्नोति, तद् वक्तव्यं। यद्यपि भक्तः पुत्रदारगृहादिभिः क्लिश्यते, ज्ञानसम्पन्नः चेत् तस्य तानि गृहानि किम् प्रयोजनं? तथापि परमेवरे भक्ताः, कूटकाष्ठमृद्बन्धनाद्यपि कृत्वा, रुद्रस्य दिव्यलोकं यान्ति, यत्र शक्रब्रह्मादिभिः पूजितानि रम्यगृहाणि सन्ति। तस्य च गृहम्, एवं शम्भुं पूजयित्वा, रुद्रपदं प्राप्नोति। अतः सर्वयत्नेन भक्त्या च, शिवमन्दिरनिर्माणं कुर्युः, धर्मार्थकामसिद्धये सर्वश्रमं कुर्वन्तः। केशर, नागर, द्राविड, वा अन्यः कश्चन प्रकारः, यः रुद्रस्य मन्दिरं भक्त्या निर्माति, स शिवलोके पूज्यते। यः कैलासाख्यं परमेश्वरस्य मन्दिरं निर्माति, कैलासशिखराकारैः प्रासादैः युक्तं, स सुखं भुञ्जते। अथवा, मन्दाराख्यं शिवस्य मन्दिरं विधिवत् भक्त्या यथाशक्त्या—श्रेष्ठं, हीनं, मध्यमं—निर्मायेत्। मन्दरशिखराकारैः प्रासादैः, सर्वदिशं मुखैः, अप्सरसाम् समूहैः पूरितं, देवासुरैरपि दुर्लभं च। शिवस्य रम्यनगरं प्राप्त्वा, इच्छितान् भोगान् भुक्त्वा, ज्ञानयोगसाम्यं लभमानः, गणपतिपदं प्राप्नोति। यः परमेश्वरस्य मेरुनामकं मन्दिरं निर्माति, स यत् फलम् महायज्ञैः अपि न लभ्यते, तत् प्राप्नोति। सर्वयज्ञानां, तपसां, दानानां, तीर्थयात्रायाश्च, वेदाध्ययनस्य च फलम्—सर्वं प्राप्य, शिववनान्ते चिरकालं रमते। यः भक्त्या निषधाख्यं मन्दिरं निर्माति, स शिवलोकं प्राप्य, तत्र शिववनान्ते चिरकालं रमते। अथवा, विप्राः, यः श्रेष्ठं हिमशैलमन्दिरं निर्माय, शुभशिवपुरीं हिमशैलसमानयानैः गत्वा, ज्ञानयोगसाम्यं प्राप्य, गणपतिपदं लभते। अथवा, यः नीलाद्रिशिखराख्यं रम्यम् मन्दिरं भक्त्या रुद्राय शम्भवे निर्माति, स यत् फलम् प्राप्नोति, तद् श्रूयताम्। यत् फलम् हिमशैलनिर्माणेन पूर्वोक्तम्, तत् सर्वं प्राप्य, स सर्वैः देवैः पूज्यते। रुद्रलोकं प्राप्त्वा, रुद्रैः सह रमते। अथवा, यः महेन्द्रशैलाख्यं रुद्राभिप्रेतं मन्दिरं निर्माति, तस्य फलं वक्ष्यामि—महेन्द्रशैलसदृशैः वृषयुक्तैः प्रासादैः अलङ्कृतम्। शिवस्य दिव्यनगरं गत्वा, इच्छितान् भोगान् भुक्त्वा, श्रेष्ठाः मुनयः, रुद्रैः विविचितं ज्ञानं प्राप्य, पुनरागच्छन्ति। विषवत् विषयान् त्यक्त्वा, शिवसायुज्यं लभन्ते। यश्च रत्नमयैः सुवर्णमण्डितैः मन्दिरं निर्माति—द्राविड, नागर, केशर, वा अन्येन रूपेण, शिखरमण्डपचतुरस्रदीर्घादिरूपेण—तस्य पुण्यं शतयुगेष्वपि वर्णयितुं न शक्यते। तद् यदि जीर्णं, पतितं, भग्नं, विदीर्णं वा स्यात्, यः पुनः पूर्ववत् सुशोभनद्वारादिभिः स्थापयति, सन्देहं विना स प्रथमनिर्मातुः अपि श्रेष्ठं पुण्यं प्राप्नोति। यः अपि शिवमन्दिरे जीविकायै कर्म करोति, स बन्धुभिः सह स्वर्गलोकं यान्ति। यदि स्वसुखार्थं रुद्रालये कर्म करोति, तत्र सुखं प्राप्य हृष्यति। अतः, मुनिस्रेष्ठ, यः भक्त्या मन्दिरं निर्माति, स पुण्यश्लाघ्यं फलं प्राप्नोति।