लिङ्गपुराणम्

गान्धारी च माध्री च वृ्ष्णेः भार्ये बभूवतुः। गान्धार्याः सुमित्रो नाम मित्रमित्रप्रियः पुत्रः समजायत। माध्र्याः अपि देवमीढुषः पुत्रः अभवत्, तथैव अनमित्रः शिनिश्च, पुरुषर्षभौ, तयोः अपि पुत्रत्वेन प्रसिद्धौ। अनमित्रस्य पुत्रः निग्नः, निग्नस्य तु द्वौ पुत्रौ बभूवतुः—प्रसेनः महाभागः, शत्राजित् च। शत्राजितः सवितृमित्रः, प्राणसमः सखा सूर्यस्य, तस्मै विवस्वान् स्यामन्तकं नाम रत्नं ददौ। तत् रत्नं सर्वरत्नानां पृथिव्यां नृपतिरभूत्। कदाचित् शत्राजित् प्रसेनसहितः मृगयां जगाम। तत्र स एकाकी घोरसिंहेन निहतः। ततो वृ्ष्णिवंशे जातस्य शिन्याः कनिष्ठपुत्रात् सत्यवाक् नाम सत्यम् अवाप्तवान्, तस्य पुत्रः सत्यकः, सत्यकस्य पौत्रः शिनिः, यस्य युयुधानः सात्यकि महाबलः। युयुधानस्य पुत्रः असङ्गः, तस्य पुत्रः कुणिः, कुणेः पुत्रः युगन्धरः; एते शैनेयाः इति प्रसिद्धाः। माध्र्याः पुत्रात् वार्ष्णिः युधाजित् नामकः पुत्रः अभवत्, स एव श्वफल्कः इति ख्यातः, त्रैलोक्यहिताय कृत्स्नं यशः प्राप। यत्र धर्मात्मा महान् नृपतिः श्वफल्कः निवसति, तत्र न रोगभयं न तृषाभयं विद्यते। श्वफल्कः काशिराजस्य दुहिता गान्दिनीं पत्नीत्वेन जग्राह; काशिराजः स्वदुहित्रं तस्मै ददौ। सा कन्या मातुः गर्भे बहून् वर्षान् वसन्ती न निष्प्रसूताऽभवत्। तस्यां गर्भस्थायां पितरः ताम् अवदत्—"शीघ्रं जात्वा, सौभाग्यं ते अस्तु! किमर्थं विलम्बसे?" इति। तदा गर्भात् एव गान्दिनी कन्या प्रत्युवाच—"यदि त्वं त्रीणि वर्षाणि प्रतिदिनं एकां गावं ब्राह्मणाय दास्यसि, तर्हि अहं गर्भात् निष्क्रान्तास्याम्।" तस्याः पितरः "एवं भवतु" इति सङ्कल्प्य, तस्याः वाञ्छां पूर्णां चकार; सः दानशीलः, वीरः, यज्वा, पण्डितः, अतिथिप्रियश्च आसीत्। श्वफल्कात् उत्पन्नः पुत्रः अक्रूरः, यः दानशौर्येण प्रसिद्धः। अक्रूरः शैवकन्यां रत्नां पत्नीत्वेन जग्राह। तस्याः उपमन्युः, तद्वत् माङ्गुरः, वृतः, जनमेजयः च पुत्राः जाताः। गिरिरक्षः, उपेक्षः, शत्रुघ्नः, धर्मभृत्, वृष्टधर्मा, गोधनः, वरः च अपि तस्याः पुत्राः। आवाहः, प्रतिवाहः, सुधारा नाम कन्यका च जाताः। अक्रूरस्य उग्रसेन्यां द्वौ पुत्रौ जातौ—देववान्, उपदेवः, यौ देवैरपि मान्यौ। सुमित्रस्य अपि चित्रकः पुत्रः अभवत्, सः महायशाः। चित्रकस्य पुत्राः विपृथुः, पृथुः, अश्वग्रीवः, सुभाहुः, सुधाः, सूकः, गवेक्षणः च। अरिष्टनेमिः, अश्वः, धर्मः, धर्मभृत्, सुभूमिः, बहुभूमिः, श्रविष्ठा, श्रवणा च अपि तस्याः सन्ततिः। अन्धकात्, काश्याः कन्यया, चत्वारः पुत्राः जाताः—कुकुरः, भजमानः, शुचिः, कंबलबर्हिषः। कुकुरस्य पुत्रः वृ्ष्णिः, तस्मात् शूरः, तस्मात् कपोतरोमाः महाबलः, तस्य पुत्रः विलोमकः। विलोमकस्य पुत्रः नलः, सः प्राज्ञः, तुंबुरोः सखा, चन्दनानकदुन्दुभीति नाम्ना प्रसिद्धः। तस्मात् अभिजित् पुत्रः, तस्मात् पुनर्वसुः, सः पुत्रार्थं अश्वमेधं अकरोत्। अतिरात्रयागस्य मध्ये, तस्मादेव केन्द्रात्, सर्वज्ञः, महादानी, यज्वा पुनर्वसुः उत्पन्नः। तस्य अपि द्वौ अपत्यौ—आहुकः, आहुकिः—इति ख्यातौ। आहुकात्, काश्यकन्यया, देवकः, उग्रसेनः च जातौ, दिव्ययोनि: प्रथितौ। देवकस्य देववान्, उपदेवः, सुदेवः, देवरक्षितः इति देवसमाः पुत्राः। तेषां सप्त कन्याः वसुदेवाय प्रदत्ताः—वृषदेवी, उपदेवा, देवरक्षिता, श्रीदेवा, शान्तिदेवा, सहदेवा, देवकी च। तासां मध्ये देवकी श्रेष्ठा, सुभगा, सद्गुणा च। उग्रसेनस्य नव पुत्राः, तेषां ज्येष्ठः कंसः; तेषां पुत्रपौत्राणां संख्या शतसहस्रगणना। देवकी, देवकस्य दुहिता, वसुदेवस्य धर्मपत्नी अभवत्, सा देवेभ्यः अपि पूजिता, पतिसंयुता। रोहिणी अपि महाभागा अनकदुन्दुभेः भार्या, पौरवी बाहीककन्या, सा अपि देवेभ्यः पूजिता। रोहिण्या रामः जातः, सः बलवान् हलधरः; कंसभीत्या सा स्वं तेजः निगूढवती। रामे जातेम्, षट्सु पुत्रेषु हतेषु, वसुदेवः प्राज्ञः देवक्याम् हरिम् उत्पादितवान्। सः परात्मा, देवदेवः, जनार्दनः; श्रीमान् हलायुधः अनन्तः, राजतकान्तिसमः। भृगुशापप्रसङ्गेन, मानुषरूपग्रहणाय, जनार्दनः वासुदेवः देवक्याम् अजायत। योगनिद्रा या उमायाः शरीरात् उत्पन्ना, कौशिकीति ख्याता, सा देवदेवस्य इच्छया यशोदायाः दुहिता अभवत्।