लिङ्गपुराणम्

सदा नीलमणिमयं लिङ्गं विष्णुना पूज्यते स्म, पद्मरागमयं लिङ्गं शक्रेण, सुवर्णमयं तु विश्रवसःपुत्रेण पूज्यते। रजतमयं लिङ्गं विश्वेदेवाः, तेजस्वितमेकं वसुना, हरितालमयं वातेन, भूमिमयं अश्विनीकुमाराभ्यां पूज्यते। राजा वरुणः स्फटिकमयं लिङ्गं पूजयति, आदित्याः ताम्रमयं, सोमेश्वरः परममुक्तामयं लिङ्गं पूजयति। अनन्ताद्याः महोरगाः सुन्दरं विद्रुममयं लिङ्गं पूजयन्ति, दैत्याः लोहमयं, महात्मानः राक्षसाः तु त्रिविधमयं लिङ्गं गुह्यकाः पूजयन्ति। गणाः सर्वलौहमयं लिङ्गं, चामुण्डा वालुकामयं, मातरश्च पूजयन्ति। नैरृति भक्त्या काष्ठमयं लिङ्गं पूजयति, यमः सुन्दरमरकतमयं, नीलाद्याः रुद्राः शुभं विभूतिमयं लिङ्गं पूजयन्ति। लक्ष्मीः लक्ष्मीतरुमयं लिङ्गं पूजयति, गुहः गोमयमयं, मुनयश्च उत्तमं कुशमयं लिङ्गं पूजयन्ति। वामााद्याः देव्यो माल्यमयं लिङ्गं, मनोन्मनी सुगन्धिमयं, सरस्वती रुद्राय रत्नमयं लिङ्गं पूजयति। दुर्गा सुवर्णमयं परं महादेवं पूजयति, यज्ञवेदिकया सहितं, तीक्ष्णं पिष्टमयं, समस्तमन्त्रैः, शुभं घृतमयहोमेन च पूज्यते। सर्वे वेदाः दधिमयाः, भूतगणाः सीसमयाः, सर्वे तु ब्रह्मणः प्रसादेन स्वं स्वं स्थानं प्राप्तवन्तः। किमन्यया विस्तरेण? चराचरं जगत्सर्वं शिवलिङ्गं पूजयित्वा अत्रैव प्रतिष्ठितं न संशयः। षड्विधं लिङ्गं प्रवदन्ति, तेषां भेदाः चत्वारिंशच्छत्वारः, चतुर्विधा विभागाः। प्रथमं शिलाजं, चतुर्विधं, द्वितीयं रत्नजं सप्तविधं, तृतीयं धातुजं अष्टविधं, चतुर्थं दारुजं षोडशविधं, पञ्चमं मृन्मयं द्विविधं, षष्ठं यामिकं सप्तविधं। रत्नजं लिङ्गं श्रियम्, शिलाजं सर्वसिद्धिम्, धातुजं धनं, दारुजं भोगसिद्धिं ददाति। मृन्मयं लिङ्गं शुभं सर्वसिद्धिप्रदं, शिलाजं परमं, धातुजं मध्यमं इति। बहुविधानि लिङ्गानि, नवधा संक्षेपेण; अधस्तात् ब्रह्मा, मध्ये विष्णुस्त्रैलोक्यनाथः। उपरि रुद्रः महादेवः प्रणवरूपः सदाशिवः; लिङ्गवेदिका महादेवी, त्रिविधा अम्बिका। या सह पूज्यते, तया देव्या सह देवोऽपि पूज्यते, यद्यपि शिलाजं, रत्नजं, धातुजं वा दारुजं। मृन्मयं वा यामिकं भक्त्या प्रतिष्ठितं, तत्रैव शुभफलम् आप्नोति, देवेश्वरैः, पद्मैः, वह्निना, आपां, धनैः च। सिद्धैः, विद्याधरैः, नागैः, यक्षैः, दानवैः, किन्नरैश्च, दिव्यदुन्दुभिनादेन सः पुण्यात्मा स्तूयते। सः स्वतेजसा भूमिं, अन्तरिक्षं, स्वर्गं, परं च लोकं प्रकाशयति, तपसा सत्यमतीत्य। यः सम्यग्लिङ्गप्रतिष्ठापथं प्रविश्य, स्वदीर्घखड्गेन, त्वरया ब्रह्माण्डं भित्त्वा निर्भयः समुत्पद्यते। शिलाजं, रत्नजं, धातुजं, दारुजं, मृन्मयं, यामिकं च परित्यज्य, सर्वरूपं प्रतिष्ठापयेत्। स्कन्दमासेन सह विधिपूर्वकं कृत्वा, यः पुरुषः लिङ्गं कुन्दगौरं स्थापयति, स शुभः भवति। रुद्रः न संशयः मानवस्वरूपं धारयित्वा तिष्ठति; तं दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा जनाः समृद्धिम् आप्नुवन्ति। शतयुगान्यपि, विप्रश्रेष्ठाः, तस्य पुण्यं सम्यक् वक्तुं न शक्नोमि; तस्मात् तं यथाविधि स्थापयेत्। भगवतः दिव्यं शुभरूपं सर्वैः मर्त्यैः ध्यानाय योग्यं; योगिनां तु केवलं अरूपम्। सः निराकारः, शुद्धः, नित्यः; कथं साकारत्वं प्राप्तवान्? यथापूर्वं श्रुतं, तद् वक्तव्यं। केचिद् परमं तत्त्वं विद्वांसः तम् ओंकाररूपिणं प्राहुः; श्रुत्युत्थं ज्ञानमिति तद् आहुः। शब्दादिविषये ज्ञानं ज्ञानमित्युच्यते; तद् ज्ञानं निरदोषं, केचिद् ब्रुवन्ति, अन्ये न तथा इति। यत् ज्ञानं निर्मलम्, निरुपाधिकम्, निःस्वरूपम्, यत् गुरुं प्रकाशयति, तत् केचिद् मुनयः विप्राश्च ज्ञानमित्याहुः। केवलं ज्ञानात् मोक्षः, कृपया ज्ञानसिद्धिः; ताभ्यां योगी विमुच्यते, परमानन्दमयः भवति। केचिद् मुनयः कर्मणैव संबन्धं प्राहुः; कल्पितरूपं संहृत्य, स्वेच्छया केवलं कृतवान्। तस्य भगवतः शिरः आकाशः, नाभिः अन्तरिक्षम्, चन्द्रसूर्याग्नयः नेत्रे, दिशः कर्णौ महात्मनः। अधस्तात् पातालं पादौ, सागरः वसनं, सर्वे देवाः भुजाः, तारागणाः भूषणानि। प्रकृतिः पत्नी, पुरुषः लिङ्गरूपः; तस्य वदनात् सर्वे विप्राः, ब्रह्मा भगवतः। इन्द्रः, उपेन्द्रः च भुजयोः, क्षत्रियाः महात्मनः, वैश्याः जङ्घयोः, शूद्राः पादयोः पिनाकिनः। पद्माद्याः केशाः, वाताः नासिकात्, गमनं श्रवणात्, स्मृतिश्च तथैव।