लिङ्गपुराणम्

कालाग्निः सुदारुणः तस्य मुखम् अभवत्, विषसम्भूताः वाताः तस्य हयाः उच्यन्ते स्म। एवं दिव्यरथं धनुः शरं सारथिं च, लोकनाथं च ब्रह्माणं निर्माय, भवः तं दिव्यरथम् आस्थाय, युद्धाय भूषितम्, सर्वैः देवगणैः युक्तम्, स्वर्गमिव पृथिवीं च कम्पयन् तस्थौ। मुनिभिः स्तुतः सूतैः पूजितः, नर्तनकुशलैः अप्सरसां गणैः सेव्यमानः, वरदः स प्रभुः, शोभमानः, रथारूढं सारथिं दृष्ट्वा, सृष्टिसम्बद्धैः भूतैः पूर्णं रथं निरीक्ष्य, तं दृष्टवान्। वेदसम्भूताः हयाः भूमौ शीर्षे पतिताः; तदा तस्य रथस्य अधः, भगवान् पृथिव्याः धारकः, वृषराजरूपं धारयन्, तान् क्षणमुत्थाप्य, पुनः क्षणेन वृषराजः जानुभ्यां भूमौ पतितः। भगवान् हस्ते शरं गृहीत्वा, तान् हयानुत्थाप्य, देववचसा रथं शुभ्रं स्थापयामास। ततः मनसो वायोः च वेगेन शीघ्राः हयान् प्रेरयन्, स प्राचीनान् दिविस्थान् बलिनः दानवान् प्रति ययौ। तदा भगवाँस् रुद्रः, देवगणान् दृष्ट्वा, उवाच—"मम प्रजापतित्वं दत्तम्; तस्मात् असुरान् हनिष्यामि।" देवेषु च अन्येषु च प्रजाभेदं स्थाप्य, "एवमेव ते हन्तव्याः, अन्यथा नास्ति," इति देवश्रेष्ठ। एवं भगवतः सर्वज्ञस्य वचांसि श्रुत्वा, सर्वे देवाः प्रजाभावात् भीता विषण्णा अभवन्। तेषां भावं विज्ञाय, देवः पुनः उवाच—"मा भैष्ट, देवश्रेष्ठाः, प्रजाभावेन।" "अथ मोक्षं प्रजाभावात् शृणुत; यः कश्चित् दिव्यं पाशुपतव्रतं चरति, स मुक्तः स्यात्।" "एषः प्रजाभावः सत्यम् उक्तम्; यश्चान्यः पाशुपतव्रतं चरति, स निःसंशयं मुक्तः स्यात्, द्वादशवर्षाणि, अर्धं वा, पूर्णानि त्रीणि वा वर्षाणि।" "यः सेवां कारयति, स मुक्तः; तस्मात् सर्वोत्तमं दिव्यं व्रतं आचरितव्यं।" देवाः जगन्नाथं शिवं प्रति "एवं भवतु" इति ऊचुः; तस्मात् सर्वे देवाः, असुराः, मनुष्याश्च प्रजाः प्रभोः। रुद्रः प्रजापतिः प्रजाबन्धनात् मोचयिता; यः प्रजाभावी, स व्रतेन तद्भावं त्यजेत्। तदनुष्ठाय पापी न स्यात्—एष शास्त्रस्य निश्चितः निर्णयः। तदा स्वबलसम्पन्नः विनायकः, बालः, देवैः न पूजितः सन्, देवांश् निगृह्य उवाच—"इह लोके मां अन्नपानशुद्धैः न पूजयित्वा," "कः सिद्धिम् आप्नोति—नरः, देवः, वा अपि दानवः?" तस्मात् तदा देवेश्वर्यर्थं विघ्नान् सृजामीति, इत्युक्त्वा, सर्वे देवाः इन्द्रसहिताः, भीताः, तं स्वामिनं पूजितवन्तः। अन्नपानैः, मुद्गलैः, लड्डुकैः च, तं गणेशं प्रार्थयन्तः ऊचुः—"सर्वदा विघ्नमुक्ता भवेम।" सुतं आलिङ्ग्य च गन्धं गृहित्वा, तदा सर्वदेवश्रेष्ठः तं पूजयामास। पूजित्वा विनायकं गणपतिं, देवगणैः, गणेश्वरैः, गिरिशरधनुषा सहितः, त्रिपुरदाहाय जगाम। तं देवेशं, दिव्यसिद्धगणैः परिवृतम्, महेश्वरं, सर्वभूतगणैः, नन्दिप्रमुखैः गणेश्वरैः, स्ववाहनैः अनुसृतम्। देवगणानां गणेश्वराणां च अग्रे, नन्दिः पर्वतराज इव, दिव्यरथमारोह्य, यमालयं नगरं हन्तुं जगाम। तदा श्रेष्ठगजे, वृषे, अश्वे च, देवाः, गणेश्वराः, सर्वे गणाः, स्वशस्त्रचिह्नैः युक्ताः, ययुः। स स्वशक्त्या अव्ययेन, लोकानां हितार्थं, त्रिपुरदाहाय प्रस्थितः। प्रभुः सहस्रकिरणः, घोरः, देवदानवेश्वरः, भगवाँस् देवमध्यगः, पद्मदलसन्निभवर्णः, यथा सहस्रकिरणः घोरः, सुमेरुशिखरमिव समारुह्य विराजते। सहस्राक्षः, देवेषु श्रेष्ठः, गजेन्द्रमारुह्य, रुद्रस्य दक्षिणे त्रिपुरविनाशाय ययौ; तत्र गरुडः, नागवत्, गतवान्। सिद्धगन्धर्ववीर्ययुक्ताः देवाः, गणेश्वराः, सर्वतोऽपि इन्द्रं वरदं जयशब्दैः स्तुत्वा, पुष्पवृष्टिं च अकुर्वन्। सहस्राक्षं दृष्ट्वा, मातरं पुत्रवत्, साभिवादनं कृतवन्तः, इन्द्राय च। यमः, अग्निः, कुबेरः, वायुः, निरृतिः, जलाधिपः, ईशानः, भवः च, तत्र समागताः। वीरभद्रः, युद्धे श्रेष्ठः, वृषराजमारुह्य, रथस्य दक्षिणपश्चिमे, केशरिसदृशैः परिवृतः। स त्र्यम्बकं महाकालं महादेवरूपं, नगरविनाशाय उपतस्थे। स उत्तरपश्चिमे, स्वगणैः सहितः, रथे उपतस्थे। स्कन्दः अपि, सिद्धचारणैः, स्वसेनया, पर्वतराजवत्, दिव्यनेतृगणैः परिवृतः, गजेन, वह्निसम्भवः, तत्र गतः।