लिङ्गपुराणम्

भगवतः ब्रह्मणः वररूपं कपालं वामहस्ते धारयन्, विष्णोः शरीरेण सह, परमेश्वरः प्रकटितः। तस्यैव स्वरूपस्य भक्त्या प्रतिष्ठापनेन स जीवः संसारसागरात् विमुक्तिं प्राप्नोति। “ॐ नमो नीलकण्ठाय” इति अष्टाक्षरी मन्त्रः, यः कश्चित् एकवारं अपि जपेत्, स सर्वपापैः विमुच्यते। तेनैव मन्त्रेण, चन्दनादिभिः द्रव्यैः, यथाशक्ति भक्त्या पूजां कृत्वा, देवदेवस्य पूजकः शिवलोकं प्राप्य समादृतः भवति। तत्र जलन्धरान्तकः, सुदर्शनधारिणः प्रभुः, भक्त्या जलन्धरं द्विधा कृत्वा प्रतिष्ठाप्य, शिवसायुज्यं लभते, अत्र किमपि विचारणीयम् नास्ति। स सुदर्शनदातारं देवमुपलक्ष्य, पूर्वोक्तलक्षणयुक्तं, भक्तः नेत्रपूजया सम्पूज्य, प्रियं प्राप्नोति। भक्त्या निर्माय प्रतिष्ठाप्य, स शिवलोकं गच्छति, निकुम्भपदपद्मपृष्ठे स्थित्वा समादृतः भवति। अन्यं पादं सम्यक् स्थाप्य, वामे पार्वतीं आलिङ्ग्य, त्रिशूलाग्रे कण्ठं संस्थाप्य, नागं घण्टानूपूररूपेण धारयन्, अन्धकं पार्श्वे पश्यन्, अञ्जलिं कृत्वा स्थित्वा, यथावद् रूपं विधाय, शिवसायुज्यं प्राप्नोति। यः कश्चन देवदेवं त्रिपुरान्तकं धनुष्पाणिं चन्द्रशेखरं रचयति, स रथस्थं देवं चतुर्मुखेन सारथिना सहितं दृष्ट्वा, तद्रूपं धारयन्, शिवपुरीं गत्वा सुखं लभते। तत्र सन्देहं विना द्वितीयशङ्करवत् क्रीडति; यावत् इच्छति तावत् परमसुखानि भुक्त्वा, तत्रैव परीक्षितज्ञानं प्राप्य, मोक्षं गच्छति। गङ्गाधरः सुखोपविष्टः, चन्द्रशेखरः, गङ्गया सह, वामोरुस्थिता अम्बिका, गणेशः, स्कन्दः, ज्येष्ठा, सुन्दरी दुर्गा, भास्करः, सोमः, ब्राह्मणी, माहेश्वरी, कौमारी, वैष्णवी, वाराही, वरदा, इन्द्राणी, चामुण्डा, वीरभद्रसहितः, विघ्नेशेन सह—एवं सर्वैः समन्वितः, यः ज्ञानी तान् पूजयति, स शिवसायुज्यं लभते। लिङ्गरूपं महाज्वालामालया आवृतम्, अक्षयम्, तस्य मध्ये चन्द्रशेखरं प्रतिष्ठाप्य, व्योम्नि लिङ्गं निर्माय, तस्याधस्तात् ब्रह्मस्वरूपं हंसं, विष्णुं वाराहरूपेण, अधोमुखं स्थापयेत्। लिङ्गस्य दक्षिणे ब्रह्मा अञ्जलिं कृत्वा स्थितः, मध्ये भीषणं लिङ्गं महाजले प्रतिष्ठितम्। भक्त्या क्षेत्रपालं पाशुपतेश्वरं निर्माय प्रतिष्ठाप्य, शिवसायुज्यं प्राप्नोति। यथाविधि भक्त्या निर्माय, शिवलोकं गत्वा सम्मानं लभते। लिङ्गप्रतिष्ठायाः पुण्यं, लिङ्गस्थापनं, लिङ्गभेदांश्च, एतानि सर्वाणि मया त्वं श्रुतानि। मृत्तिकात् आरभ्य रत्नपर्यन्तं यावद्, यः शिवालयं निर्माति, स कं फलम् लभते—इति वक्तव्यं। संसारिकैः पुत्रदारगृहादिभिः क्लेशितोऽपि भक्तः, ज्ञानयुक्तः चेत्, तस्मै गृहेषु किम् प्रयोजनम्? तथापि, ये परमेश्वरस्य भक्ताः, केवलं मृत्तिकया वा ईंटया वा निर्मितं शिवालयं कृत्वा, रुद्रस्य दिव्यं लोकं यान्ति, यत्र इन्द्रब्रह्मादिभिः पूज्याः दिव्यप्रासादाः सन्ति। एवं पूज्य शम्भुं, तस्य गृहमपि रुद्रसाम्यं प्राप्नोति। अतः, सर्वयत्नेन भक्त्या, धर्मार्थकामसिद्धये, शिवालयनिर्माणे भक्ताः प्रयत्नं कुर्वन्तु। केसर, नागर, द्राविडादिरूपेण यः कश्चन रुद्रस्य मन्दिरं भक्त्या निर्माति, स शिवलोकसम्मानं लभते। कैलासाख्यं परमेश्वरस्य मन्दिरं निर्माय, कैलासशिखरप्रासादैः सहितं, स सुखं भुञ्जते। अथवा, मन्दाराख्यं शिवस्य मन्दिरं यथाविधि भक्त्या यथाशक्ति—उत्तमं, मध्यमं, अधमं वा—निर्मायेत्। मन्दारशिखरसदृशैः प्रासादैः, सर्वदिक्प्रतीमुखैः, अप्सरोगणैः परिपूर्णैः, यद् देवदानवैः अपि दुर्लभम्, तादृशं मन्दिरं निर्माय, शिवपुरीं गत्वा इच्छानुसारं भोगान् भुक्त्वा, ज्ञानयोगसंपत्तिं प्राप्य, गणपतिस्थानं लभते। यः कश्चित् मेरुनाम्नः परमेश्वरस्य मन्दिरं निर्माति, स सर्वयज्ञैः अप्राप्यं फलम् प्राप्नोति। सर्वयज्ञानां, तपसां, दानानां, तीर्थानां, वेदानां च फलं लब्ध्वा, स दीर्घकालं शिववनान्ते रमते। यः भक्त्या निषधाख्यं मन्दिरं निर्माति, स शिवलोकं गत्वा, तत्र दीर्घकालं शिववनान्ते रमते। अथवा, हे ब्राह्मणाः, यः कश्चन उत्तमं हिमशैलमन्दिरं निर्माय, हिमशैलसदृशैः वाहनैः शुभां शिवपुरीं याति, स ज्ञानयोगैक्यं प्राप्य गणपतिस्थानं लभते। यः नीलाद्रिशिखराख्यं रम्यं मन्दिरं निर्माति, यथाशक्ति रुद्रशम्भोः भक्त्या, तस्य मर्त्यस्य फलं अहं वक्ष्यामि। यत् फलं पूर्वमुक्तं हिमशैलनिर्माणस्य, तत्सर्वं लब्ध्वा, स सर्वैः देवैः पूजितः भवति।