लिङ्गपुराणम्

श्वफल्कः काशिराजस्य कन्यां गान्दिनीं नाम पत्नीं स्वीकृतवान्, यत् काशिपतिना स्वकन्या तस्मै दत्ता। सा गान्दिनी मातुः गर्भे बहूनि वर्षाणि स्थित्वा न निष्पन्ना, गर्भस्थायाः तस्यै पितरः सम्बोधयन् इदं वचनम् अवदत्—"शीघ्रं जात्वा, सौम्ये! किमर्थं विलम्बसे?" तदा गर्भात् एव कन्या गान्दिनी प्रत्युवाच—"यदि त्वं, पितः, त्रयाणि वर्षाणि प्रतिदिनं ब्राह्मणाय एकां गवां दास्यसि, तदा अहं गर्भात् निष्क्रान्तास्याम्।" तस्याः पितरः "एवं अस्तु" इत्युक्त्वा तस्याः कामं पूर्णवान्; सः दानशीलः, वीरः, यज्वा, विद्वान् अतिथिप्रियश्च आसीत्। श्वफल्कस्य गान्दिन्याश्च पुत्रः अक्रूरः नाम, दानशीलतया प्रसिद्धः, जातः। तेन अक्रूरेण शैवस्य कन्या रत्ना पत्नीत्वेन स्वीकृता। तस्यां जाताः पुत्राः—उपमन्यु, तद्वद् माङ्गुरः, वृतः, जनमेजयः च। गिरीरक्षः, उपेक्षः, शत्रुघ्नः शत्रुघातकः, धर्मभृत्, वृष्टधर्मा, गोधनः, वरः च। आवाहः, प्रतिवाहः, तथा सुधारा नाम कन्या। अक्रूरस्यैव उग्रसेन्यां द्वौ पुत्रौ जातौ—देववान् उपदेवश्च, देवैः समादृतौ। सुमित्रायां चित्रकः नाम महायशाः पुत्रः जातः। चित्रकस्य पुत्राः—विपृथुः, पृथुः, अश्वग्रीवः, सुभाहुः, सुधाः, सूकः, गवेक्षणः। अरिष्टनेमिः, अश्वः, धर्मः, धर्मभृत्, सुभूमिः, बहुभूमिः, श्रविष्ठा च श्रवणा च द्वे कन्ये। अन्धकस्य काश्यां कन्यायां चत्वारः पुत्राः—कुकुरः, भजमानः, शुचिः, कम्बलवर्हिषः। कुकुरस्य पुत्रः वृष्णिः, वृष्णेः शूरः, शूरात् कपोतरोमाः महाबलः, तस्य पुत्रः विलोमकः। विलोमकस्य पुत्रः नलः, यः बुद्धिमान् तुंबुरोः मित्रं च, चन्दनानक दुन्दुभि इति ख्यातः। तस्मात् अभिजित् पुत्रः जातः, तस्मात् पुनर्वसुः—सः पुरुषश्रेष्ठः पुत्रार्थं अश्वमेधयज्ञं अकुरुत्। तस्य यज्ञस्य मध्ये, अतिरात्रस्य केन्द्रे, सः सर्वज्ञः, दानशीलः, यज्वा पुनर्वसुः उत्पन्नः। तस्यापि द्वौ अपत्ये—आहुकः, आहुक्यपि—यशस्विनो लोके प्रसिद्धौ। आहुकस्य काश्यां कन्यायां देवकः, उग्रसेनः च, दिव्ये गर्भे जातौ। देवकस्य देववत् समाना अपि पुत्राः—देववान्, उपदेवः, सुदेवः, देवरक्षितः। तेषां सप्त कन्याः वसुदेवाय दत्ताः—वृषदेवी, उपदेवा, देवरक्षिता, श्रीदेवा, शान्तिदेवा, सहदेवा, देवकी च; तासु देवकी श्रेष्ठा, सती च आसीत्। उग्रसेनस्य नव पुत्राः, कंसः ज्येष्ठः; तेषां पुत्रपौत्राः शतसहस्रशः। देवकी देवकपुत्री वसुदेवं विद्वांसं पतिं चक्रे, सा देवैः अपि पूजिता, पतिसत्ता च। रोहिणी महाभागा अपि अनकदुन्दुभेः पत्नी, पौर्वी बाहीकपुत्री, देवैः पूजिता। रोहिण्याः रामः बलवत्तरः हलधरः जातः; कंसभीत्या सा स्वप्रभां गुह्यं कृतवती। रामे जातः षट्सु पुत्रेषु हतेषु, वसुदेवः प्राज्ञः हरिं देवक्यां जनयामास। सः परमार्थात्मा, देवदेवः जनार्दनः, श्रीमान् हलायुधः अनन्तः रजतप्रभः। भृगुशापस्य निमित्तेन, मानुषरूपं गृह्णन्, जनार्दनः वासुदेवः देवक्यां जातः। योगनिद्रा, या उमायाः शरीरेण उत्पन्ना, कौशिकी नाम्ना, देवदेवस्य इच्छया यशोदायाः कन्या अभवत्। सा एव प्रकृतिः, सर्वैः देवैः प्रत्यक्षपूजिता; श्रीकृष्णः परः पुरुषः, धर्ममोक्षफलप्रदाता। सा कन्या, विशाललोचना, चतुर्भुजा, श्रीवत्सलाञ्छनवक्षसा, तेन स्वपुत्रस्य कंसात् रक्षणाय गृहीता। जनार्दनः शंखचक्रगदापद्मधरः, वसुदेवेन यशोदायै दत्तः। तं नन्दगोपाय दत्वा "रक्षितो भवतु" इत्युक्त्वा, वसुदेवः स्वयंवशेन रूपग्रहणं कृतवन्तं विष्णुं लोकपालकं न्यवेदयत्। शिवस्य अनुग्रहात्, अनन्ततेजसा, वरदः परमेश्वरः रामाय दत्तः। पृथिव्याः भारहरणाय, लोकगुरुः अवतीर्णः; तस्मात् सर्वमङ्गलं यादवेषु भविष्यति। एषा देवक्याः गर्भः, यः दुःखनाशकः; ततः उग्रसेनपुत्रः कंसः, अनकदुन्दुभेः पत्न्याः पुत्रः। तदा, सः कन्यायाः जातिं घोषयामास—"एषा देवक्याः अष्टमगर्भः, हे कंसे सुसंयत!" न संशयः, सा एव मृत्यु—इत्यन्यः श्रुतिः। ततः कंसः, आकाशं प्लुत्वा, तां हन्तुं आरब्धवान्। अष्टभुजा देवी मेघगम्भीरया वाचा शशंस—"स्वशरीरं रक्षस्व; तव मृत्युर्निश्चितः।