लिङ्गपुराणम्

स एव क्रियात्मा, प्रकृत्या प्रवर्तकः, ज्ञानतः स विभुः पुरुषः विज्ञेयः, नान्यथा। सहस्रयज्ञेषु तपोयज्ञः श्रेष्ठः, सहस्रतपोयज्ञेषु जपयज्ञः परः। सहस्रजपयज्ञेषु ध्यानयज्ञः श्रेष्ठः, ध्यानयज्ञात् परं नास्ति; ध्यानमेव ज्ञानस्य साधनम्। समत्वस्थितः योगी ध्यानयोगेन यदा पश्यति, तदा शिवः सन्निहितो भवति ध्यानयज्ञपरायणस्य। यथार्थज्ञानिनां न शौचस्य प्रायश्चित्तस्य वा आवश्यकता, केवलं ज्ञानात् सर्वे शुद्धाः भवन्ति, ब्रह्मवित् ब्रह्मावित् च। विवेकिनां लोके कर्म नास्ति, न सुखं न दुःखं; ध्याननिष्ठानां धर्माधर्मौ, जपः, होमश्च अन्तः सदा विद्येते। लिङ्गं परानन्दस्वरूपं, शुद्धं, शिवं, अक्षरं, निष्कलम्, सर्वगतं च, योगिनां हृदि प्रतिष्ठितं विज्ञेयम्। द्विजातिभिः द्विविधं लिङ्गं प्रतिपाद्यते—बाह्यं च आन्तरं च; बाह्यं स्थूलं, आन्तरं सूक्ष्मं, इति श्रेष्ठमुनयः वदन्ति। कर्मनिष्ठाः स्थूललिङ्गाराधने रता भवन्ति; स्थूलं रूपं अल्पाधिकारिणां ध्यानार्थं, न अन्यथा। यस्य आन्तरं लिङ्गं प्रत्यक्षं न दृश्यते, सः मोहितः, सर्वं बाह्यमेव मन्यते, नान्यथा। सूक्ष्मं निर्मलं अक्षरं लिङ्गं बुद्धिमन्तः प्रत्यक्षं पश्यन्ति, यथा मूढाः स्थूलं मृन्मयादि कल्पयन्ति। ये तत्त्वविदः चिन्तयन्ति, ते वदन्ति—वस्तुतः पृथग्वस्तु नास्ति; सर्वं शिवः, सगुणं च निर्गुणं च। यथा घटे आकाशः एक एव दृश्यते, तथैव कश्चन भेदाभेदौ शङ्करस्य इत्याहुः। बोधार्थं, एकः सूर्यः अपि पृथक्पृथक् पाञ्चजन्येषु जलेषु विविक्तः दृश्यते। दिवि भूमौ च सर्वे प्राणी पञ्चभूतमयाः; जातिव्यक्तिवैषम्यात् बहवः दृश्यन्ते। यद् दृश्यते यद् वा श्रूयते, तत् शिवस्वरूपं विज्ञेयम्; लोके जनानां वैचित्र्यं केवलं प्रतिबिम्बमात्रं, विचारतः। स्वप्ने अपि, महाभोगान् अनुभूय, कश्चित् सुखी दुःखी वा भवति, परं विचारतः न सुखं न दुःखं अनुभवति। एवं वेदविज्ञः अन्ये अपि वदन्ति—सगुणः परमेश्वरः संसारे बद्धानां हृदि साक्षात् स्थितः। योगिनां परमेश्वरः निर्गुणः, बुद्धिमतां सर्वव्यापी; त्रीणि परमेश्वरस्य रूपाणि लोके स्तूयन्ते। आद्यं निराकारं, ततः सगुणनिर्गुणं रूपं, तृतीयं सगुणं; अन्यः नास्ति, द्विजोत्तम। केचित् पुनः पुनः सगुणनिर्गुणरूपं पूजयन्ति; केचित् सर्वज्ञं हृदि, शिवलिङ्गे, वह्नौ वा पूजयन्ति। केचित् गृहस्थाश्च सदा सगुणमेव पूजयन्ति; एवं स्त्रियाः पुत्राः च अन्वहम् पूजयन्ति। यथा शिवः तथा देवी, यथा देवी तथा शिवः; तस्मात् अभेदबुद्ध्या सप्तविंशतिः भेदाः सन्ति। ते शरीरान्तर्बहिः च चतुष्कोणके षडङ्के दशारकचक्रे द्वादशारकषोडशारके त्रिकोणके च पूजयन्ति। स्वेच्छया शिवः स्वयं भगवाञ्छक्तिसहितः तिष्ठति, मोक्षार्थं च शिवः सत्तासत्ताव्यतिक्रान्तः। केचित् एकत्वं वदन्ति, अन्ये द्वैतं, अन्ये त्रीणि रूपाणि; एवं वेदवित् अन्ये वदन्ति—शिवः संसारी जीवः। ब्राह्मणाः धर्मनिष्ठाः शुद्धभक्तियोगयुक्ताश्च योगेश्वरं सर्वरूपिणं षडङ्कमध्यस्थं पूजयन्ति। ये तत्र त्रिकोणके, त्रिगुणमध्यस्थं, त्रिगुणं त्रिनेत्रं शिवं पश्यन्ति, ते तं प्राप्नुवन्ति; अन्ये योगिनः न। सा देवी तेन पुरुषं प्राप्यते। अथाहं स्वेच्छामयस्य रूपस्य प्रतिष्ठाजन्यं सम्पूर्णफलं सर्वलोकहितार्थं वक्ष्यामि। देवमेकत्र स्कन्देन सह परमासने संस्थाप्य भक्त्या सर्वकामान् प्राप्नोति। यथाविधि एकवारं अपि स्कन्दसहितं देवमर्चयन्, मृत्युमान् तं फलं प्राप्नोति, यथा श्रुतं वक्ष्यामि। दशकोटिसूर्यसदृशैः विमानैः, सर्वकामदायिभिः, रुद्रकन्याभिः गीतेन नृत्येन च सहितः, योगी शिववत् सृष्ट्यन्तं यावत् क्रीडति। तत्र विमानैः महाभोगान् भुञ्जानः, कामगैः, महानन्दं लभते। स आऊम, कौमार, ईशान, वैष्णव, ब्रह्म, प्रजापति, महातेजस्विनां लोकेषु, जनलोके महसि च प्राप्नोति। इन्द्रलोकं प्राप्य, दशसहस्रवर्षाणि इन्द्रत्वं प्राप्य, भुवर्लोके दिव्यं रमणीयं सुखं भुङ्क्ते। मेरुं गत्वा, देवालयेषु एकपादः चतुर्भुजः त्रिनेत्रः त्रिशूलधारी च रमते। वामे हरिं, दक्षिणे चतुर्मुखं, अष्टाविंशतिक्षुद्रकोटिं रुद्राणां दिव्याङ्गान् निर्माय। पञ्चविंशतिपुरुषः हृदयादेव, तथा प्रकृतिः वामभागे, बुद्धिः च बुद्धिस्थाने। अहंकारात् अहंकारः, तस्मात् तन्मात्राणि, इन्द्रियाणां विषयाः च, सर्वं एतत् परमेश्वरस्य लीला। पादतलात् पृथिवी, गुप्तात् जलम्, नाभेः अग्निः, हृदयात् सूर्यः उत्पद्यते। एवं सुसम्प्रयुक्तं शिवस्य स्वरूपज्ञानं, ध्यानयज्ञस्य महिमानं, लिङ्गस्य रहस्यं, शिवशक्त्याः ऐक्यम्, भक्तस्य च परमफलम्, सम्यग् विज्ञेयम्।