लिङ्गपुराणम्

अन्यदेवताः, जगदाचार्याः, ताः च पतिव्रताः स्त्रियः, स्वं पतिं परित्यज्य, स्वर्गलोकमभिगम्य, दुःखरहिताः सन्तः तत्र प्रमोदन्ते। अन्यास्तु, स्वं पतिं परित्यज्य, स्वच्छन्दाचारिण्यः जाता, ताः नरकं जग्मुः; अतः पतिः एव परं लक्ष्यं इति। एषां पतिव्रतानां पतिं परित्यज्य स्वच्छन्दाचारः जातः। एतस्मिन्नन्तरे, देवदेवस्य विष्णोः मायया, तस्यैश्वर्याज्ञया, अलक्ष्मीः स्वयम् तेन नियोजिता, त्रिपुरं जगाम। याः लक्ष्मीः तैः तपसा देवेशात् प्राप्ता, सा अपि ब्रह्मणः आज्ञया ताः परित्यज्य तस्मात् निष्क्रान्ता। विष्णोः मायया निर्मितं यं मोहं, स नारदः मायावान् ताभ्यः क्षणमात्रं प्रदत्तवान्। एवं तासां बुद्धौ मोहं दत्त्वा, धर्मस्य विघ्नाय, ताः सुखेन स्थिताः, विचलनरहिताः, तत्र वेदशास्त्रसमुद्भूतः सुन्दरः धर्मः नष्टः अभवत्। यदा विष्णुना, जगदुत्पत्तिस्थितिलयकारिणा, एवं पाखण्डः प्रचारितः, दैत्यैः च महेश्वरं लिङ्गपूजनं च परित्यज्य त्यक्तम्, तदा सर्वस्त्रीधर्मो नष्टः, दुष्टाचारः प्रवृत्तः। तस्मिन्काले, देवेशः स्वयम् देवैः सह, उमापतिं समीपमगच्छत्, तदानीं सः तं सर्वज्ञं तपसा प्राप्य, पुरुषोत्तमः तम् स्तुत्वा उवाच— "नमः महेश्वराय देवाय परमात्मने।" "नमः नारायणाय, शर्वाय, ब्रह्मणे, ब्रह्मरूपिणे, नित्याय, अनन्ताय, अव्यक्ताय, नमः ते।" इति तं महादेवं स्तुत्वा, साष्टाङ्गप्रणिपातं कृत्वा, पुण्यात्मा विष्णुः जले स्थित्वा दशकोटि रुद्रमन्त्रं जपितवान्। सर्वे देवाः, इन्द्रेण सह, साध्याः, यमाः, रुद्राः, मरुद्गणाः च, परमेश्वरं स्तुतवन्तः। "नमः सर्वात्मने, शङ्कराय, दुःखनाशनाय, रुद्राय, नीलरुद्राय, कद्रुद्राय, प्रचेतसे। त्वं नः सदा शरण्यः, त्वं पूज्यः, देवद्विषां विनाशकः, त्वमेव आदिः, अनन्तः, अक्षरः प्रभुः। त्वं प्रत्यक्षं प्रकृतिपुरुषरूपः, सृष्टिकर्ता, संहारकर्ता, लोकगुरुः, रक्षकः, जगन्नायकः, द्विजप्रियः पितेव च।" "त्वं वरदः, वाङ्मयः, वक्तव्यः, शब्दार्थातीतः, मोक्षहेतोः योगिभिः योगविभूतिभिः पूज्यः। त्वं योगिनां हृदयपद्मगुहायां नित्यवस्थितः, त्वं सत्यम्, परं, ब्रह्मस्वरूपं इति मनीषिभिः कथ्यसे।" "त्वं सत्यमेव, ज्योतिःसमूहः, परात्परः, लोके परमात्मा, इति साधवः कथयन्ति। यत् दृश्यते, श्रूयते, अस्ति, यच्च जातं, हे जगद्गुरो, तत् सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरं, महतः च महत्तरं इति उच्यते।" "त्वदीया हस्तपादः सर्वत्र, मुखशिरःनेत्राणि सर्वत्र, लोकस्य कर्णाः सर्वत्र, त्वं सर्वं व्याप्य स्थितः। त्वं महादेवः, अनिर्वचनीयः, सर्वज्ञः, निर्लिप्तः, विश्वरूपः, नानाविलोचनः, नित्यशिवः, दुःखरहितः। त्वं दशकोटिसूर्यसमप्रभः, दशकोटिचन्द्रसदृशः, दशकोटिप्रलयाग्निवद् दीप्तः, षड्विंशत्तत्त्वनाथः।" "त्वं अस्मिन्लोके आदिकर्ता, प्रकृतेः पितामहः, वरदः, सर्वनिलयः स्वयम्भूः। वेदाः त्वां स्वस्वरूपं वदन्ति, वेदवेदिनः त्वामेव वेदस्वरूपं जानन्ति।" "त्वया कृतं यत् लोके, हे बहुरूप, तत् अस्माभिः न दृष्टम्; त्वमेव दानवदेवमानुषसर्वचराचरसमूहस्य कारणम्। रक्ष माम् शम्भो, अन्यः नः शरणं नास्ति। त्वया दानवराजं निहत्य, सर्वे तव मायया मोहिताः।" "यथा समुद्रे तरङ्गाः, ऊर्मयः च परस्परं स्पर्धन्ते, तथापि तेनैव जलेन शम्यन्ते, एवं त्वया सर्वे देवदानवाः निगृह्यन्ते।" "यः प्रातरुत्थाय शुद्धः, इमां पुण्यां स्तुतिं पठति वा शृणोति, स सर्वान् कामान् प्राप्नोति।" एवं देवैः विष्णुना च स्तुतः, महेश्वरः सोमः सोमं आलिङ्ग्य, नन्दिना समर्पितं हस्तं गृहीत्वा स्मयमानः। शङ्करः देवगणं दृष्ट्वा गंभीरया वाचा उवाच— "देवेश्वराः, अहं एतद् दिव्यं कार्यं अवगतम्।" "विष्णोः मायाशक्तिः, नारदस्य च प्रज्ञा, दैत्याः च अधर्मः, एतत् सर्वं मया ज्ञातम्।" इति। "उत्तमाः देवाः, त्रिपुरविनाशं करिष्यामि।" इति वचनं श्रुत्वा, देवाः ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रैः सह एकत्र समागताः। प्रभोः वाक्यं श्रुत्वा, ते प्रणिपत्य स्तुतिं कृतवन्तः। एतस्मिन्नन्तरे, देवी देवमवलोक्य विस्मिता बभूव। या देवी क्रीडारूपेण कमलं समादाय, वृषध्वजं मृदु ताडयित्वा उवाच— "पश्य भगवन्, तव पुत्रः षण्मुखः, सूर्यसङ्काशः, क्रीडति।" "पश्य स्वं पुत्रं, पुत्रेषु श्रेष्ठं, शुभमणिमुकुटकङ्कणकुण्डलसुशोभितं, रम्यवलयैः भूषितम्।" "नूपुरैः, गुह्यवस्त्रैः, कटिसूत्रेण बध्नन्, बहुसुवर्णघण्टाभिः, अश्वत्थपत्रैश्च शोभितम्।" "कल्पद्रुमपुष्पैः, सुन्दरकुन्तलैः, पद्मवर्णरत्नहारैः, दीप्तकङ्कणैः च विभूषितम्।" "पूर्णचन्द्रप्रभैः मुक्ताहारैः, तिलकैः च शोभितम्, पश्य महादेव, तव तेजस्विनं पुत्रम्।" "कुङ्कुमादिभिः चूर्णैः लिप्तं, विभूतिधूताङ्गं, पश्य प्रभो, तस्य मुखपद्मसमूहम्।" "पश्य प्रभो, तस्य सुन्दरं नेत्रयुग्मं, शुभलक्षणयुक्तं, विविधाञ्जनैः मातृभिः कल्याणार्थं लिप्तम्।" एवं सा देवी तं षण्मुखं पुत्रं सर्वाभरणभूषितं, क्रीडन्तं, श्रीमहेश्वरस्य साक्षात् दर्शयामास।