शुभवचांसि श्रुत्वा सा अद्भुतं विस्मिता स्मेरमुखी पुत्रं निरीक्ष्य सत्यं वाक्यम् उक्त्वा, “पुत्र, पुत्र, पूजनं कुरु,” इति स्नेहपूर्णया वाचा प्रोवाच। तदा शक्तेः सुतस्य निश्चयं विज्ञाय महर्षिः वसिष्ठः, दयालुः प्राज्ञश्च, स्वपौत्रं सम्बोध्य उवाच, “भोः सुत, मुनेः श्रेष्ठ, तव निश्चयः योग्यः, धर्मात्मन्, तथापि शृणु—त्वं लोकविनाशं न समाचरः। राक्षसानां नाशार्थं सर्वेश्वरस्य पूजनं कुरु। शक्तिसुत, यदि त्रयः लोकाः नश्यन्ति, तत्र ते कः दोषः?” एवं वसिष्ठाज्ञया प्राज्ञः शक्तिसुतः राक्षसानां विनाशाय निश्चयं कृतवान्। ततः सः अदृश्यन्तीं वसिष्ठं च अरुन्धतीं च प्रणम्य, मुनिसमक्षे क्षणिकं लिङ्गं बालुकामयं निर्माय, शुभैः शिवसूक्तैः, त्र्यम्बकस्तोत्रेण, शीघ्ररुद्रपाठेन, शिवसंकल्पेन च तदर्चनं कृतवान्। शक्तिसुतः नीलरुद्रं, मनोहरं रुद्रं, वामीयं, पवमानं, पञ्चब्रह्म च पठित्वा, होतारं, लिङ्गसूक्तं, अथर्वशीर्षं, अष्टार्घ्यं च रुद्राय सम्यक् विधिना समर्पयन् पूजां कृतवान्। सः रुद्रं प्रार्थयन् उवाच—“हे रुद्र, मम बलवान् पिता राक्षसेन भ्रातृभिः सह भक्षितः, रक्तेन च, हे शंकर।” पुनः पुनः लिङ्गं प्रणम्य, “भगवन्, पितरं भ्रातृभिः सहितं द्रष्टुमिच्छामि,” इति प्रार्थयन्। “रुद्र, रुद्र, रुद्र!” इति उच्चारयन्, सः शोकविह्वलः अश्रुपूर्णलोचनः भूमौ पतितः। तं निरीक्ष्य, भगवान् रुद्रः शंकरः देवीं प्रति उवाच—“पश्य, भाग्यवती, एष बालकः अश्रुपूर्णलोचनः मम स्मरणे निमग्नः, मम पूजायाम् अनन्यचित्तः।” तं दृष्ट्वा, महादेवी निष्कलुषा पराशरा, शोकसन्तप्ताङ्गी अश्रुपूर्णलोचना, लिङ्गपूजार्चने प्रवृत्तं, “हरे, रुद्र,” इति जपन्तं दृष्ट्वा, उमा शंकरपत्नी सर्वेश्वरं प्रार्थयत्—“यत् यत् इच्छति सः, तत्तस्य देहि, परमेश्वर, तं प्रसादं कुरु।” तस्या वचः श्रुत्वा, शंकरः परमेश्वरः, हलाहलभुक्त्, उमा पत्न्याः प्रति उवाच—“एष द्विजकुमारः उत्पलदलशोभिलोचनः, तं रक्ष्यामि। मम रूपदर्शनयोग्यता अस्य ददामि।” इति उक्त्वा, श्रीमान् नीललोहितः, दिव्यगणैः परिवृतः, ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्रादिभिः सहितः, तस्मै मुनिपुत्राय दार्शन्यं दत्तवान्। महेश्वरं दृष्ट्वा, सः हर्षाश्रुपूर्णलोचनः, प्रमुदितहृदयः, सस्नेहम् चरणयोः पतितवान्। तदनन्तरं, भवानी, महात्मा नन्दी च, तयोः पादयोः प्रणम्य, ब्रह्मादीन् प्रति उवाच—“अद्य मम जीवनं सफलम्। शशाङ्ककिरिटधारी मम रक्षार्थम् आगतः। देवो वा दानो वा मम तुल्यः कः?” इति। तस्मिन्नेव क्षणे, पराशरः शक्तिपूत्रः दिव्यदृष्ट्या पितरं भ्रातृभिः सहितं गगने ददर्श। दिव्यरथस्थं, सूर्यसङ्काशं, सर्वदिक्प्रतीमुखं पितरं भ्रातृभिः सहितं दृष्ट्वा, सः सस्मितः प्रणम्य हृष्टः। ततः वृषध्वजः देवः, पत्न्या गणैः सह, वसिष्ठसुतं पुत्रदर्शनलोलुपं सम्बोध्य उवाच—“शक्ते, पश्य तव पुत्रं हर्षाश्रुपूर्णलोचनं, च तव पितरं वसिष्ठं, यः अद्यापि अदृश्यः। अरुन्धतीं च पश्य, भाग्यवतीं, शुभां, देव्या तुल्यां जननीं। बुद्धिमन्, मातरं पितरं च प्रणम।” शंकराज्ञया शक्तिः शीघ्रं हरं, उमां, वसिष्ठं च प्रणम्य, जगत्पतेः आज्ञया, बलवान् शक्तिः मातरं शुभां अरुन्धतीं सम्बोध्य उवाच—“पुत्र, ब्राह्मणश्रेष्ठ, पराशर, तेजस्विन्, गर्भस्थ एव त्वया रक्षितः अस्मि, महात्मन्। मम आज्ञया त्वं अणिमादिसिद्धिप्राप्तः, अद्य तव मुखदर्शनं मया कृतम्। बुद्धिमन्, सदा अरुन्धतीं, वसिष्ठं च मम कृते पालय। पुत्र, मम वंशः त्वया संरक्षितः; सुतैः विजयं प्राप्नोति इति धर्मज्ञाः वदन्ति। अहं विश्वस्य प्रभुं ईश्वरं वररूपेण वरणेच्छामि; भ्रातृभिः सह venerable शंकरस्य पूजनाय गमिष्यामि।” एवमुक्त्वा, शक्तिः महेश्वरं प्रणम्य, संयतः सभायाम् पत्नीं निरीक्ष्य पितरं प्रति गतवान्। पितरं गच्छन्तं दृष्ट्वा, सः शंकरं पूजयित्वा, चन्द्रशेखरं शक्तिप्रियं स्तुतिवचोभिः सतुष्टाव। ततः कामान्धकद्विष् महादेवः तुष्टः शक्तेयम् आशीर्वाद्य तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छत्। महेश्वरे गते, शम्भुः महेशं प्रणम्य, मन्त्रकुशलः मन्त्रेण राक्षसवंशं दग्धवान्। ततः धर्मवित् वसिष्ठः मुनिसंघैः परिवृतः पौत्रं सम्बोध्य उवाच—“अत्यन्तक्रोधस्य पर्याप्तम्, वत्स, क्रोधं निगृह्य। राक्षसाः किञ्चिदपि अपराधं न कृतवन्तः; एष तव पितुः नियोगः। क्रोधः मूढेषु जायते, न तु पण्डितेषु।” इति शक्तिसुतस्य अनन्यभक्त्या, वसिष्ठस्य उपदेशेन, सर्वे मुनयः, देवगणाः च, हर्षपूर्णमनसः तं पूजयामासुः।