लिङ्गपुराणम्

यदा पुरुषः कर्मणा मनसा वाचा च ब्रह्मणं प्राप्नोति, तदा न सः अन्यान् बिभेति, न च अन्ये तं बिभ्यति। यदा न कश्चन निन्दति, न द्वेष्टि, तदा ब्रह्मणं प्राप्नोति; या तृष्णा मूढैः दुःसाध्या त्याज्या, सा शरीरस्य जीर्णतया जीर्णा भवति। या व्याधिः जीवनस्य अन्तं करोति—तृष्णा—सा तं सुखं ददाति यो ताम् परित्यजति; यथा केशाः दन्ताः च वृद्धत्वेन जीर्णा भवन्ति, एवं तृष्णा अपि जीर्णा भवति। नेत्रे श्रोत्रे च वृद्धिम् यान्ति, परन्तु तृष्णा एव अविचलिता तिष्ठति; सर्वे इन्द्रियाणि स्वाभाविकं वृद्धिम् यान्ति, अन्यथा न अस्ति। जीवितस्य धनस्य च आशा वृद्धिम् न यान्ति, यद्यपि शरीरम् वृद्धिम् याति; यत् कामस्य सुखम् अस्मिन् लोके, यत् च स्वर्गे महत् सुखम् अस्ति—तत् तृष्णाक्षयस्य सुखस्य षोडशभागम् अपि न तुल्यं भवति। इति उक्त्वा राजर्षिः स्वपत्नी सहितः वनं प्रविष्टः। तत्र भृगुशिखरे दीप्तमान् तपः कृतवान्, उपवासव्रतम् सम्पाद्य, पत्नी सह स्वर्गम् प्राप्तवान्। तस्य पञ्च वंशाः पुण्याः दिव्यर्षिभिः पूजिताः, सर्वां पृथिवीं सूर्यरश्मिवत् व्यापितवन्तः। यः पुरुषः ययातेर् धर्म्यम् कर्म श्रुणोति वा पठति वा, सः धन्यः, पुत्रैः समृद्धः, दीर्घायुः, कीर्तिमान्, बुद्धिमान् च भवति। सर्वपापेभ्यः विमुक्तः, शिवलोकम् अर्चितः भवति। अधुना यदूनां वंशं वर्णयिष्यामि, ज्येष्ठं दीप्तिमन्तं च; शृणु मम संक्षिप्तं, क्रमशः वर्णनम्। यदोर् पञ्च पुत्राः देवपुत्रसमाः आसन्—सहस्रजित् ज्येष्ठः, ततः क्रोष्टुः, नीलः, अजकः, लघुः च। सहस्रजितः शतजित् नाम राजा अभवत्; शतजितस्य त्रयः पुत्राः सर्वेषां श्रेष्ठाः प्रसिद्धाः। हैहयः, हयः, वेणुहयः इति तस्य पुत्राः; हैहयस्य धर्मः नाम उत्तराधिकारीः प्रसिद्धः अभवत्। तस्य पुत्रः धर्मनेत्रः, धर्मनेत्रस्य कीर्तिः, कीर्तेः संजयः अभवत्। संजयस्य महिष्मान् धर्मात्मा अभवत्; महिष्मानः भद्रश्रेन्यः वीर्यवान् अभवत्। भद्रश्रेन्यस्य दुर्दमः राजा अभवत्; दुर्दमस्य बुद्धिमान् पुत्रः धनकः प्रसिद्धः अभवत्। धनकस्य चत्वारः पुत्राः लोकसम्मिताः—कृतवीर्यः, कृताग्निः, कृतवर्मा, कृतौजा च। कृतौजस्य कर्तवीर्यार्जुनः जातः, सप्तद्वीपाधिपः, सहस्रबाहुः। तस्य मृत्युं रामः नारायणस्वरूपः अभवत्; तस्य शतं पुत्राः, तेषु पञ्च महायोधाः आसन्। ते शस्त्रविदः, बलवन्तः, वीराः, धर्मज्ञाः, बुद्धिमन्तः च—शूरः, शूरसेनः, धृष्टः, कृष्णः, जयध्वजः च। जयध्वजः अवन्तिवंशाधिपः अभवत्; जयध्वजस्य तालजङ्घः महाबलः पुत्रः अभवत्। तस्य शतं पुत्राः तालजङ्घाः अभवत्; तेषु ज्येष्ठः वीर्यवान् राजा वीटिहोत्रः अभवत्। अन्ये, वृषादयः, वीटिहोत्रस्य धर्मात्मनः पुत्राः; तेषु वृषः वंशप्रवर्तकः, तस्य पुत्रः मधुः अभवत्। मधोः शतं पुत्राः, तेषु वृष्णिः वंशाधिपः अभवत्। वृष्णेः वंश्या वृष्णयः, मधोः वंश्या माधवाः इति प्रसिद्धाः; हैहया अपि यदुवंश्या यदवाः इति कथ्यन्ते। एतेषु महात्मसु हैहयेषु पञ्च कुलानि सन्ति। तानि वीटिहोत्राः, हर्यताः, भोजाः, अवन्त्यः, शूरसेनाः, तालजङ्घाः च। शूरः, शूरसेनः, वृषः, कृष्णः, जयध्वजः—एते पञ्च हैहयेषु श्रेष्ठाः कीर्तिमन्तः। शूरः, शूरवीरः, शूरसेनस्य पुत्राः च शूरसेनाः इति प्रसिद्धाः; एतेषां भूमयः महात्मनां भूमयः। वीटिहोत्रस्य सुप्रसिद्धः पुत्रः नार्तः, कृष्णस्य दुर्जयः अमित्रकर्षणः इति प्रसिद्धः अभवत्। अधुना श्रुणु राजर्षेः क्रोष्टोः वंशम्, परमपुरुषस्य, यस्य वंशे वृष्णिवंशश्रेष्ठः विष्णुः जातः। क्रोष्टोः एकः पुत्रः व्रजिनीवान् अभवत्; तस्य पुत्रः स्वाती, तस्य पुत्रः कुशङ्कुः अभवत्। कुशङ्कुः महाबलः पुत्रकाम्यया महायज्ञान् आचरित्वा बहुदानानि दत्तवान्। तस्य पुत्रः चित्ररथः कर्मविशारदः अभवत्; चित्ररथः वीर्यशाली यज्ञकर्ता, दानशाली अभवत्। तस्मिन् वंशे शशबिन्दुः महाव्रतधारी राजा जातः—सर्वभौमः, महाबलः, वीर्यवान्, बहुपुत्रः च। शशबिन्दोः पुत्राः शतसहस्रं आसन्; तेषु अनन्तकः श्रेष्ठः अतुलः अभवत्। अनन्तकस्य पुत्रः यज्ञः, यज्ञस्य पुत्रः धृतिः, तस्य पुत्रः उशानः पृथिव्यां प्रतिष्ठितः। स धर्मात्मा उशानः शतं अश्वमेधयज्ञान् कृतवान्; तस्य पुत्रः सिटेषुः राजा अभवत्। तस्य पुत्रः मरुतः राजर्षिः वंशवृद्धिकरः अभवत्; मरुतस्य पुत्रः कंबलाबर्हिः वीर्यवान् अभवत्। कंबलाबर्हेः पुत्रः ऋक्मकवचः विद्वान् अभवत्; ऋक्मकवचः संग्रामे कवचधारिणः वीरान् हत्वा प्रसिद्धः अभवत्। एवं धर्म्यम्, पुण्यम्, यदुवंशस्य विस्तृतं वर्णनम् सम्पूर्णम्।