लिङ्गपुराणम्

यदा महेश्वरः त्रिपुरं क्षणेन दग्ध्वा देवेश्वरसमाजं त्यक्त्वा निर्गतः, तदा पद्मयोनिर्भगवान् समस्तदेवाधिपान् सभायाम् सम्बोधयामास। तस्यां स्थिते लिङ्गरूपिणि महेश्वरे देवाधिपं परित्यज्य ताटकस्य पौत्रः, ताटकस्य महाबलः पुत्रः, तत्रैव स्थितवान्। तत्र तारकाक्षः दितेः पुत्रः, कमलाक्षो महाबलः, विद्युन्माली दैत्याधिपः, अन्ये च स्वजनैः सहिताः, मोहवशात् महादेवं हरिं च परित्यज्य, स्वपुरैः स्वजनैः सह विनष्टाः क्षीणाश्च अभवन्। तस्मात् सदा शिवस्य लिङ्गरूपस्य पूजनं कर्तव्यम्; यावत् देवाः पूज्यन्ते, तावत् तेषां स्थितिः भवति। शिवः श्रद्धया सदा पूजनीयः, देवश्रेष्ठैः; लिङ्गेन सर्वं जगत् व्याप्यते, सर्वं तत्रैव प्रतिष्ठितम्। अतः स्वार्थसिद्धिं कामयमानः लिङ्गं पूजयेत्; सर्वे देवाः, असुराः, दानवाश्च लिङ्गपूजनात् एव सिद्धिम् आप्नुवन्ति। यक्षविद्याधरसिद्धराक्षसपिशाचाः, पितरः, ऋषयः, किन्नरादयः, लिङ्गरूपं पूजयित्वा सिद्धिं प्राप्नुवन्ति—नात्र संशयः। अतः कश्चिदपि सदा लिङ्गं पूजयेत्, हे देवाः। वयं च सर्वभूतानि तस्य प्राज्ञस्य देवेशस्य दासाः स्मः; दासत्वं त्यक्त्वा पाशुपताः भवामः। महादेवः नित्यं लिङ्गरूपः पूजनीयः; पञ्चप्रणवैः सह सर्वाणि भूतानि शुद्धानि कर्तव्यानि। देवश्रेष्ठाः पञ्चप्राणायामैः, चतुर्भिः प्रणवैः प्राणायामनिष्ठैः सह, त्रिभिः प्रणवैः, तादृशैः प्राणायामैः, द्विविधेन ओंकारेण, प्राणायामनिष्ठः, ततोऽपि ओंकारमुदीर्य प्राणापानयोः निग्रहं कृत्वा, ज्ञानामृतप्रणवेन सर्वाङ्गानि पूरयेत्। त्रिगुणा चतुर्विधा, अहंकारः, सूक्ष्मभूतानि, स्थूलभूतानि, ज्ञानेन्द्रियाणि—एतानि शुद्ध्वा, कर्मेन्द्रियाणि च, द्वयं पुरुषं च, चैतन्यात्मानं शरीरं कृत्वा, वह्न्यभस्मना स्पृशेत्। वाय्वभस्मना, आकाशजलपृथिव्यभस्मनापि, त्रिसन्ध्यायां योऽभ्यञ्जयेत्, स योगी सर्वतत्त्ववित्; एष पाशुपतव्रतम् भगवता भवेन बन्धमोक्षार्थं निर्दिष्टम्। एवं पाशुपतं कृत्वा परमेश्वरं पूजयित्वा, अहं प्राचीनकाले लिङ्गं दृष्टवान्, विष्णुर्महात्मा च। एकवर्षे देवाः, यदा सम्यग् पूजां कुर्वन्ति, तदा कोऽपि दासत्वेन न जायते। बहिरन्तश्च अहं भगवन्तम् एव पूज्यं मन्ये; एष मे व्रतं विष्णोश्च, हे देवश्रेष्ठाः। ऋषिषु नास्ति संशयः; अतः शिवं पूजयेत्। यदा किञ्चिदपि क्षणमपि शिवं न चिन्तयेत्, तदा हानिः, महादोषः, मोहः, जडत्वं च भवति। ये भवन्तं भावं स्मरन्ति, ते दुःखभागिनः न भवन्ति। रम्याणि गृहानि, दिव्यानि भूषणानि, स्त्रियः, यावत् तृप्तिः वित्तं—एवं शिवपूजनस्य फलं। ये महाभोगं, स्वर्गे ऐश्वर्यं च इच्छन्ति, ते सदा महेश्वरस्य लिङ्गरूपं पूजयन्तु। हत्वा, विदार्य, भूतानि दग्ध्वा च, इमं जगत्, विकटकक्ष्यं यो पूजयति, स पापैः न लिप्यते। मम शिलालिङ्गं सर्वैः देवैः पूज्यते। एवं उक्त्वा, पूर्वं रुद्रं त्रैलोक्यनाथं पूजयित्वा, स देवदेवं त्रिनेत्रं स्तुत्वा प्रशस्तैः शब्दैः तुष्टाव। ततः इन्द्रादयः पाशुपतव्रतं गृह्य, भस्माङ्गलेपिताङ्गाः, प्रभुं पूजयितुं आरभन्त। तदा विश्वकर्मा, ब्रह्मणः आज्ञया, स्वस्वाधिकारानुसारं लिङ्गानि निर्माय, तान्येव दत्तवान्। नीलमणिमयं लिङ्गं विष्णुना सदा पूज्यते; पद्मरागमयं शक्रेण; सुवर्णमयं विश्व्रवसः पुत्रेण। विश्वेदेवाः रौप्यं लिङ्गं पूजयन्ति; वसवः तेजस्वि रमणीयं; वायुः हरितालमयं; अश्विनौ भूमिमयं। वरुणराजा स्फटिकमयं लिङ्गं पूजयति; आदित्याः ताम्रमयं; सोमेश्वरः निर्लोभ्यं मुक्तामयं लिङ्गं। अनन्ताद्याः महानागाः सुमणोहरं प्रवालमयं लिङ्गं पूजयन्ति; दैत्याः लोहमयं; राक्षसाः महात्मानः तु— गुह्यकाः त्रिधातुमयं; गणाः सर्वधातुमयं; चामुण्डा वालुकामयं; मातरः, हे द्विजश्रेष्ठ, पूजयन्ति। नैरृतिः काष्ठमयं लिङ्गं भक्त्या पूजयति; यमः रमणीयं मरकतं; नीलादयः रुद्राः शुद्धं शुभं भस्ममयं लिङ्गं। लक्ष्मीर्लक्ष्मीतरुमयं; गुहः गोमयमयं; मुनयः, हे तपःश्रेष्ठ, उत्तमं कुशमयं लिङ्गं पूजयन्ति। वामााद्याः देव्यः पुष्पमयं; मनोन्मनी सुरभिलिङ्गं; सरस्वती रुद्राय रत्नमयं लिङ्गं पूजयति, हे वागीश। दुर्गा सुवर्णमयं परमं महादेवं पूजयति, वेदिका सहितं, तीक्ष्णं, पिष्टमयं, सर्वमन्त्रयुक्तं, शुभं घृतमयार्घ्यं च। सर्वे वेदाः दधिमयाः; भूतानि सीसमयानि; प्रत्येकः ब्रह्मणः प्रसादेन यथायोग्यं स्थानं प्राप्ताः। एवं ब्रह्मणा पद्मयोनिरेवं सभायां देवगणान् उपदिश्य, शिवपूजनस्य माहात्म्यं सम्प्रकाश्य, समस्तेषां कल्याणं समाहितवान्।