लिङ्गपुराणम्

स भगवान् महादेवः स्वस्वरूपसमाना रूपेण तेजसा बलविज्ञानैश्च सर्वान् सृजति स्म। तैः कपिलवर्णैः शस्त्रपाणिभिः जटिलैः रक्तवर्णैश्च भूषितैः, सः तान् स्वस्वरूपसमाना अकरोत्। तान् सुवर्णकेशान्, उग्रदृष्टीन्, कपालधारिणः, विचित्रमूर्तिमन्तः, सर्वरूपप्रदर्शकांश्च सः विरचितवान्। रथिनः चर्मवसनान् कवचान्, शूरवीरान् शतसहस्रबाहून्, दिव्यांश्च पृथिव्याम् आकाशे च स्थितान् सृष्टवान्। तेषां महत्तरा शिरांसि, अष्टदंष्ट्राः, द्विजिह्वकाः, त्रिनेत्राः, भोज्यभक्ष्यपानहविषां सोमपायिनश्च आसन्। ते भीषणरक्षकाः, नीलकण्ठाः, ऊर्ध्वरेतसः, हविःप्राशिनः, धर्मज्ञाः, धर्मशीलाः, कुशधारिणश्च सञ्जाताः। केचित् उपविष्टाः, केचित् धावमानाः, पञ्चमहाभूतसम्भूतसहस्रशः, उपाध्यायाः, पाठकाः, जपकाः, योगरताश्च आसन्। धूम्राः, दीप्तिमन्तः, गर्जनशीलाः, परमतेजस्विनः, वृद्धाः, बुद्धिमन्तः, ब्रह्मनिष्ठाः, शुभदर्शनाश्च सञ्जाताः। नीलकण्ठाः, सहस्रनेत्राः, सर्वसहिष्णवः, सर्वभूतदृश्यमानाः, महायोगिनः, महाशक्तिमन्तश्च सः सृष्टवान्। ते विचरन्तः, धावन्तः, सहस्रशः प्लवमानाः, एते रुद्राः श्रेष्ठा देवाः सृष्टाः, येषां श्रमः नास्ति। तान् दृष्ट्वा ब्रह्मा तमुवाच—"मा एवं भीषणदृष्टीन् समाना आत्मना सृज; नमस्ते।" "अन्यांश्च सृज, शुभं ते अस्तु; एते मृत्युसंयुक्ताः, कर्म कर्तुं न शक्नुवन्ति, मृत्युरेषां स्वभावतः।" एवं ब्रह्मणा उक्तः सः प्रत्युवाच—"न अहं मृत्युपरिपीडितान्, जरायुक्तांश्च सृजामि; शुभं ते अस्तु, अहं स्थित्वा तव सृष्टिकर्म करोमि।" "ये मया सृष्टाः, विचित्राः नीलरक्तवर्णाः, सहस्रशः, आत्मनः एव उत्पन्नाः।" "एते देवाः रुद्राः इति विख्याताः, महाबलवन्तः, पृथिव्याम् आकाशे दिशः च व्याप्य स्थिताः।" "यज्ञकर्तारः, शतसङ्ख्यरुद्रात्मना युक्ताः, सर्वैः देवगणैः सह यज्ञभागं प्राप्स्यन्ति।" "ये देवाः मन्वन्तरक्रमे उत्पत्स्यन्ति, तैः सह पूज्यमानाः, युगान्तपर्यन्तं स्थास्यन्ति।" एवं महादेवेन तदा उक्तः ब्रह्मा प्रजापतिः सस्मितं प्रणम्य हृष्टः प्रत्युवाच—"एवं अस्तु, शुभं ते अस्तु, यथोक्तं भवता, महाबाहो।" ब्रह्मणः अनुमत्यैव सर्वमिदं समभवत्। ततः प्रभृति देवानां ईश्वरः न किञ्चित् सृजति स्म; ऊर्ध्वरेताः स्थित्वा सर्वभूतप्रलयपर्यन्तं स्थिरः अभवत्। "स्थितोऽस्मि" इति उक्त्वा सः "स्थाणु" इति स्मृतः; एष देवो महादेवः सूर्यासमप्रभः। सः अर्धनारीश्वररूपं धारयन्, अग्निसमानतेजसा, स्वेच्छया द्विधा अभवत्—पृथक् स्त्री, पृथक् पुंरूपेण। सः परमेश्वरः एकदशांशेन एकार्धेन स्थितः; सा च यः शरीरार्धं शङ्करस्य, सा एव महादेवी। या पूर्वं महादेवीति निर्दिष्टा, सा एव स्त्री अत्र सती अभवत्; लोकानां हिताय सा देवी प्राचीनकाले दक्षेण पूजिता। कस्मिंश्चिदर्थे शम्भुः तां प्रोवाच—"स्वरूपं विभज—दक्षिणं श्वेतं, वामं कृष्णं कुरु।" एवं उक्ता सा द्विधा अभवत्—श्वेता च कृष्णा च; तस्याः नामानि वक्ष्यामि, शृणुत ध्यानपूर्वकम्। स्वाहा, स्वधा, महाविद्या, मेधा, लक्ष्मीः, सरस्वती, सती, दाक्षायणी, विद्या, इच्छाशक्तिः, क्रियात्मिका; अपर्णा, एकपर्णा, एकपाटला, उमा, हैमवती, कल्याणी, एकमातृका; ख्यातिः, प्रज्ञा, गौर्याख्या, गणाम्बिका, महादेवी, नन्दिनी, जातवेदसी; रूपविभागात् सावत्री अपि, वरदा, शुद्धा, लोकेषु विश्वपावनी। आज्ञा, आवेशनी, कृष्णा, तामसी, सात्त्विकी, शिवा, प्रकृतिः, विकृता, रौद्री, दुर्गा, भद्रा, प्रमाथिनी; कालरात्रिः, महामाया, रेवती, भूतनायिका—द्वापरान्ते एतानि नामानि। गौतमी, कौशिकी, आर्या, चण्डी, कात्यायनी, सती, कुमारी, यादवि, देवी, वरदा, कृष्णपिङ्गला। या कुशधारिणी, त्रिशूलधारिणी, परमब्रह्मचारिणी, महेन्द्रोपेन्द्रभगिनी, दृषद्वत्यां त्रिशूलैकधारिणी। अजय्या, बहुबाहुः, धीराः, सिंहवाहिनी, शुम्भादिदैत्यनाशिनी, महिषासुरमर्दिनी। अच्युता, विंध्याचलनिवासिनी, महाबला, गणाध्यक्षी—एतानि भगवत्याः नामानि यथाक्रमम्। एतानि भद्रकाळ्याः नामानि यथोक्तानि, सम्पूर्णफलप्रदानी; ये नराः तानि पठन्ति, तेषां पापं नास्ति। अरण्ये, गिरौ, नगरे, गृहे, जलस्थले वा, सर्वत्रैतत् रक्षां कुर्यात्। विशेषतः व्याघ्रगजेन्द्रचौरादिभयस्थले, सर्वविधदुःखसमये, देवीनामस्मरणं कुर्यात्। यदा बालाः भूतग्रहग्रहपीडिताः, ग्रहपिशाचमातृभिः, तदा तेषां रक्षार्थं देवीनामस्मरणं कार्यम्। महादेव्याः द्वे अंशे प्रसिद्धे—विद्या च श्रीश्च; ताभ्यां सहस्रशः देव्यो लोके व्याप्य स्थिताः।