लिङ्गपुराणम्

तस्मिन्नेव समये, सुराणां बहुविधं स्वरं श्रुत्वा, तेजस्वी कुम्भोदरः स्वदण्डेन देवान् प्राहरत्। तेन ताडनेन भयाकुलाः देवाः आकुलस्वरेण पलायन्ते स्म, केचन ऋषयः देवाश्च भूमौ पतिताः। तदानीं कश्यपादयः मुनयः, देवेन्द्रं तथा दैत्यशत्रून् दृष्ट्वा, “हा, एषा भाग्यस्य प्रबलता!” इति विस्मयं व्याहरन्। अन्ये द्विजाः दुःखेन कृतार्थत्वं न प्राप्य, स्वल्पभक्त्या, “नमः शिवाय” इति उच्चैः शुश्रुवुः। ततः कपर्दी महादेवप्रियः मुनिः नन्दिः, त्रिशूलमालागदाकुण्डलकङ्कणगदाधरः, शुभ्रवृषभं समारुह्य, प्रभोः आज्ञया प्रस्थितवान्। तं नन्दिं दृष्ट्वा, कुम्भोदरः अपि शीघ्रं तस्य शिरसि नतम् अकरोत्, तेन सह गतः। महातेजाः नन्दिः वृषभस्य पृष्ठे स्फूर्तिमान् बभूव, वृषध्वजः इव। स्वगणैः सहितः, गणाधिपतिः भवः, मेघमिव, दशयोजनपर्यन्तं मुक्ताफलमालाविभूषितः, विचचार। तस्य श्वेतच्छत्रं पर्वतसन्निभं व्योमवत् प्रभासम्पन्नं बभूव, तत्र शुभा मुक्तामयी मालिका आसीत्। तत् छत्रं भगवतः शिरसि गङ्गावत् दिवः पतन्तीव विराजमानम् आसीत्। तदा गणाधिपतिं दृष्ट्वा, शुभैः दिव्यदुन्दुभयः निनदन्ति स्म। वज्रधारिणः आज्ञया, सर्वे प्रमुखाः मुनयः शब्दं कृत्वा, गणनाथं शुभैः वाक्यैः, कामदानं, स्तुतवन्तः। यथा देवा भवं दृष्ट्वा रोमाञ्चिताः सन्तः प्रमोदन्ते स्म, तथा वज्रधारिणः आज्ञया, दिव्याः सत्त्वानि तस्य शिरसि पुष्पवर्षं कृतवन्तः। दिवः सुरभिणि द्रव्यवर्षे कृते, नन्दिः तेन तुष्ट्या स्फूर्तिमान् बभूव। नन्दिश्च भवश्च, चन्द्रजलसिक्तौ स्नात्वा, पुष्पभिः भूषितवृषपीठे स्फूर्तिमन्तौ बभूवतुः। तदा गगनमिव नक्षत्रैः आकीर्णं, नन्दिः पुष्पमाल्यभूषितः वृषस्य पृष्ठे विराजमानः दृश्यते स्म। यथा चन्द्रः गगनमण्डले तारागणैः परिवृतः दृश्यते, तथा इन्द्रेणोपेन्द्रेण च सह देवाः तं नन्दिं तादृशं रूपं दृष्टवन्तः। ते गणनाथं, देवदेवं, रुद्रान्तरं, “नमस्ते रुद्रभक्त, सदा रुद्रस्तोत्ररत” इत्यादिभिः स्तुतिवाक्यैः पूजयामासुः। “नमस्ते रुद्रभक्तार्तिनाशन, भीमकर्मप्रिय, कूष्माण्डगणनाथ, योगीश्वर; नमस्ते शरण्य, सर्वज्ञ, दुःखनाशन, वेदनाथ, वेदवेद्य; नमो वज्रधारिणे वज्रदंष्ट्राय, वज्रनिग्राहकाय, वज्रालङ्कृताय, वज्रधारिभिः पूजिताय; नमस्ते रक्तवर्ण, रक्तलोचन, रक्ताम्बर, रुद्रपदभक्तानां रुद्रलोकदायक; नमः सेनापतये, रुद्रनाथाय, प्रजापते, लोकनाथाय, पापनाशन; नमो रुद्राय, रुद्रनाथाय, भीषणपापनाशनाय, नमः शिवाय, सौम्याय, रुद्रभक्ताय” इति। एवं स्तूयमानः, प्रसन्नः गणनाथः, शिवपुत्रः, देवान् प्रति शम्भोः रथस्य, सारथेः, धनुषः, परमबाणस्य च विषयं व्याहरत्। “युष्माभिः प्रयत्नेन कार्यं कर्तव्यम्, त्रिपुरविनाशं विचिन्त्य; ततः ब्रह्मणा विश्वकर्मणा च सह यथोचितं कार्यं क्रियताम्” इति उक्त्वा। ते महोत्साहेन देवेन्द्रेण सह, देवदेवस्य प्राज्ञस्य रथनिर्माणे प्रवृत्ताः। ततः रुद्राय विश्वकर्मा, यत्नपूर्वकं दिव्यम् अखिललोकमयं रथं निर्मितवान्। स रथः सर्वभूतमयः, सर्वैः देवैः पूजितः, सर्वदेवस्वरूपः, सुवर्णमयः, सर्वत्र वन्द्यः आसीत्। तस्य दक्षिणचक्रं सूर्यः, वामचक्रं चन्द्रः; दक्षिणे द्वादशाराणि, वामे षोडशाराणि। तयोः चक्रयोः, द्वादशादित्याः संस्थिता, वामे षोडशारचक्रे चन्द्रकलाः। तत्रैव वामचक्रे नक्षत्राणि भूषणानि, षडृतवः चक्रपरिघाः। पद्मं व्योम, मन्दरः रथाङ्गम्; पश्चिमपूर्वपर्वता अक्षयुगले। मेरुः अधिष्ठानम्, केसरपर्वता धाराशिलाः; वर्षः गति, अयनानि चक्रसंयोगाः। क्षणाः बन्धुराः, कलाः अराः, काष्ठाः विभागाः, युगपत् पादाः अक्षः, निमेषाः दण्डाः। तटिल्विभागाः अङ्गानि, लवाः सूक्ष्ममितानि; व्योमावरणम्, स्वर्गमोक्षौ ध्वजद्वयम्। धर्मवैराग्यदण्डाः, यज्ञाः तेषां आधाराः, हविरङ्गानि, पञ्चाशत् अग्नयः धातवः। युगयोः अन्ते धर्मकामौ, प्रहरणं अव्यक्तम्, बन्धुः ज्ञानम्। कोणं अहंकारः, भूतानि बलम्, इन्द्रियाणि भूषणानि। श्रद्धा गमनं च तस्य स्वभावौ, वेदाः अश्वाः, अङ्गानि भूषणानि, षडङ्गानि अलङ्काराः। पुराणन्यायमीमांसाधर्मशास्त्राणि वस्त्राणि, सर्वलक्षणचिह्नानि। एवं विश्वकर्मणा निर्मिते दिव्ये रथे, सर्वे देवाः हर्षपूर्णाः शिवस्य विजयाय प्रस्थिताः।