लिङ्गपुराणम्

सा तु प्रकृतिः स्वयमेव, या सर्वैर्देवैः पूज्यते, भगवांश्च कृष्णः परमपुरुषः, धर्ममोक्षफलप्रदः। सैव कन्या, विस्तीर्णनेत्रा चतुर्भुजा श्रीवत्सलक्षणा, तेन स्वपुत्रस्य कंसाद्रक्षणार्थं गृहीता। जनार्दनः शङ्खचक्रगदापद्मधारी, बुद्धिमता वसुदेवेन यशोदायै समर्पितः। वसुदेवः नन्दगोपाय दत्त्वा "रक्षितो भवतु" इति उक्त्वा, विष्णुं लोकपालं स्वेच्छया रूपं धृत्वा न्यासं कृतवान्। शिवस्य अनन्ततेजः प्रसादेन, वरदः परमेश्वरः रामाय दत्तः। पृथिव्याः भारहरणाय जगद्गुरुः अवतीर्णः; तस्मात् सर्वमङ्गलानि यादवेषु आगच्छन्ति। एषा देवकीगर्भः, दुःखहरः; ततः उग्रसेनपुत्रः कंसः आनकदुन्दुभेः पत्न्याः पुत्रः। तदा सः शुभलक्षणां कन्यां जातां घोषयामास—"एषा देवकीष्ठमगर्भः, कंस व्रतशील!"। निःसन्देहं सा मृत्युरेव—इत्यनुष्ठानम्; ततः कंसः आकाशे उत्पत्य तां हन्तुं आरभत। अष्टबाहु देवी मेघगम्भीरया वाचा उवाच—"स्वदेहं रक्ष, तव मृत्युः आगतः।" "यदा त्वं स्वदेहं रक्षसि, कंस रूपेण मायाविन्, किं पापं कृतवान् मूढ, यत् तव विनाशकः जातः?" देवकीभीत्या कंसः अष्टमं शिशुं हन्ति—इति स्मृतिः; किन्तु देवकीपुत्रः अष्टमः तस्य मृत्युः अभवत्। भोजेन तस्य शिशोः स्थानपरिवर्तनं यत्नः व्यर्थः, हरिप्रभावात् तया च सः निश्चेष्टः कृतः। कंसः अपि तेन कृष्णेन, यस्य कर्म निर्मलम्, हतः; देवद्विषां ब्राह्मणद्विषां च बहवः हताः। कृष्णस्य पुत्राः, प्रद्युम्नाद्याः, बहवः, सर्वे युद्धविशारदाः, कीर्तिमन्तः, गणिताः। कृष्णस्य पुत्राः नाम्ना, सर्वे कृष्णसमानाः; तेषु सर्वेषु हरिपुत्रेषु चारुदेष्णादयः विशिष्टाः। विशेषतया रुक्मिण्याः पुत्राः शक्तिमन्तः; कृष्णस्य षोडशसप्ततिसहस्रं एकशतं पत्न्यः। तासु सर्वासु रुक्मिणी कृष्णस्य प्रिया ज्येष्ठा च; तया सह कृष्णः, निर्मलकर्मा, द्वादशवर्षाणि वासं कृतवान्। पुत्रकामः हरः द्वादशवर्षाणि वायुभोजनं कृत्वा पूजितः; चारुदेष्णः सुचारुः चारुवेषः यशोधरः च जाताः। चारुश्रवा चारुयशः प्रद्युम्नः साम्बः च—एते त्रिशूलधारिणः प्रसादेन कृष्णेन प्राप्ताः। तान् वीरपुत्रान् रुक्मिण्याः पुत्रांश्च दृष्ट्वा, जाम्बवती कृष्णपत्नी तं प्राज्ञं कृष्णं उवाच। "हे पद्मनयन, त्वं मम कृपया पुत्रं दद्यात्, विशिष्टं, उत्तमधर्मं, देवेशेन पूजितम्।" जाम्बवत्याः वचनं श्रुत्वा, हरिः, तपःसंपन्नः, तपस्यां प्रवृत्तः। ततः नारायणः कृष्णः शङ्खचक्रगदाधारी, व्याघ्रपादस्य आश्रमं अगच्छत्। अङ्गिरसं ऋषिं दृष्ट्वा, जनार्दनः नमस्कृत्य, तस्य आज्ञया दिव्यं पाशुपतयोगं प्राप्तवान्। केशश्मश्रुशोधनं कृत्वा, घृतलेपनं, मुञ्जकौशेयबन्धनं च, कृष्णः शत्रुनिग्रहः, घोरं तपः अकरोत्। ऊर्ध्वबाहुः, निर्भरः, अङ्गुष्ठाग्रस्थितः, फलवारिवायुभोजनं कृत्वा, अधोक्षजः त्रिरितुं तपः अकरोत्। तस्य तपसा तुष्टः रुद्रः, कृष्णाय महात्मने, बहून् वरान् दत्तवान्, साम्बं जाम्बवत्याः पुत्रं च। एवं जाम्बवती हरिपत्नी साम्बं पुत्रं लब्ध्वा, अदितिरिव आदित्यं लब्ध्वा, अतुलं हर्षं अनुभूतवती। ततः, विप्रश्रेष्ठाः, रुद्रस्य शापेन, बाणस्य सहस्रबाहवः तेन छिन्नाः। ततः हलायुधेन सह, दैत्याः हताः; एवं दुष्टराजानः युद्धभूमौ सुलभेन नष्टाः। नारकः, देवजः श्रेष्ठदैत्यः, उर्ध्वचक्रब्राह्मणस्य वरात् हतः। सः महाबलः, अप्रतिमवीर्यः, षोडशसप्ततिसहस्रं एकशतं कन्याः उपभोगार्थं गृहीतवान्। शापप्रपञ्चेन, ब्राह्मणवंशः नष्टः; तं कुलं विनष्ट्वा, अच्युतः प्रभासे स्थितः। ततः शतवर्षाधिकं कालं, कृष्णः जरापीडाहारी द्वारकायां वासं कृतवान्। तस्मिन्काले, दुर्वासस्य वचनं, विश्वामित्रकण्वनारदशापं च पिण्डारके रक्षितवान्। ततः, जराशरस्य उपलक्ष्येण, कृष्णः मानवस्वरूपं त्यक्त्वा, शिकारिणं अनुगृह्य, स्वर्गं गतः। अष्टावक्रशापेन, सर्वाः कृष्णस्य पत्न्यः चौरैः मायया हृताः। बलभद्रः अपि, संन्यास्य, सर्परूपेण गतः; कृष्णस्य पत्न्यः, रुक्मिण्याद्याः च। सर्वाः ताः अग्निना सह अग्नौ प्रविष्टाः; तथा रेवती देवी, शुद्धकर्मा बलभद्रः च।