लिङ्गपुराणम्

सः दीर्घायुष्मान् भवति, स्वर्गं च ऐश्वर्यं च सुखं च नूनम् आप्नोति। सत्यसम्पन्नात् सात्मतात् चत्वारः पुत्राः अभवन्—भजनः तेजस्वी, दिव्यः, देवावृद्धः, नृपः च। अन्धकः महाभाग्यवान्, वृ्ष्णिः च यादवानां हर्षदः इति प्रसिद्धः। एतेषां चत्वाराणां स्वभावान् विस्तारतः शृणु। शृञ्जयात् च भजनात् च, तस्मात् दीप्तिमतः, अयुतायुः, शतायुः, बलवान्, हर्षकृत् इति पुत्राः अभवन्। तेषु देवावृद्धः नृपतिः परमं तपः अचरत्, मनसि चिन्तयन्—"मम सर्वगुणसम्पन्नः पुत्रः भवेत्" इति। तस्य पुत्रः बभ्रुः नाम, धर्मे प्रसिद्धः, सः उत्तमः नृपतिः अभवत्, यं प्राचीनवंशविदः कीर्तयन्ति। इदानीं, यथा श्रूयते दूरतः, दृश्यते च समीपतः, तस्य महात्मनः देवावृद्धस्य गुणाः कथ्यन्ताम्। बभ्रुः पुरुषेषु श्रेष्ठः, देवावृद्धः देवैः तुल्यः। पञ्च, ततो षष्टिः, ततो षट्सहस्राणि अष्ट च जना अभवन्। ये अमृतत्वं प्राप्तवन्तः, बभ्रुदेवावृद्धाभ्यां अपि, ते यज्ञशीलाः, दानशीलाः, शूराः, ब्रह्मनिष्ठाः, दृढव्रताः च आसन्। ते तेजस्विनः, महाबलपराक्रमिणः, सात्वतश्रेष्ठाः, तेषां वंशे भोजा देवतुल्याः अभवन्। गान्धारी च माध्री च वृ्ष्णेः पत्न्यौ अभवताम्। गान्धार्याः सुमित्रः मित्रानां हर्षदः पुत्रः जातः। माध्री अपि पुत्रं प्राप्तवती, तस्मात् देवमीढुषः जातः। तस्य च अनमित्रः शिनिः च, उभौ पुरुषर्षभौ अभवताम्। अनमित्रस्य पुत्रः निघ्नः। निघ्नस्य द्वौ पुत्रौ—प्रसेनः महाभाग्यवान्, सत्राजित् च। सत्राजितः सूर्यः प्रियः मित्रम् आसीत्, तस्मै विवस्वता स्यमन्तकं नाम मणिः दत्तः। स मणिः सर्वरत्नेषु श्रेष्ठः अभवत्। कदाचित् सः प्रसेनसहितः मृगयां गतः। सः एकाकी भीषणसिंहेन निहतः। शिन्याः कनिष्ठपुत्रात्, वृ्ष्णिवंशसम्भूतात्, सत्यवाक् सत्यधर्मसम्पन्नः जातः। तस्य पुत्रः सत्यकः। शिनेरपि पौत्रः सात्यकिः—महाबलवान् युयुधानः। युयुधानस्य पुत्रः असङ्गः, तस्य कुणिः, कुणेः युगन्धरः। एते शैनेया इति प्रसिद्धाः। माध्रीयाः पुत्रात् वार्ष्णेयः युधाजित् जातः, सः श्वफल्कः नाम, त्रैलोक्यहितकरः। यत्र स धर्मात्मा श्वफल्को महाराजः वसति, तत्र न रोगभयम्, न वृष्ट्यभावभयम्। श्वफल्कः काशिराजस्य कन्यां गान्दिनीं भार्यां चक्रे। काशिपतिः स्वकन्यां तस्मै दत्तवान्। सा कन्या मातुः गर्भे बहूनि वर्षाणि स्थित्वा न निष्क्रान्ता। तदा पितुः वचनं श्रुत्वा, सः उवाच—"शीघ्रं जन्म लभस्व, शुभं ते! किं विलम्बसे?" गर्भस्थया गान्दिन्या प्रत्युत्तरम्—"त्रिवर्षाणि प्रतिदिनं ब्राह्मणाय एकां गावं दद्यात् चेत्, तदा अहं गर्भात् निष्क्रान्ता भविष्यामि।" सः "एवं भवतु" इति प्रतिज्ञाय, तस्याः इच्छां पूरयामास। सः दानशीलः, वीरः, यज्वा, विद्वान्, अतिथिप्रियः च आसीत्। श्वफल्कात् गान्दिन्यां जातः पुत्रः अक्रूरः, दानकीर्त्यायमानः। अक्रूरः शैवकन्यां रत्नां पत्नीं चकार। तस्यां जाताः पुत्राः—उपमन्युः, मांगुरः, वृ्तः, जनमेजयः। गिरिरक्षः, उपेक्षः, शत्रुघ्नः, धर्मभृत्, वृष्टधर्मा, गोधनः, वरः च। आवाहः, प्रतिवाहः, सुधारा नाम कन्या। अक्रूरस्य उग्रसेन्यां द्वौ पुत्रौ जातौ—देववान्, उपदेवः—वंशस्य हर्षदौ। सुमित्रस्य पुत्रः चित्रकः ख्यातिमान् जातः। चित्रकस्य पुत्राः—विपृथुः, पृथुः, अश्वग्रीवः, सुभाहुः, सुधा, सूकः, गवेक्षणः। अरिष्टनेमिः, अश्वः, धर्मः, धर्मभृत्, सुभूमिः, बहुभूमिः, श्रविष्ठा, श्रवणा च। अन्धकस्य काशिकन्यायां चत्वारः पुत्राः अभवन्—कुकुरः, भजमानः, शुचिः, कंबलबरिषः। कुकुरस्य पुत्रः वृ्ष्णिः। वृ्ष्णेः शूरः। तस्मात् कपोतरमः महाबलः। तस्य पुत्रः विलोमकः। विलोमकस्य नलः, सः बुद्धिमान् तुंभुरोः मित्रम् आसीत्, चन्दनानकदुन्दुभिः इति नाम्ना प्रसिद्धः। तस्मात् अभिजित् पुत्रः जातः, तस्मात् पुनर्वसुः। सः उत्तमपुरुषः पुत्रार्थं अश्वमेधं अकरोत्। तस्य अतिरात्रयज्ञस्य मध्ये, साक्षात् केन्द्रात्, सर्वज्ञः, दानशीलः, यज्वा, पुनर्वसुः उत्पन्नः। सः अपि द्वौ अपत्ये प्राप्तवान्—आहुकः, आहुकी च, यशस्विनोः मध्ये प्रसिद्धौ। आहुकस्य काश्यकन्यायां द्वौ पुत्रौ—देवकः, उग्रसेनः—दैवयोगात् जातौ। देवकस्य पुत्राः—देववान्, उपदेवः, सुदेवः, देवरक्षितः—सर्वे देवतुल्याः इति कीर्त्यन्ते।