लिङ्गपुराणम्

गङ्गया कृत्वा च कृतिका विशेषतः स्वाहया च सः सम्बोधितः, जगन्मातुः वचनेन शिवः एवमुक्तः। ईशानः स्कन्दवदनसुधां पिबन् तृप्तिं न प्राप, न च दैत्यास्त्रपीडितान् तान् देवतान् स्मरामास। सः तं लीलासुतं दुःखनाशनं भगवान् आलिङ्ग्य च घ्राणं च कृत्वा, "मम पुत्रः!" इति नृत्यन् अभवत्; तदा सः बालः अपि नृत्यं कृतवान्। तेन सह गणेश्वराः अपि नृत्यन्ति स्म; प्रभोः आज्ञया क्षणमात्रं त्रयः लोका अपि तत्र नृत्यं कृतवन्तः। नागाः अपि नृत्यन्ति स्म, इन्द्रमुख्याः देवाः च; गणाः स्कन्दं स्तोतारः, मातरः च प्रमोदिताः। पुष्पवृष्टिं चक्रुः, गन्धर्वाः किंनराः च गीतानि गायन्ति स्म; तत्र नृत्यारसपानात् पार्वती परमेश्वरः च, नन्दिनः गणेश्वरैः सह, तृप्तिम् अगच्छन्। ततः नन्दिः षण्मुखेन हिमगिरिसुतया सह दिव्यं गृहम् प्रविवेश; भवः च मेघसन्निभः, यथान्यः मेघः अन्यस्मिन् लीयते, तथैव प्रविवेश। तत्र द्वारस्थे देवाः प्राज्ञं प्रभुं समीपं स्थिताः, महादेवं स्तुवन्तः, किंचित् चित्तचञ्चलाः। परस्परं विलोक्य सन्दिग्धाः केचन ऊचुः—"वयं पापिनः," अन्ये—"वयं दुर्भाग्यवन्तः" इति शुश्रुवुः। देवाधिपतयः केचन ऊचुः—"दैत्येश्वरा धन्याः," अन्ये—"एषां पूजार्थफलम्," अन्ये तु तदपि नाङ्गीकुर्वन्ति स्म। तेषां बहुवचनानि श्रुत्वा तेजस्वी कुम्भोदरः तान् देवान् दण्डेन ताडयामास। ते देवाः भयग्रस्ताः, आर्तस्वरेण पलायितवन्तः; केचन ऋषयः अन्ये देवाः च भूमौ पतिताः। कश्यपादयः मुनयः, देवेशं सुरारिन् च दृष्ट्वा, "हा, दैवबलम् एवं!" इति व्याहरन्। अन्ये द्विजाः ऊचुः—"दुर्भाग्येन अस्माकं कार्यं न सम्पूर्णम्," अल्पभक्त्या च हृदि "शिवाय नमः" इति उक्तवन्तः। ततः कपर्दी महादेवप्रियः मुनिः नन्दिः, त्रिशूलमालागदाकुण्डलकङ्कणगदाधरः, शोभनं श्वेतवृषभं समारुह्य, प्रभोः आज्ञया प्रस्थितः। तं नन्दिं दृष्ट्वा कुम्भोदरः अपि शीघ्रं शिरसा नमस्कृत्य तेन सह गतः। तेजस्वी नन्दिः वृषभे विराजमानः बृंहितध्वजवत् दीप्तिम् आदधात्। गणैः सहितः गणाधिपः भवः मेघमिव दशन्योजनपरिमाणे मुक्तासूत्रैः भूषिते मार्गे प्रचलितः। पर्वतान्नीतं श्वेतच्छत्रं नभः सदृशं बभौ; तस्य मध्ये शुभ्रं मुक्तामालाविलसितं माल्यं आसीत्। तद् छत्रं प्रभोः शिरसि गङ्गावतरणमिव बभौ; ततः गणेश्वरं दृष्ट्वा शुभानि दिव्यदुन्दुभ्यः निनदन्ति स्म। वज्रधारिणः आज्ञया सर्वे ऋषयः स्वरेण निनदन्तः, शुभैः शब्दैः गणेश्वरं कामदं स्तुवन्ति स्म। देवाः भवदर्शनात् पुलकितत्वं प्राप्तवन्तः; वज्रधारिणः आज्ञया दिव्याः सुराः पुष्पवृष्टिं कृत्वा तस्य शिरसि चिक्षिपुः। दिव्यगगनात् सुरभिसमिदः नन्दौ अपि पुष्पवृष्ट्या तुष्टः, तेन सः सन्तोषबलसम्पन्नः बभौ। नन्दिः च भवः च चन्द्रोदकसुगन्धिस्नानेन स्नात्वा, पुष्पैः विभूषितवृषपीठे तत्र शोभमानौ आस्ताम्। आकाशमण्डलम् इव नक्षत्रैः आवृतम्, नन्दिः पुष्पालङ्कृतः वृषपीठे दीप्तिमान् बभौ। यथा चन्द्रः नभसि नक्षत्रैः परिवृतः, तथा देवाः इन्द्रोपेन्द्रैः सह तं नन्दिं तादृशं रूपं दृष्टवन्तः। ते गणपतिं देवदेवं रुद्रान्तरं स्तुवन्ति स्म—"नमस्ते रुद्रभक्त, सदा रुद्रस्तोत्ररत! नमस्ते रुद्रभक्तदुःखनाशक, उग्रकर्मरते, कूष्माण्डगणनाथ, योगीश्वर! नमस्ते सदा शरण्य, सर्वज्ञ, दुःखनाशक, वेदाधिप, वेदवेद्य! वज्रधारिणे, वज्रदंष्ट्राय, वज्रनिग्रहाय, वज्राभूषिताय, वज्रधारिभिः पूजिताय नमः! रक्ताय, रक्तलोचनाय, रक्ताम्बराय, रुद्रपदभक्तानां रुद्रलोकदायिने नमः! सेनान्ये, रुद्रपतये, भूतनाथाय, लोकाधिपतये, पापनाशकाय नमः! रुद्राय, रुद्रपतये, उग्रपापनाशकाय, शिवाय, सौम्याय, रुद्रभक्ताय नमः!" ततः तुष्टः गणाधिपः शिवपुत्रः शम्भोः रथं, सारथिं, धनुः, परमशरं च देवतान् प्रति व्याहरत्। सः उवाच—"यत्नेन भवितव्यम्, त्रिपुरं विनष्टमिति चिन्त्य; ततः ब्रह्मणा विश्वकर्मणा च सह यथायोग्यं कार्यं कर्तव्यम्।" ततः ते महोत्साहेन देवदेवस्य प्राज्ञस्य रथं निर्मितवन्तः। ततः रुद्रस्य देवस्य कृते विश्वकर्मा श्रद्धया प्रयत्नेन सर्वलोकमयं दिव्यरथं निर्मितवान्। सः रथः सर्वभूतमयः, सर्वैः देवैः पूजितः, सर्वदेवतामयः, सुवर्णमयः, सर्वमान्यः च आसीत्। तस्य दक्षिणचक्रं सूर्यः, वामचक्रं चन्द्रः; दक्षिणे द्वादशारम्, वामे षोडशारम्। तयोः चक्रयोः द्वादश आदित्याः स्थापिताः; षोडशारवामचक्रे चन्द्रकलाः प्रतिष्ठिताः।