लिङ्गपुराणम्

श्रुतायुः नाम बृहद्बलः तस्मात् अभवत्, यः भारतयुद्धे सौभद्रेण हतः कीर्तिमान् अभवत्। एते सर्वे नृपाः इक्ष्वाकुवंशसम्भूताः, मुख्याः कीर्तिमन्तः च स्मृताः। ते सर्वे पशुपतिविद्यां सम्पूर्णतया अधीत्य, परं प्रभुं सम्यक् उपास्य, यथाविधि यथाज्ञानं च यज्ञान् अकुर्वन्। तेषां केचन दिवं प्राप्तवन्तः, केचन योगिनः मुक्तिं गता; नृगः ब्राह्मणशापात् गोधरूपं प्राप्तवान्। धृष्टः, धृष्टकेतुः, यमबालः च रणधृष्टः—एते त्रयः पुत्राः परमधार्मिकाः आसन्। शर्यातेश्च पुत्रः आनर्तः नाम, तस्य कन्या सुकन्या आसीत्। आनर्तस्य पुत्रः रोचमानः, तस्य पुत्रः रेवा, रेवाद् रैवतः, तस्य शतपुत्रेषु ज्येष्ठः ककुद्मी। तस्य पुत्री रेवती, या रामपत्नी प्रसिद्धा। नरिष्यन्तस्य पुत्रः जितात्मा नाम, आत्मवाँश्च वीर्यवान् अभवत्। नाभागात् अम्बरीषः अभवत्, विष्णुभक्तः महाबलः; तस्य पुत्रः ऋतः सर्वधर्मविदां श्रेष्ठः। ऋतस्य कृतः, कृतात् सुदर्मा, सुदर्मणः पृषितः; सर्वे कारूषाः कारूषे प्रसिद्धाः। पृषितः गुरोः कोपात् गवां हिंसया महापातकं प्राप्य, शापेन च्यवनस्य पुत्रः शूद्रत्वं प्राप्तवान्। नाभागस्य पुत्रः दिष्टः, तस्मात् भलन्दनः, भलन्दनस्य पुत्रः अजवाहनः वीर्यवान्। एवं मनोः पुत्राः संक्षेपेण वर्णिताः, हे महाबाहवः, अधुना इक्ष्वाकोः पुत्रपौत्रादि वंशं, ततः ऐलस्य च वक्ष्यामि। ऐलः, पुरूरवाः नाम, रुद्रभक्तः महावीर्यवान्, त्वकन्तकनाम्नि पवित्रे स्थले राज्यं स्थापयामास। यमुनायाः उत्तरतीरे प्रयागे, मुनिभिः पूजिते, प्रतिष्ठानाधिपतिः प्रतिष्ठाने स्थित्वा, सन्मान्यः अभवत्। सप्त पुत्राः तस्यासन्, ये विश्वगन्धर्वलोके प्रसिद्धाः, भवभक्ताः महाबलिनः च। तेषां नामानि—आयुः, मायुः, अमायुः, महाबलः विश्वायुः, श्रुतायुः, शतायुः, च दिव्याः उर्वश्याः पुत्राः। आयोः पुत्राः पञ्च, ये प्रभागायाः—स्वर्भानोरात्मजायाः—सम्भूताः, महाशक्तिमन्तः कीर्तिमन्तः च। तेषां मध्ये नहुषः ज्येष्ठः, धर्मात्मा, लोके प्रसिद्धः; नहुषस्य षट् पुत्राः, येन्द्रसमतेजसः। पितृकन्यायाः विरजायाः अयुतः, ययातिः, संयातिः, अयातिः, अन्धकः, विजातिः—एते षट् पुत्राः, येषां यतिः ज्येष्ठः, ययातिः तस्मात् अनन्तरः। यतिः ज्येष्ठः मोक्षकामः सन् ब्रह्मणि लीनः अभवत्; ययातिः तेषु पञ्चसु महाबलः वीर्यवान् आसीत्। स उशणःकन्यां देवयानीयां भार्यां चक्रे, तथा शर्मिष्ठां असुरकन्यां वृशपर्वणः पुत्रीं अपि। देवयान्या यदुः, तुर्वसुः च, धर्मात्मनौ, विद्यातत्परौ च जातौ। शर्मिष्ठया द्रुह्युः, अनुश्च, पुरुः च; ययातये शुक्रः परमतेजस्वी दिव्यं रथं दत्तवान्। स तेन सन्तुष्टः ब्राह्मणश्रेष्ठः हृष्टः, सुवर्णमयं दिव्यम् अक्षय्यं महत्तमं रथं दत्तवान्। मनोजवाश्वयुक्तेन तेन रथेन कन्यां वहित्वा, ययातिः षण्मासेषु पृथिवीं विजित्य विजयी अभवत्। स देवदानवमानुषैः संग्रामे अजितः, भवभक्तः, शुद्धात्मा, धर्मनिष्ठः, समचित्तः च। स यज्ञान् अकरोत्, क्रोधं जितवान्, सर्वभूतेषु दयालुः च अभवत्; कौरेषु सर्वेषु भावद्रथः प्रमुखः आसीत्। कौरेषु जनमेजयः नाम राजा, परीक्षित् च, तावत् पुरुवंश्या राजानः आसन्। स रथः गर्गमुनेश्शापेन विनष्टः; जनमेजयेन गर्गपुत्रस्य वधः कृतः। अक्रूरस्य पीडनं, ब्रह्महत्या च पापं प्राप्य, स राजर्षिः लोहगन्धयुक्तः इह तत्र विचरन्। नागरैः ग्राम्यैः च परित्यक्तः, शान्तिं न प्राप; दुःखार्तः सर्वत्र सान्त्वं न लब्धवान्। ततः दुःखितः स शौनकं मुनिं शरण्यं जगाम; इन्द्रेति नाम्ना सः मुनिः कीर्तिमान् उदारचित्तः च आसीत्। स इन्द्रेति जनमेजयस्य अश्वमेधयज्ञं श्रेष्ठब्राह्मणैः सह कारयामास, पावनार्थम्। स राजा पापात् लोहमृगगन्धात् विमुक्तः, स्नानकाले दिव्यं शोभनं रथं आरूढः। तस्मात् वंशात् वासुः चेदिराजः निष्कासितः, इन्द्रेण तुष्टेन पुनः दत्तः बृहद्रथः तं प्राप्य। ततः भीमः जरासंधं हत्वा, तं श्रेष्ठं रथं वासुदेवाय स्नेहात् दत्तवान्, हे कुरुनन्दन। ययातिः नहुषवंशसम्भूतः, स्वपुत्रं पुरुं राजा अभिषेचयामास; एवं ब्राह्मणश्रेष्ठेन पुरुणा प्रत्यर्पितः। कनिष्ठं पुत्रं पुरुं राजा अभिषेचयितुम् इच्छन्, ब्राह्मणाः स्वमुख्येन सह इदं वचनं ऊचुः।