लिङ्गपुराणम्

मुनयः शृण्वन्तु, यथाऽत्र श्रुतेषु प्रतिपाद्यते, तत्त्ववितां प्राज्ञानां कृते सूक्ष्मं निर्मलम् अक्षयम् लिङ्गं प्रत्यक्षं दृश्यते, यथा मूर्खाणां स्थूलं मृद्-दारु-आदिभिः कल्पितम्। ये तत्त्वदर्शिनः सन्ति, ते चिन्तयन्तः वदन्ति—न किञ्चिद् वस्तु पृथक् अस्ति; सर्वं शिव एव, सगुणं निर्गुणं च। यथा घटे आकाशः एक एव दृश्यते, तथैव केचन वदन्ति—भेदाभेदौ शङ्करस्य एव। बोधार्थं, हे पुण्यशीलाः, एक एव सूर्यः जलपात्रेषु पृथक् पृथक् विविक्तः दृश्यते, तथापि एक एव अस्ति। स्वर्गे भूमौ च सर्वाणि भूतानि पञ्चमहाभूतैः निर्मितानि, जातिव्यक्तिभेदात् तु नानात्वं दृश्यते। यद्यत् दृश्यते शृण्व्यते वा, तत् सर्वं शिवस्वरूपम् एव; जनानां नानात्वं केवलं प्रतिबिम्बवत् उपपद्यते। स्वप्नेषु अपि, महान् सुखानुभवः कृतः स्यात्, तत्रापि सुखदुःखयोः अनुभवः नास्ति, यतः प्रतिबोधे तयोः अभावः दृश्यते। एवं वेदविदः अन्ये अपि वदन्ति—सगुणः परमेश्वरः संसारबद्धानां हृदि प्रत्यक्षः वर्तते। योगिनां तु सः निर्गुणः, प्राज्ञानां सर्वगतः; त्रिविधं परमेश्वररूपं लोके प्रथ्यते—निर्गुणम्, सगुणनिर्गुणम्, सगुणं च, अन्यः नास्ति। केचित् पुनः पुनः सगुणनिर्गुणरूपं उपासते, अन्ये सर्वज्ञं हृदि, लिङ्गे, वह्नौ वा पूजयन्ति। गृहस्थाश्च केवलं सगुणरूपमेव पूजयन्ति, स्त्रीपुत्रयुक्ताः नित्यं तं पूजयन्ति। यथा शिवः तथा देवी, यथा देवी तथा शिवः; तस्मात् अभेदबुद्ध्या सप्तविंशतिः भेदाः सन्ति। ते शरीरेऽन्तः बहिः च चतुष्कोण-षड्दल-दशार-द्वादशार-षोडशार-त्रिकोणरूपेषु पूजनं कुर्वन्ति। स्वेच्छया शिवः भगवाञ्छक्त्या सह स्थाति, मोक्षहेतोः सः सत्तासत्ताभ्यां परतः स्थितः। केचित् एकत्वं वदन्ति, अन्ये द्वैतत्वं, अपरः त्रैविध्यं, अन्ये वेदविदः शिवं जीवात्मानं वदन्ति। ब्राह्मणाः धर्मनिष्ठाः शुद्धभक्तियोगयुक्ताः षड्दलमध्ये योगेश्वरं विश्वरूपं पूजयन्ति। ये त्रिकोणमध्ये त्रितत्त्वसंस्थं त्रैगुण्यं त्रिनेत्रं शिवं पश्यन्ति, ते तं प्राप्नुवन्ति; अन्ये योगिनः न। तया देव्या पुरुषः सनातनः प्राप्यते। अधुना अहं सम्यक् फलं वक्ष्यामि, यत् स्वेच्छारूपसमारोपणात् सम्पद्यते, सर्वलोकहितार्थम्। देवमुत्सवेन स्कन्देन सह परमे आसने स्थाप्य भक्त्या, सर्वाभिलाषान् लभते। एकवारं यथाविधि स्कन्दसहितं देवमर्चयन्, यत् फलं प्राप्नोति, तत् श्रुणु। वायुविमानैः दशकोटिसूर्यप्रभैः, सर्वकामसमृद्धिभिः, रुद्रकन्याभिः गीतनृत्यसमाकुलैः, योगी शिववत् सृष्ट्यन्तपर्यन्तं क्रीडति; तत्र दिव्यैः कामविमानैः महतीं मुदं भुङ्क्ते। सः औम, कौमार, ईशान, वैष्णव, ब्रह्म, प्रजापति, जनलोक, महः इत्यादि लोकान् प्राप्य, इन्द्रलोकमुपेत्य, दशसहस्रवर्षाणि इन्द्रत्वं कृत्वा, भुवर्लोके दिव्यसौख्यं भुङ्क्ते। मेरुमुपेत्य, देवानां निवासे, एकपाद, चतुर्-भुज, त्रिनेत्र, त्रिशूलधारी रूपेण रमते। वामे हरिं, दक्षिणे चतुर्मुखं, अष्टाविंशति कोटि रुद्रांश्च सुष्ठु रूपैः सृजति। हृदयात् पञ्चविंशतिपुरुषः साक्षात्, वामे प्रकृतिः, बुद्धिः च बुद्धिस्थले। अहङ्कारात् अहङ्कारः, तस्मात् तन्मात्राणि, इन्द्रियैः विषयाः, एषः सर्वः परेश्वरलीला। पादतलात् पृथिवी, गुप्तात् जलम्, नाभेः अग्निः, हृदयात् सूर्यः, कण्ठात् सोमः, भ्रूमध्ये आत्मा, शिरसि स्वर्गः—एवं सर्वं चराचरं विश्वं सृष्टम्। ज्ञानकर्मविधिना सर्वज्ञं विश्वव्यापिनं देवम् स्थापयित्वा, शिवसायुज्यं प्राप्नोति। यजमानं त्रिपदं सप्तहस्तं चतुःश्रृङ्गं द्विशिरसम् इति निर्माय, विष्णुलोके पूज्यते। तत्र लक्षलक्षसंवत्सरान् सुखानि भुङ्क्त्वा, समये पुनः इह प्रतिनिवृत्त्य, सर्वयज्ञफलभाक् भवति। यो वृषवाहनं चन्द्रशेखरं स्थापयति, सः दशसहस्राश्वमेधसमानं पुण्यं लभते। सुवर्णविमाने घण्टाजालविभूषिते विहरन्, शिवपुरीं प्राप्य, तत्रैव मुक्तो भवति। यथा श्रुतं, नन्दिसहितं, अम्बासहितं, सर्वगणैः परिवृत्य, यः प्रभुं स्थापयति, तस्य फलं वक्ष्यामि। रविमण्डलसदृशैः वृषयुक्तैः दिव्यविमानैः, अप्सरोगणैः समाकुलैः, देवानाम् असुराणां च दुर्लभैः, तत्र नृत्यगणैः सर्वतः परिवृतः, सर्वशोभासम्पन्नः, शिवपुरीं प्राप्य, गणेशत्वं प्राप्नोति। तत्र सः देवपतिं नटन्तं पर्वततनयया सह, सहस्रबाहुं सर्वज्ञं, चतुर्भुजं वा पश्यति। एवं, मुनयः, शिवस्य तत्त्वं, पूजनस्य महिमा, च सर्वलोकहिताय प्रतिपाद्यते।