लिङ्गपुराणम्

शिवलिङ्गस्य पूजनविधिः, स्नानक्रियायाः विधानम्, शौचचिह्नानि, वाराणस्याः माहात्म्यं, क्षेत्रवर्णनं च सम्यक् प्रदत्तम्। भूमौ रुद्रालयसंख्या, विष्णोर्गृहवर्णनं, अन्तरिक्षे चाण्डोक्ते च दिव्यतीर्थवर्णनं निरूपितम्। दक्षस्य पतनं, स्वारोचिषे मन्वन्तरे पुनः, दक्षशापः तद्विमोचनं च विवृणोति। कैलासवर्णनं, पाशुपतयोगः, चतुर्षु युगेषु मापनं, युगधर्माणां विस्तारः च प्रकाश्यते। सन्ध्यायाः विभागमापनं, सन्ध्याकालीनानि भवस्य चरितानि, श्मशाने वासः, चन्द्रार्धोत्पत्तिश्च वर्ण्यते। शङ्करस्य विवाहः, तस्य पुत्रजन्म, अतिशयसंभोगात् लोकनाशः, लोकभीतिः च विविधानि उपदिश्यन्ते। प्राचीनकाले सतीशापः देवतानां विष्णोः च, रुद्रेण शुकनिष्क्रमणं, गङ्गायाः उत्पत्तिश्च कथ्यते। ग्रहणे अन्येषु च कालेषु लिङ्गस्नानस्य पुण्यं, चित्तविक्षेपः, दधीच्युपेन्द्रयोः विवादः च निरूपितः। नन्देः जन्म, देवदेवभक्तस्य, पतिव्रतायाः चरितं, प्राणिबन्धनचिन्तनं च वर्ण्यते। कर्मणां ज्ञानस्य च लक्षणानि, संन्यासिनां पात्रता, वसिष्ठपुत्राणां जन्म, वासिष्ठैः महात्मभिः सह विवरणं कृतम्। ऋषिवंशविस्तारः, नृपतेर्ज्ञाननाशः, कौशिकस्य दुष्टता, सुरभेः बन्धनं च उक्तम्। वसिष्ठस्य पुत्रशोकः, अरुन्धत्याः विलापः, स्नुषानिर्गमनं, गर्भस्थस्य वचनानि च वर्ण्यन्ते। पराशरस्य, व्यासस्य, शुकस्य चावतरणं, शक्तिपुत्रेण राक्षसानां विनाशः च निरूप्यते। देवतात्मनां परमार्थः, कृपयाः ज्ञानोत्पत्तिः, पुलस्त्यगुरोः आज्ञया पुराणरचनां च विशदं व्याख्यातम्। लोकपरिमाणं, ग्रहतारानां गमनं, ज्योतिषां मार्गः, प्रेतक्रियाविधिः, श्राद्धार्हाणां च श्राद्धविधानं वर्ण्यते। नन्दिश्राद्धविधिः, अध्ययनलक्षणानि, पञ्चमहायज्ञस्य शक्तिः, तेषां च विधानं उक्तम्। रजस्वलानां आचारः, आचारतः पुत्राणां श्रेष्ठता, वर्गानुसारतः मैथुननियमः च विवृणोति। सर्ववर्णानां भोज्याभोज्यविधिः, प्रायश्चित्तानि, प्रतिप्रकारं विस्तारतः निरूपितानि। नरकस्वरूपं, कर्मानुसारतः दण्डः, स्वर्गनरकगामिनां जन्मचिह्नानि च वर्ण्यन्ते। दानविविधाः, यमपुरीवर्णनं, पञ्चाक्षरीमन्त्रकृत्यं, रुद्रमहिमानं च प्रकाश्यते। वृत्रेन्द्रयोः महायुद्धं, विश्वरूपवधः, श्वेतस्य मृत्युसंवादः, श्वेतार्थं कालविनाशः च कथ्यते। देवदारण्ये शम्भोः प्रवेशः, शङ्करस्य कथा, सुदर्शनचरितं, संन्यासाश्रमलक्षणानि च निरूपितानि। श्रद्धया सिद्धः रुद्रः तदा ब्रह्मणा वर्णितः, यदा मदुकैटभाभ्यां बलिनः गमनं नीतम्। ब्रह्मणः परं ज्ञानं, हर्यवतारः मत्स्यरूपेण, विष्णोः सर्वावस्थासु दिव्यलीला जन्म च उक्तम्। रुद्रकृपया विष्णोजिष्ण्वोः उत्पत्तिः, हरिणा कूर्मरूपग्रहणं मन्थनदण्डसंरक्षणार्थं च वर्ण्यते। सङ्कर्षणस्य जन्म, कौशिक्याः पुनर्जन्म, यादवोत्पत्तिः, हरिणा स्वयम् यादवभूतिः च निरूप्यते। भोजराजदुष्टता, बलिनः हर्यः मातुलः, हर्यः बाल्यलीला, पुत्रार्थं शङ्करपूजनं च वर्ण्यते। वैष्णवकपालात् नरस्य उत्पत्तिः, रुद्रपूजनं हरिणा भूमिभारनिवारणाय च उक्तम्। पूर्वं वेण्यपृथुना भूमेः उद्धरणं, देवासुरसङ्ग्रामे विष्णोर्भृगुशापः च वर्ण्यते। कृष्णावतारे माधवस्य द्वारकावासः, हर्यः स्वहितार्थं दुर्वाससशापः च निरूप्यते। वृष्ण्यन्धकविनाशाय शापः, एरकस्य उत्पत्तिः, गदायाश्च जन्म च वर्ण्यते। एरकाग्रहणात् स्वयमेव कलहः, वृष्णीनां सङ्घर्षः, भगवता कृष्णेन स्वकुलविनाशः दिव्यलीलया कृतः इति वर्ण्यते। एरकाग्रासबलात् इच्छया गमनं, मोक्षब्रह्मज्ञानं च विस्तारतः व्याख्यातम्। पुरातनस्य अन्धकस्य, अग्नेः, दक्षस्य, इन्द्रगजमृगमदनब्रह्मणामरारिप्रभृतीनां स्वरूपवर्णनं च कृतम्। हलाहलासुरस्य पिनाकिना अवमाननं, जलन्धरवधः, सुदर्शनस्य उत्पत्तिः च विवृणोति। विष्णोः वरायुधलाभः, रुद्रकृत्यं, तथा रुद्रस्यान्ये अनन्तकृत्यवर्णनं च उक्तम्। हर्यः, पितामहस्य, महात्मन इन्द्रस्य शक्तिः अनुभवश्च, शिवलोकवर्णनं च निरूपितम्। भूमौ रुद्रलोकः, पाताले हाटकेश्वरः, तपश्चिह्नानि, द्विजातीनां तेजश्च वर्ण्यते। सर्वरूपेषु विशेषतः लिङ्गरूपस्य ऐश्वर्यं क्रमशः विस्तारतः विवृणोति। यः एवं ज्ञात्वा पुराणसारं पठति, सः सर्वपापैः विमुक्तः ब्रह्मलोकं प्राप्नोति।