लिङ्गपुराणम्

दृढाश्वस्य पुत्रः प्रमोदः अभवत्, तस्य पुत्रः हर्यश्वः, हर्यश्वात् निकुम्भः, तस्य च संहताश्वः अभवत्। संहताश्वस्य द्वौ पुत्रौ—कृशाश्वः च रणाश्वः—उभौ प्रसिद्धौ। रणाश्वस्य पुत्रः युवनाश्वः, तस्य च पुत्रः मांधातृः अभवत्। मांधातुः त्रयः पुत्राः—पुरुकुत्सः, अम्बरीषः बलवान्, मुचुकुन्दः च धर्मात्मा—एते त्रयोऽपि त्रिषु लोकेषु विश्रुताः। अम्बरीषस्य पुत्रः अन्यः युवनाश्वः इति श्रूयते। तस्मात् युवनाश्वात् हरितः, तस्मात् हरिताः स्मृताः। एतेऽङ्गिरसः वंशे जाताः सन्तः द्विजत्वं क्षत्रियत्वेन प्राप्तवन्तः। पुरुकुत्सस्य पुत्रः त्रसद्दस्युः, स महायशाः। नर्मदातटे तस्य पुत्रः सम्भूतिः जातः, तस्य पुत्रः विष्णुवृद्धः, तस्मात् विष्णुवृद्धाः स्मृताः। एतेऽप्यङ्गिरसः वंशे जाताः क्षत्रियत्वं प्राप्तवन्तः। सम्भूतिः अन्यं पुत्रं जनयामास—अनरण्यम्। स एव अनरण्यः, यं रावणः त्रैलोक्यविजये हत्वा, द्विजश्रेष्ठ, प्रसिद्धः। अनरण्यस्य पुत्रः बृहदश्वः, तस्य पुत्रः हर्यश्वः। हर्यश्वात् दृषद्वतीतीरे वसुमान् राजा अभवत्; तस्य पुत्रः त्रिधन्वन् राजा, दिव्यप्रेरितः। तण्डिनः ब्रह्मपुत्रस्य प्रसादात्, शिष्यत्वेन, स अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्तवान् तस्य आज्ञया। स गणाधिपत्यं प्राप्तवान्, भवभक्तः, महाबलसम्पन्नः, अश्वमेधाय यत्नं कर्तुं चिन्तयन्। अर्थाभावेऽपि धर्मात्मा सः ब्राह्मणं तण्डिनं ब्रह्मपुत्रं दृष्ट्वा तस्मात् यथेष्टं प्राप्तवान्। प्राचीनकाले ब्रह्मणा रुद्रस्य सहस्रनामानि उक्तानि; तैः सहस्रनामभिः महेश्वरं स्तुत्वा तण्डिनः तस्य फलं दत्तवान्। तण्डिनः ब्रह्मपुत्रः गणाधिपत्यं प्राप्तवान्; ततः स राजा तण्डिनः पूर्वोक्तं फलं प्राप्तवान्। सः सहस्रनामस्तोत्रेण गणपतित्वं प्राप्तवान्। तण्डिनः ब्रह्मपुत्रः रुद्रस्य सहस्रनामानि उक्तवान्। सूत! व्रतधारिन्! वेदार्थसमूहः सर्वः उक्तः; त्वं शुभानि रुद्रसहस्रनामानि ब्राह्मणेभ्यः पठेयः। शृणुत, स्थिरव्रताः, हरस्य सहस्राणि अष्टौ च नामानि, सर्वभूतात्मनः, अनन्ततेजसः। एतानि पठित्वा, मुनिश्रेष्ठ, सः गणाधिपत्यं प्राप्तवान्। ॐ! स्थिरः, दृढः, प्रभुः, दीप्तः, विशिष्टः, वरदः, उत्तमः। सर्वात्मा, सर्वत्र प्रसिद्धः, व्याप्य सर्वं, कर्ता, भवः; जटिलः, दण्डी, केशी, व्यापी, सर्वसृष्टिकर्ता। हरिः, मृगाक्षः, सर्वसंहारकः, क्रिया च निवृत्तिः, शान्तात्मा, नित्यः, अव्ययः। श्मशानवासी, भगवाञ्छिवः, व्योमचारी, भूमिगामी, पीडयिता; पूज्यः, महाकर्मा, तपस्वी, भूतधारकः। उन्मत्तवेषधारी, गुह्यः, विश्वं स्वयम्, प्रजापतिः; महाकायः, महात्मा, सर्वरूपः, महायशाः। महात्मा, सर्वभूतस्थितः, नानारूपः, वामनः, नरः; लोकपालकः, गुह्यात्मा, अनुग्रहवान्, अभयदः, व्यापी। शुद्धः, महत्, नियमवान्, नियमाश्रयः; स्वयम्भूः, सर्वकर्मकृत्, आदिः, उत्पत्तिकर्ता, निधिः। सहस्राक्षः, विशाललोचनः, सोमः, नक्षत्रकृत्; चन्द्रः, सूर्यः, शनैश्चरः, केतुः, ग्रहः, सर्वग्रहपतिः। राजा, राजोत्पत्तिकृत्, कर्ता, मृगायुधः, मेघः; महातपाः, दीर्घतपाः, अदृश्यः, धनदः। संवत्सरः, मन्त्रधारकः, प्राणायामशीलः, महायोगी; योगः, महाबीजः, महारथः, महाबलः। हिरण्यबीजः, सर्वज्ञः, श्रेष्ठबीजः, वृषध्वजः; दशबाहुः, अनिमेषः, नीलकण्ठः, उमापतिः। विश्वरूपः, स्वयंसिद्धः, महावीर्यः, बलशालिः; गणकर्ता, गणेशः, दिग्वसनः, सर्वेष्टः। मन्त्रवित्, परं मन्त्रं, सर्वसृष्टिकर्ता, हरः; कमण्डलुधारी, धन्वी, बाणधारी, कपालधारी। शतशूलधारी, खड्गी, शूलधारी, नानायुधधारी; महत्, अजः, मृगरूपधारी, तेजस्वी, सृष्टिकर्ता। पवित्रमूर्धाजटिलः, सुन्दरमुखः, उन्नतः, नम्रः, दीर्घः, कपिलकेशः, श्रेष्ठपावनः, श्यामवर्णः। शृगालरूपधारी, सर्वसारः, मुण्डः, शुभदः, सिंहव्याघ्ररूपधारी, गन्धदः, जटिलः। ऊर्ध्वरेता, ऊर्ध्वलिङ्गः, ऊर्ध्वशायी, व्योमवासी, त्रिजटः, वल्कलधारी, रुद्रः, सेनापतिः, व्याप्य सर्वम्। दिनरात्रिः, निशाचरः, उग्रकोपः, दीप्तः, गजघ्नः, दैत्यनाशकः, कालः, लोकसंवाहकः, गुणनिधिः। सिंहव्याघ्ररूपधारी, स्निग्धचर्माम्बरधारी, कालपति, महाशब्दः, सर्वत्रस्थितः, चतुःपथस्थः। निशाचरः, प्रेतचारी, सर्वदृष्टा, महेश्वरः, नानारूपधारी, महाधनः, सर्वसारः, अमृतेश्वरः। नृत्यप्रियः, नित्यनर्ता, नर्तकः, सर्वकर्मकृत्, धन्वी, महाबाहुः, अत्युग्रः, महातपाः। महाबाणः, महापाशः, नित्यः, गिरिशः, सहस्रबाहुः, विजयी, दृढनिश्चयः, निर्दोषः। अप्रकम्प्यः, सहिष्णुः, यज्ञनाशकः, कामनाशकः, दक्षघ्नः, गणः, हास्यशीलः, मितभाषी च। एवं रुद्रस्य सहस्रनामानि, तण्डिनः ब्रह्मपुत्रेण उक्तानि, त्रिधन्वान् राज्ञा श्रद्धया स्तुतानि, यैः स गणाधिपत्यं प्राप्तवान्। एषा कथा पुण्या, वंशपरम्परा च, भक्त्या श्रोतव्या।