लिङ्गपुराणम्

स्वप्ने यद् वस्तु दृश्यते, तद् वस्तुतः अग्रहणीयम्—दृश्यमानं सति अपि, तत्र न रूपं विद्यते, न च देवाधिदेवः। देवैः अपि यत्नेन अदृष्टं तद् वस्तु कथं दृश्येत् इति ब्रह्मा चिन्तयन् अत्यन्तं विनयेन देवाधिदेवं शङ्करं प्रार्थयामास। सः उवाच—"हे देवाधिदेव, तव दिव्यशक्ति क्व, वयं क्व? तव भक्तिः क्व, स्तुतिः क्व? तथापि, हे प्रभो, भक्त्या शोकितः ब्रह्मा त्वत्तः क्षमां याचामि।" यः पृथिव्यां, द्विजश्रेष्ठ, भक्त्या नमन् देवाधिदेवस्य स्तोत्रं शृणोति वा पठति, स भक्त्या नगराधिपतिं पाशैः पापानां विमुक्तः भवति। ब्रह्मा स्तोत्रं श्रुत्वा, पार्वतीं च दृष्ट्वा, भक्त्या महेश्वरं स्तुत्वा, तदाऽमितबलः महात्मा मंदारशिखरे स्थितः भगवान् स्मितं कुर्वन् उवाच। शङ्करः उवाच—"एषा स्तुतिः मया तुष्टः अस्मि, तव भक्त्या अपि, हे पद्मज; वरेषु इच्छितं वरं वृणु, तव च देवतानां चाभिप्सितं कल्याणं स्यात्।" ततः ब्रह्मा, पद्मसम्भवः, देवाधिदेवं नमस्कृत्य, हर्षपूर्णहृदयः, कृताञ्जलिः, वाक्यम् उवाच—"हे देवाधिदेव, त्रिपुरान्तक, शङ्कर, अद्य मे तव परमभक्तिः देहि; अनुग्रहं कुरु, हे परमेश्वर। सर्वेषां देवतानां च, हे सर्वार्थद, भक्त्या मार्गदर्शनं च अनुग्रहं कुरु।" जनार्दनः अपि, महेश्वरं नमस्कृत्य, कृताञ्जलिः, साम्बाय त्र्यम्बकाय च उवाच—"हे प्रभो, सदा तव वाहनत्वं इच्छामि; अनुग्रहं कुरु। तव भक्तिं मे देहि, देवाधिदेव, देवदेव; नमः ते। सदा तव भारवाहनशक्तिं मे देहि, हे वरद, सर्वज्ञत्वं च, सर्वव्यापित्वं च, हे शङ्कर।" तयोः वरयाचनं श्रुत्वा, महेश्वरः, परमेश्वरः, भवम् रथवाहनं वाहनं च नियुक्तवान्। तदनन्तरं ब्रह्मणः विष्णोः च वरान् दत्त्वा, दैत्यान् दग्ध्वा, महात्मा देवाधिदेवः देवीं नन्दिनं गणैः सह आत्मानं अदृश्यं कृतवान्। ततः महेश्वरः युद्धात् स्वगणैः सह निर्गतः, देवाधिदेवाः विस्मयपूर्णाः भवम् पार्वतीं च नमस्कृत्य, दुःखविमुक्ताः, स्वस्ववाहनैः स्वर्गं गताः—देवाधिदेवाः, ऋषिपतयः, गणपतयः, दीप्तिमन्तः च। एष त्रिपुरारि-वृत्तान्तः, ब्रह्मणः प्राचीनकालिकः, यः श्राद्धकाले वा दिव्यकर्मणि वा पठति, द्विजश्रेष्ठ, वा भक्त्या द्विजैः श्रावयति, स ब्रह्मलोकं प्राप्नोति, मनः-वाक्-काय-पापैः विमुक्तः। स्थूलसूक्ष्मातिसूक्ष्मपापैः, महापापैः, क्षुद्रपापैः, महाप्रदोषोत्थैः, शुभं अध्यायं श्रवणात् सर्वपापविमुक्तः भवति; शत्रवः नश्यन्ति, संग्रामे विजयी भवति। रोगैः न बाध्यते, दारिद्र्यं न स्पृशति; अतुल्यं धनं, आयुः, कीर्तिः, विद्याः, शक्तिः च लभते। यदा महेश्वरः त्रिपुरं क्षणेन दग्ध्वा निर्गतः, तदा पद्मसम्भवः देवाधिदेवसमितिं संबोधयामास। देवाधिदेवं लिङ्गरूपं त्यक्त्वा, तारकस्य पौत्रः, तारकस्य पुत्रः, बलवान् तिष्ठन् अभवत्। तारकाक्षः, दितिसुतः, कमलाक्षः बलवान्, विद्युन्माली दैत्यपतिः, अन्ये च स्वबन्धुभिः सह—मोहात् महादेवम् हरिं च परित्यज्य, सर्वे विनष्टाः, नगरैः निवासिभिः सह क्षयिताः। तस्मात् सदा सदाशिवस्य लिङ्गरूपम् पूजनीयम्; यावत् देवाः पूज्यन्ते, तावत् तेषां स्थितिः। शिवः सदा श्रद्धया पूजनीयः देवश्रेष्ठैः; लिङ्गेन सर्वं जगत् व्याप्यते, सर्वं लिङ्गे स्थितम्। तस्मात् यः आत्मनोऽभिष्टं इच्छति, स लिङ्गं पूजयेत्; सर्वे देवाः, असुराः, दानवाः लिङ्गपूजनात् एव सिद्धिं प्राप्नुवन्ति। यक्षाः, विद्याधराः, सिद्धाः, राक्षसाः, पिशाचाः, पितरः, ऋषयः, किन्नराः, अन्ये च—लिङ्गरूपं पूज्य, सिद्धिं प्राप्ताः; नात्र संशयः। अतः लिङ्गं सदा पूजनीयम्, केनापि, हे देवाः। वयं सर्वे च तस्य देवाधिदेवस्य विषयाः; विषयत्वं त्यक्त्वा, पशुपतेः अनुयायिनः भवामः। महादेवः, नित्यं लिङ्गरूपः, पूजनीयः; सर्वे प्राणीः पञ्चप्रणवेन सह शुद्धीकरणीयाः। देवश्रेष्ठः पञ्चप्राणायामेन, चतुर्भिः प्रणवैः प्राणायामिनां सह, तैः युक्तः पूजनीयः। त्रिभिः प्रणवैः, तैः प्राणायामैः, द्विविधेन ओंकारस्य स्थापनेन, प्राणायामिनः युक्तः। ततः ओंकारं उच्चार्य, प्राणं अपानं च निगृह्य, सर्वाङ्गानि ज्ञानामृतेन प्रणवेन पूर्य। त्रिगुणाः, चतुर्विधाः, अहंकारः, सूक्ष्म-स्थूल-इन्द्रियाणि, ज्ञानेंद्रियाणि, कर्मेन्द्रियाणि, द्विस्वरूपं च, चैतन्यात्मा देहत्वं कृत्वा, अग्निचूर्णेन स्पर्शनीयम्। वायोः, आकाशस्य, जलस्य, पृथिव्याः च चूर्णेन, यः त्रिसंध्यायाम् अभ्यञ्जनं करोति, स योगी सर्वतत्त्ववित्—एष पशुपतव्रतं भवेन मुक्त्यर्थं घोषितम्। एवं पशुपतविधिं कृत्वा, परमेश्वरं पूज्य, लिङ्गं प्राचीनकाले मया दृष्टम्, विष्णुना महात्मना च। वर्षे विषयत्वं न प्राणीषु जायते, हे देवाः, यदा सर्वेषु कार्येषु भगवत्पूजनं साधयामः। इति ब्रह्मणः वचनानि, शास्त्रवृत्तान्तं, भक्त्या श्रवणात् वा पाठात्, सर्वपापविमुक्तिः, सिद्धिः, आयुः, कीर्तिः, विद्याः, धनं, जयः च लभ्यते; शिवलिङ्गपूजनस्य महत्त्वं, पशुपतव्रतस्य उपदेशः, त्रिपुरवधस्य दिव्यवृत्तान्तः च सम्पूर्णः।