लिङ्गपुराणम्

कालः काष्ठः लवः मात्रा मुहूर्तश्च, दिवसः रात्रिः क्षणः च—एषः सर्वस्य विश्वस्य क्षेत्रदः, बीजम्, आदिलिङ्गम्, अनननमुखः च। स एव सत् असत् च, व्यक्तम् अव्यक्तम्, पिता माता पितामहः; स्वर्गस्य द्वारम्, मोक्षस्य द्वारम्, सृष्टेः द्वारम्, त्रिधा स्वर्गः च। स एव मोक्षः, हृदयम्, ब्रह्मलोकः, परममार्गः; स देवदानवकर्त्ता, देवदानवानां परमाश्रयः। स देवदानवानां गुरु, देवः, पूजितः, महामन्त्री, शरणम्; देवदानवगणानां निरीक्षकः, नायकः, देवदेवः, दिव्यऋषिः, वरदः। देवदानवेश्वरः, विष्णुः, महेश्वरः, सर्वदेवतामयः, अचिन्त्यः, देवात्मा, स्वयम्भूः। उदितः, त्रिविक्रमः, भिषक्, वरदः, कनिष्ठः, दिगम्बरः, पूजितः, गजः, व्याघ्रः, देवसिंहः, महावृषभः। प्राज्ञेषु श्रेष्ठः, देवेषु उत्तमः, दिवौकसां परमः, ऐक्यः, तेजस्वी, वक्ता, दिशां कारणम्, अक्षयः। गुरुः, प्रियः, स्वसृष्टिः, शुद्धः, सर्वभृत्, शृङ्गी, शृङ्गप्रियः, बभ्रुः, राजाधिराजः, निरामयः। रम्यः, उत्तमाश्रयः, निर्भारः, सर्वोपायः, ललाटाक्षः, विश्वरूपः, मृगः, ब्रह्मतेजस्वी च। स्थावराधिपः, इन्द्रियनिग्रहः, सिद्धः, सर्वभूतार्थः, अचिन्त्यः, सत्यः, शुद्धव्रतः। व्रतानां स्वामी, परब्रह्म, मुक्तानां परमगति, स्वच्छन्दः, मुक्तकेशः, श्रीमान्, श्रीवर्धनः, जगत्। एवं प्रधानक्रमेण भगवतः मया भक्त्या स्तुतिः कृता; भक्तिम् आदौ स्थाप्य यज्ञेशं सर्वव्यापिनं स्तुतवान्। ततः अनुमतिम् लब्ध्वा, एवं स्तुतः, भक्तानां गतिः, शम्भोः स्तोत्रं प्राप्य, त्रैलोक्यविख्यातः राजा। सहस्राश्वमेधफलं प्राप्य, तण्डिनः प्रभोः तेजसा गणेश्वर्यम् अवाप्तवान्। यः एतत् पठति, शृणोति, ब्राह्मणान् श्रोत्रयति वा, स नूनं सहस्राश्वमेधफलं प्राप्नोति, द्विजश्रेष्ठ। ब्रह्महाऽपि, सुरापः, स्तेयी, गुरुपत्नीगामी, शरणागतघातकः, मित्रद्रोही च। मातृहन्ता, पितृहन्ता, वीरहन्ता, गर्भहन्ता च—सर्वे, संवत्सरम्, त्रिसन्ध्यायाम्, शंकराश्रमे जपन्। त्रिसन्ध्यायाम् देवम् पूजयन्, सर्वपापैः प्रमुच्यते। त्रिधन्वा, देवेश्वरस्य प्रसादात्, प्रयत्नेन, सहस्राश्वमेधसम्फलं प्राप्तवान्। गणेशे दृढभक्तिम् लब्ध्वा, सर्वदेवैः पूजितः, त्रैय्यरुणवंशजः त्रिधन्वा विद्वान् राजा आसीत्। तस्य सुतः सत्यव्रतः नाम, महाबलः, येन विदर्भराजपत्नी, तं महाबलिनं हत्वा, गृहीता। विवाहविधिः सम्यक् मन्त्रैः न कृतः, तस्मात् तं त्रैय्यरुणः राजा धर्मविरुद्धं कृतं ज्ञात्वा त्यक्तवान्। त्यक्तः, स पितरं पप्रच्छ—'क्व गच्छेयम्?' इति; पिता उवाच—'अन्त्येषु वस।' एवमुक्तः स पित्रा, नगरात् निर्गत्य, बुद्धिमान् सत्यव्रतः अन्त्यजसमीपे वासं कृतवान्। पितृत्यक्तः वीर्यवान् सत्यव्रतः तत्र वसन्, तस्य पिता वनं गतः; स सर्वलोकेषु त्रिशङ्कुः इति प्रसिद्धिम् अवाप्तवान्। एकदा वसिष्ठस्य क्रोधात्, धर्मात्मा सत्यव्रतः, महर्षिः विश्वामित्रः च, त्रिशङ्कवे वरं दत्त्वा। कौशिकऋषिः, देवैः वसिष्ठेन च साकं, तं पितृराज्ये अभिषिच्य, तस्य यज्ञं चकार। ततः, स महात्मा तं देहसहितं स्वर्गं निनय; सत्यव्रतस्य पत्नी कैकेयवंशजा सत्यव्रता नाम आसीत्। सा पुत्रम् अजनयत्—हरिश्चन्द्रं, निष्पापम्; हरिश्चन्द्रस्य पुत्रः वीरः रोहितः। रोहितस्य हरितः, हरितस्य धुन्धुः; धुन्धोः विजयोऽथ सूतेजः। विजयो विजयिनः क्षत्रियेषु सर्वत्र कीर्तितः; तस्य पुत्रः रुचकः धर्मात्मा राजा। रुचकस्य पुत्रः वृकः, तस्मात् बहुः जातः; बहोः सगरः परमधार्मिकः राजा। सगरस्य द्वे भार्ये—प्रभा च भानुमती च; तौ अपि पूर्वं और्वमुनिं पुत्रकाम्यया उपास्ते। औरवः ताभ्यां तुष्टः, यथेष्टं वरं दत्तवान्—एकस्याः षष्टिसहस्रपुत्राः, अन्यस्याः एकः पुत्रः। प्रभा बहून् पुत्रान् वंशवर्धकान् ऐच्छत्; भानुमती एकम् असमञ्जसम् पुत्रम् ऐच्छत्। तदा तस्मात् तेजसः षष्टिसहस्रपुत्राः जाताः, ये पृथिवीं खनन्तः विष्णुर्घोषास्त्रेण दग्धाः। असमञ्जसः पुत्रः अंशुमान् प्रसिद्धः; तस्य पुत्रः दिलीपः, दिलीपात् भागीरथः। भागीरथेन तपसा गङ्गावतरणं कृतम्; तस्य पुत्रः श्रुतः। श्रुतस्य नाभागः, हरिप्रसादः, तस्य पुत्रः अम्बरीषः, तस्मात् सिन्धुद्वीपः। एवं श्रीलिङ्गपुराणे, भगवतः महिम्नः, त्रैयरुणवंशस्य च पुण्यकथा, भक्त्या सुसम्पादिता।