लिङ्गपुराणम्

हरिः तु तत्र त्रिशूलैः शूलैः गदाभिः परशुभिः शिलाभिः विविधायुधैः भूषितान् विविधरूपधारिणः तान् वीरान् दैत्यनगरवासिनः अपश्यत्। तदा हरिः, प्रलयाग्निसदृशः, कालान्ते रुद्रस्य इव, तान् पुरतः स्थितान् प्रणम्य संबोधितवान्। स भगवान् हरिः उक्तवान्— "युष्माभिः त्रिपुरं दैत्यानां नगरेषु दग्धं विदारितं भक्षितं च। अतः, भूतहिताय, यथागतं प्रतिनिवर्तध्वम्।" ततः सर्वे प्रजागणाः, देवेश्वरं प्रणम्य, त्रिपुरं प्रविश्य, तत्र सर्वे पतिताः, पतंगाः इव अग्नौ। देवेश्वरस्य आज्ञया तेषां सर्वेषां प्रजागणानां विनाशः अभवत्। दैत्याः सहस्रशः नृत्यन्तः, हर्षयन्तः, गायन्तः च आसन्। ते देवेश्वरं, परमात्मानं, भगवानं स्तुतवन्तः। तदा देवाः, पराजिताः, क्षणेन बलं नष्टम्, इन्द्रस्य सहवासेन, उपेन्द्रं देवेश्वरं समीपं गतवन्तः। भयात्, भगवतः परमात्मनः दर्शनं कृत्वा चिन्तयितुम् आरब्धवन्तः। भगवान् विष्णुः, दुःखितः, विचारयामास— "किम् कर्तव्यम्?" इन्द्रसहितान् दुःखितान् देवान् दृष्ट्वा, क्षणमेकं चिन्तयामास— "कथं प्रयत्नेन दैत्येषां बलं नाशयितुं शक्यते?" सः पुनः उक्तवान्— "परमेश्वरस्य कृपया देवकार्यं साधयिष्यामि। धर्मेण कृत्ये पापं नास्ति, सतां तत्र संशयो नास्ति।" "तस्मात्, दैत्याः न यज्ञोत्पन्नैः न अपि भूतैः हन्तव्याः। पापं धर्मेण शम्यते, सर्वं धर्मे प्रतिष्ठितम्। एषा सनातनी शिक्षाः— राज्यम् धर्मात् आगच्छति। त्रिपुरवासिनः दैत्याः धर्मनिष्ठाः एव। अतः, द्विजश्रेष्ठ, ते अभेद्यत्वं प्राप्तवन्तः। यदि महापापं कुर्वन्ति, रुद्रपूजकाः तत्र अन्यथा न स्युः।" "पूजया सर्वपापात् विमुक्ताः, जलरहितं पद्मपत्रम् इव; द्विज श्रेष्ठ, भोगः समृद्धिः च निश्चितं जायते। तस्मात्, दैत्याः लिङ्गपूजायाम् निष्ठाः भोगिनः। धर्मस्य विघ्नं कृत्वा, देवाः, मम शक्त्या, देवकार्याय, त्रिपुरं दैत्यांश्च क्षणेन जयिष्यामि।" एवं चिन्तयित्वा, भगवतः परमात्मा शत्रुदेवधर्मविघ्नाय निश्चयम् अकरोत्। ततः बलवान् अच्युतः स्वस्य तेजसा उत्पन्नं, मायामयं, धर्मविघ्नाय पुरुषं सृजितवान्। तेन मायाविना, इच्छारूपधारणसमर्थेन, सर्वजनान् मोहयन्तं, प्रमाणाभासयुक्तं, मोहपूर्णं शास्त्रं रचितम्। तस्मै स्वदेहजाय पुरुषाय, सः मायाशास्त्रं षोडशसहस्रश्लोकसमेतं उपदिश्य, त्रिपुरविनाशाय आदेशं दत्तवान्। तद्विरोधी वेदस्मृतिसंप्रदायस्य, वर्णाश्रमरहितं, स्वर्गनरकयोः केवलं इह अस्ति, अन्यत्र न अस्ति इति तद् शास्त्रं उपदिश्य, अच्युतः तं पुरुषं तत्र प्रेषितवान्। "शीघ्रं गच्छ, त्रिपुरवासिनां विनाशाय; वेदस्मृतिनिष्ठं धर्मं नश्यतु, नात्र संशयः।" इत्युक्त्वा, सः मायाविन् तं प्रणम्य, नगरे शीघ्रं प्रवेश्य, तत्र स्वमायां प्रकटितवान्। तस्य मायया, त्रिपुरनिवासिनः दैत्याः वेदस्मृतिनिष्ठं धर्मं परित्यज्य, तस्य शिष्याः अभवन्। तेन महादेवं शङ्करं परमेश्वरं अपि परित्यज्य, नारदः अपि तस्य मायाविनः आदेशात् मोहितः अभवत्। सः मायाविनः नगरे प्रविश्य, नारदः शिष्यैः उपशिष्यैः च परिवृतः, दीक्षा प्राप्तवान्। सः स्त्रीधर्मान् आचरितवान्, यः कठिनकृत्यानां फलदः। स्त्रियः तद् शीघ्रफलप्राप्त्याः तं धर्मं नित्यं आचरितवन्तः। ताः संसारसक्ताः, पतिपूजां देवतारूपेण निन्दन्त्यः, नारदस्य सम्मानात्, कलियुगे अपि तद् प्रवृत्तिः अस्ति। स्त्रियः स्वपतीन् परित्यज्य, स्वच्छन्दं दुश्चर्यां आचरन्त्यः। स्त्रीणां माताः, पितरः, बान्धवः, मित्रम्, सहचरः, स्वजनः—पत्येव सर्वं; तथापि, मायया, यदि स्त्री पत्यौ प्रेमयुक्ता, महापापं कृत्वापि, परमं स्वर्गं प्राप्नोति; विपरीते नरकं। एकस्मिन नगरे, स्त्रियः पत्युः धर्मं सर्वं मन्यन्ते। अन्यदेवतान्, जगद्गुरून्, परित्यज्य, ताः पतिसंनिष्ठाः स्त्रियः स्वर्गं प्राप्य, सुखरहिताः प्रहर्षन्ति। अन्याः नरकं गच्छन्ति; अतः, पत्युः एव परमगतिः। तथापि, स्वपतीन् त्यक्त्वा, स्त्रियः स्वच्छन्दाचारिण्यः अभवन्। देवेश्वरस्य मायया विष्णोः, तस्य आज्ञया, अलक्ष्मी अपि त्रिपुरं गतवती। या लक्ष्मी तेषां तपसा देवेश्वरात् प्राप्ता, ब्रह्मणः आदेशेन तान् परित्यज्य गतवती। तेषां बुद्धिमोहं विष्णुमायया सृजितं, देवः मायाविनः नारदः च तं तदानीं तेषां प्रदत्तवन्तः। सः स्थिरः सुखासीनः, धर्मविघ्नाय, तस्मिन् काले, वेदस्मृतिधर्मः शोभनः नष्टः अभवत्। विष्णुना, जगदुत्पत्तिकर्त्रा, प्रतिषिद्धधर्मः प्रचारितः, दैत्याः महेश्वरं लिङ्गपूजां च परित्यज्य, स्त्रीधर्मः नष्टः, दुष्चर्या प्रवृत्ता, देवेश्वरः, तुष्टः इव, देवैः सह, उमापतिं समीपं गतवान्। तं सर्वज्ञं तपसा प्राप्त्य, पुरुषोत्तमः तं स्तुतवान्— "नमः महेश्वराय देवाय परमात्मने। नमः नारायणाय शर्वाय ब्रह्मणे ब्रह्मरूपाय, शाश्वताय अनन्ताय अव्यक्ताय, नमस्ते।