लिङ्गपुराणम्

तदा, द्विजश्रेष्ठ, त्रिपुरस्य अग्निना देवाः सह इन्द्रेण तथा वृक्षाः दैत्यबलात् वनाग्निना इव दग्धाः विनष्टाः। तेषु एवं विनष्टेषु, देवाः हरिं देवेशं समुपेत्य अनुपमतेजसम् स्तुत्वा प्रार्थयन्। ततः श्रीनारायणः मनसि चिन्तयामास—"किम् देवार्थं कर्तव्यम्?"—इति भगवान् विचारयन्। तदा जनार्दनः यज्ञरूपः यज्ञं स्मृतवान्; स भगवान् यज्ञभोक्ता, यज्ञफलदाता, सर्वयज्ञेश्वरः। ततः देवकार्यसिद्ध्यर्थं यज्ञं स्मृत्वा, ते दिव्यं पुरुषं प्रणम्य स्तुत्वा अर्चयन्। भगवान् तदा शाश्वतं यज्ञं दृष्ट्वा भाषितवान्; नित्यः अच्युतः देवैः सह इन्द्रेण तान् संबोधितवान्। "एवं समागम्य, हे देवाः, सर्वोत्तमं प्रभुं पूजयत, त्रिपुरविनाशाय त्रैलोक्यशक्तिप्रदर्शनाय।" तदा, देवेश्वरस्य वचः श्रुत्वा, देवाः महान् निनादं कृत्वा यज्ञेश्वरं स्तुत्वा प्रणम्य। ततः पुण्यश्लोकः जनार्दनः पुनः सर्वान् देवाः समालोक्य, अमरनाथः, विचार्य पुनः संबोधितवान्। "यदि कश्चन अन्यायेन हन्ति, दहति, खादति वा प्राणिनः, यदि स महादेवम् पूजयति, पापात् विमुक्तः भवति—नात्र संशयः। पापरहिताः कदापि न हन्तव्या; केवलं पापिनः सर्वप्रयत्नेन हन्तव्या—कथं देवश्रेष्ठाः हन्तव्या भवन्ति? दैत्याः, गर्विताः पापिनः, न शक्तिमद्भिः देवैः हन्तव्या; अतः रुद्रस्य बलात्, परमेश्वरस्य, ते न हन्तव्या। अहं कः, ब्रह्मा कः, देवाः वा, दैत्याः वा, शत्रुघ्नाः वा, महर्षयः वा—सर्वे प्रभोः कृपां विना कः?" "सः सप्तविंशतिः, नित्यः, परमः परमेषु, विश्वेशः, अमरनाथः, पूज्यः, सर्वधारकः, महेश्वरः। स एव सर्वदेवेशः, सर्वहितः, लीलया देवदैत्यान् विवज्य विभज्य च। तस्य अंशस्य पूजनात्, देवाः देवत्वं प्राप्ताः, ब्रह्मा ब्रह्मपदं, अहं विष्णुपदं प्राप्तवान्। कोऽत्र लोके तम् अप्रपूज्य सिद्धिम् इच्छेत्? अतः लिङ्गपूजनकर्मबलात्, स एव तान् हन्तुं अर्हति।" "सर्वे धर्मे स्थिताः, वेदस्मृत्यनुष्ठाने च; तत्र यजमानस्य तीक्ष्णेन समागमेन रुद्रं विधिवत् पूज्य, दैत्यश्रेष्ठान् जयिष्यामः। त्रिपुरः, मायया धर्मदृष्टया रक्षितः, सुरक्षितः, स्फटिकसदृशः दीप्तिमान्—त्रिनेत्रात् अन्यः कः तं विनष्टुं समर्थः?" एवं उक्त्वा, हरिः यज्ञसमागमं कृत्वा उपविष्टः, सहस्राणि प्राणिसमूहान् दृष्टवान्। तान् त्रिशूलान्, शूलान्, गदाः, परशवः, शिलाः, विविधास्त्राणि धारयन्तः, विविधरूपैः विभूषितान् दृष्टवान्। प्रलयाग्निसदृशः, युगान्ते रुद्रवत् हरिः, प्रणम्य, तान् स्थितान् संबोधितवान्—"त्रिपुरं दग्ध्वा, छिदित्वा, खादित्वा, वीराः, यथागतं प्रतिनिवर्तध्वं, लोकहिताय।" ततः, देवेशं प्रणम्य, प्राणिसमूहाः त्रिपुरं प्रविश्य सर्वे दग्धाः, पतंगाः दीपे इव। भगवतो आज्ञया, सर्वे प्राणी विनष्टाः; दैत्याः सहस्रशः नृत्यन्तः, हृष्टाः, गीतवन्तः। तं देवेशं, परमात्मानं, भगवन्तं स्तुत्वा, देवाः क्षणेन पराजिताः, बलहीनाः अभवन्। ततः इन्द्रेण सह, देवाः उपेन्द्रं देवेशं उपगम्य, भयात् भगवन्तं दृष्ट्वा, सः परमात्मा विचारयामास। क्लेशितः, "किम् कर्तव्यम्?" इति चिन्तयामास, क्लिष्टान् देवान् इन्द्रेण सह दृष्ट्वा, क्षणं विचारयामास—"कथं प्रयत्नेन दैत्यबलं विनाशयामि?" "परमेश्वरस्य कृपया देवकार्यं साधयिष्यामि; धर्मेण कृत्ये पाप नास्ति—साधूनां नात्र संशयः।" "अतः, तान् दैत्याः यज्ञोत्पन्नैः प्राणिभिः वा, भूतैः वा न हन्तव्या; पाप धर्मेण नश्यति, सर्वं धर्मे स्थितम्।" "एषा शाश्वती शिक्षा—राज्यं धर्मात् आगच्छति; त्रिपुरवासिनः दैत्याः धर्मनिष्ठाः।" "अतः, द्विजश्रेष्ठ, ते अवध्यत्वं प्राप्ताः; महापापं कुर्युः अपि, रुद्रपूजकाः अन्यथा न भवन्ति।" "पूजनात् सर्वपापात् विमुक्ताः, पद्मपत्रमिव जलात् अस्पृष्टाः; द्विजश्रेष्ठ, भोगः ऐश्वर्यं च नूनं जायते।" "अतः, लिङ्गपूजननिष्ठाः दैत्याः भोक्तारः; तेषां धर्मे विघ्नं कृत्वा, हे देवाः, मम शक्त्या—" "देवकार्यसिद्ध्यर्थं, त्रिपुरं दैत्यांश्च क्षणेन जयिष्यामि; एवं निर्णीय, भगवतः परमात्मा शत्रुदेवधर्मविघ्नाय संकल्पं कृतवान्।" तदा, महाबलः अच्युतः, स्वात् तेजसा उत्पन्नं, मायामयं, धर्मविघ्नाय पुरुषं सृष्टवान्। स मायावी, यथेष्टं रूपं धारयन्, सर्वजनान् मोहितुं, प्रमाणाभासयुक्तं, मोहपूर्णं शास्त्रं रचयामास। तस्य स्वदेहजस्य पुरुषस्य, अच्युतः तद् मायाशास्त्रं षोडशसहस्रश्लोकयुक्तं अध्यापयामास। तत् शास्त्रं वेदस्मृतिविरोधि, वर्णाश्रमरहितम्, स्वर्गनरकयोः अत्रैव अस्तित्वं शिक्षयति, अन्यत्र न। तं पुरुषं शिक्षयित्वा, अच्युतः, त्रिपुरविनाशाय, तं पुरुषं आदेशं दत्तवान्; हरिः उक्तवान्।