लिङ्गपुराणम्

पृषितः, गोहिंसया गुरुणा महापापं आपन्नः, शापात् च्यवनस्य पुत्रत्वेन शूद्रतां प्राप। नाभागस्य पुत्रोऽभूद् दिष्टः, तस्मात् भलन्दनः, तस्य वीर्यवान् पुत्रोऽजवाहनः राजा अभवत्। एवं मनोः पुत्राः संक्षेपेण निरूपिताः, महाबाहवः। अधुना इक्ष्वाकोः पुत्रपौत्रादिभ्यः आरभ्य तस्य वंशं च, ततः एलस्य च वंशं वक्ष्यामि। आइलः नाम पुरूरवाः, रुद्रभक्तः महाप्रतापवान्, त्वकन्तके पवित्रे भूमौ राज्यं स्थापयामास, द्विजश्रेष्ठाः। यमुनायाः उत्तरतीरे प्रयागे, मुनिपूजिते, प्रतिष्ठानाधिपतिः स प्रतिष्ठाने स्थित्वा वसति स्म। सप्त पुत्राः तस्यासन्, सर्वे दीप्तिमन्तः, गन्धर्वलोकविख्याताः, भवभक्ताः, महाबलिनः। ते आयुः, मायुः, अमायुः, महाबलवान् विश्वायुः, श्रुतायुः, शतायुः, च दिव्याः उर्वश्याः पुत्राः आसन्। आयुः प्रभायाः, स्वर्भानोरात्मजायाः, पञ्च वीर्यवन्तः पुत्रान् अलभत, राजानः। तेषु नहुषः प्रथमः, धर्मात्मा, लोके ख्यातिमान् अभवत्। नहुषस्य षट् तेजस्विनः पुत्राः आसन्, येन्द्रसमप्रभाः। पितृकन्यायां विरजायां जाताः यतिः, ययातिः, संयतिः, आयतिः, अन्धकः, विजातिश्च—एते षट् प्रसिद्धकीर्तयः। तेषु यतिः ज्येष्ठः, तदनन्तरं ययातिः। यतिः ज्येष्ठः मोक्षकामः सन् ब्रह्मणि लीनः। पञ्चसु शेषेषु ययातिः महाबलवान् आसीत्। स उशणसः कन्यां देवयानीं भार्यां चकमे, तथा असुरकन्यां शर्मिष्ठां, वृशपर्वणः पुत्रीं। देवयानीयां तस्य यदुः तुर्वशुश्च जातौ, धर्मकर्मणौ, कीर्तिमन्तौ च। शर्मिष्ठायां तु, वृशपर्वणः पुत्र्यां, द्रुह्युः, अनुश्च, पुरुश्चासन्। ययातये शुक्रः महातेजाः दिव्यं सुवर्णमयं अक्षय्यं महारथमदात्। स तेन रथे, मनोजवाश्वयुक्तेन, कन्यां समारुह्य, षण्मासेषु पृथिवीं विजित्य विजयी अभवत्। स ययातिः न देवैः, न दानवैः, न मनुष्यैः संग्रामे अभिभवितुं शक्यः; भवभक्तः, शुद्धात्मा, धर्मनिष्ठः, सम्यक् आसीत्। स यज्ञान् अकुर्वत्, क्रोधं जितवान्, सर्वभूतहिते रतः। कौरवेषु सर्वेषु, भवद्रथः श्रेष्ठः अभवत्। परमभाग्यवान् जनमेजयः कौरवः, तस्य राजा परिक्षित् च, पुरुवंशस्य राजानः अभवन्। स रथः, गार्गस्य मुनेशः शापेन विनष्टः, यतो हि जनमेजयः गार्गपुत्रं बालकं हत्वा पापं अकरोत्। स अक्रूरं च पीडयित्वा ब्रह्महत्या-दोषं आपन्नः, स राजर्षिः लोहगन्धयुक्तः इह तत्र विचरन् अभवत्। नागरैः ग्राम्यैश्च परित्यक्तः, शान्तिं न प्राप, दुःखेन पीडितः क्वापि आश्वासं न लेभे। ततः दुःखार्तः स शौनकं मुनिं शरणं प्रपेदे, स च इन्द्रेति नाम, पुण्यात्मा आसीत्। इन्द्रेति मुनिः जनमेजयस्य अश्वमेधयज्ञं कारयामास, श्रेष्ठैः द्विजैः सह। तेन, लोहगन्धात् पापाच्च विमुक्तः, स राजा दिव्ये शोभनरथे स्नानकाले समारूढः। तस्मिन् वंशे चेदिराजः वसु त्यक्तः, इन्द्रेण तुष्टेन पुनः दत्तः बृहद्रथः तं प्राप। पुनः भीमः जरासन्धं हत्वा स रथं वासुदेवाय स्नेहात् ददौ, कुरुनन्दन। ययातिः, नहुषवंशसम्भवः, स्वपुत्रं पुरुं राज्याभिषेकं कृत्वा, तेन ऋणं प्रत्यर्पितः। कनिष्ठं पुत्रं पुरुं राज्याभिषिक्तुम् इच्छन्, ब्राह्मणाः स्वमुख्येन सह एवं वचनं ऊचुः— “शुक्रपौत्रस्य, देवयानीयस्य पुत्रस्य, कनिष्ठस्य राज्यं कथं ज्येष्ठं यदुं अतिक्रम्य दातव्यम्? धर्ममाचर।“ तदा ययातिः उवाच—“मम वचनं सर्वे ब्राह्मणाः श्रुणुत। मम वंशे ज्येष्ठाय राज्यं न दातव्यम्। यदुः ज्येष्ठः मम वचनं न अकरोत्, तस्य मनः विपरीतम्, सः पुत्रः न गण्यते। यो मातरं पितरं च वाक्येन आचरति, स एव पुत्रः सतां मतः। यदुः, तुर्वशुः, द्रुह्युः, अनुश्च मम अवमानं कृतवन्तः। पुरुः तु मम वचनं पूर्णं कृत्वा, विशेषतः मां पूजयामास; स कनिष्ठोऽपि मम उत्तराधिकारी, यतो मम वृद्ध्यवस्थां तेन पोषितः। शुक्रस्य उपदेशेन, देवयानीयाः कृते, वृद्ध्यवस्थां अन्यस्मै दातुं शक्यमभवत्। शुक्रः स्वयम् उवाच—‘यो पुत्रः तव वाक्यानुगः स एव राज्यपतिः स्यात्।’ अतः यूयं अपि अनुज्ञातव्याः—यो गुणसम्पन्नः, मातृपितृभक्तः पुत्रः, स एव राज्याभिषिक्तव्यः।” एवं स वंशः, धर्मपरंपरा, महात्मभिः पूजितः, पुरुवंशस्य राज्यश्रीः, सतां मार्गे प्रतिष्ठिता।