नारदः तु हर्षयश्वान् दक्षस्य पुत्रान् समागतान् इत्येवमुवाच— "भूमेः परिमाणं ऊर्ध्वमधश्च विज्ञाय," इति। ततो, "तस्मात् हे मुनिसत्तमाः, विस्तरेण सृष्टिं कुरुत," इत्युक्त्वा तेषां वचः शृत्वा ते सर्वदिशः प्रस्थिताः। ते अपि अद्यापि न प्रतिनिवर्तन्ते, यथा नद्यः समुद्रं प्रति; एवं हर्षयश्वेषु नष्टेषु, प्रजापतिः दक्षः punar api— सः स्वयमेव जन्मना अन्यं सहस्रं पुत्रान् उत्पादयामास; ते शबलाः इत्याख्याताः, हे मुनयः, सृष्ट्यर्थं समागताः। तेषु अपि शबलासु सूर्यसमप्रभासु, नारदः पुनरुवाच— "भूमेः परिमाणं विज्ञाय, स्वभ्रातॄन् पुनः पुनः विचिन्त्य," इति। "आगम्य, तदा विस्तरेण सृष्टिं करिष्यथ," इत्युक्त्वा ते अपि भ्रातॄणां मार्गमवलम्ब्य ययुः। तेषु अपि नष्टेषु, प्रचेतसः पुत्रः प्रजापतिः दक्षः वैरिण्यां षष्टिं कन्याः उत्पादयामास। ताः दश धर्माय, त्रयोदश कश्यपाय, सप्तविंशतिं सोमाय, चतस्रः अरिष्टनेमये च अदात्। भृगुपुत्राय द्वे, कृत्स्नाय द्वे, अङ्गिरसे द्वे च अदात्; एवं तासां नामानि विस्तारतः कीर्त्यन्ते। अथ शृणु, आदौ दिव्यजननीनां संततिं विस्तारतः— मरुत्वती, वसू, यामि, लम्बा, भानुः, अरुन्धती। संकल्पा, मुहूर्ता, साध्या, विश्वा, भामिनी इत्येताः धर्मपत्नीः, तासां पुत्रान् ते कथयिष्यामि। विश्वा विश्वेदेवान्, साध्या साध्यान्, मरुत्वती मरुतः, वसू वसून् अपत्यं प्रासूत। भानुः भानवान्, मुहूर्ता मुहूर्तकान्, लम्बा घोषनामानं, नागवीथ्याः यामिजम् अपत्यं प्रासूत। संकल्पायाः संकल्पः पुत्रः; वसूनां सृष्टिं कथयामि। ते वसवः सर्वदिक्प्रवर्तिनः तेजस्विनः देवाः; वसूनां नामानि भवन्ति— आपः, ध्रुवः, सोमः, धरः, अनिलः, अनलः, प्रत्युषः, प्रभासः; एते अष्ट वसवः स्मृताः। अजैकपादः, अहिर्बुध्न्यः, विरूपाक्षः, सभैरवः, हरः, बहुरूपः, त्र्यम्बकः, सुरेश्वरः, सावतिरः, जयन्तः, पिनाकी, अपराजितः— एते एकादश रुद्राः गणेश्वराः स्मृताः। कश्यपस्य भार्याणां सुतपौत्रादिसंततिं शृणु। अदितिः, दितिः, अरिष्टा, सुरसा, मुनिः, सुरभिः, विनता, ताम्रा, क्रोधवशा, इला, कद्रूः, त्विषा, दनुः— तासां पुत्रान् कथयामि। चाक्षुषमनोः अन्तराले तुषितदेवाः उत्पन्नाः। वैवस्वतमन्वन्तरे द्वादश आदित्या इत्युच्यन्ते— इन्द्रः, धाता, भगः, त्वष्टा, मित्रः, वरुणः, अर्यमन्, विवस्वान्, सविता, पूषा, अंशुमान्, विष्णुः; एते द्वादश आदित्या सहस्रकिरणप्रभाः स्मृताः। दित्याः कश्यपात् द्वौ पुत्रौ जातौ— हिरण्यकशिपुः च हिरण्याक्षः। दनुः कश्यपात् शतं पुत्रान् अलभत, सर्वे बलदर्पिताः; तेषां विप्रचित्तिः प्रमुखः। ताम्रायाः षट् कन्याः— शुकी, श्येनी, भासी, सुग्रीवी, गृध्रिका, शुचिः। शुकी धर्मतः शुककपोतौ प्रासूत; श्येनी श्येनान्, भासी बकान्। गृध्री गृध्रान् कपोतांश्च, पारावती पक्षिणः; शुचिः हंसान्, सरसान्, कारण्डान्, प्लवान् अपत्यं प्रासूत। सुग्रीवी अजाश्वछागऊष्ट्रखरान् अपत्यं प्रासूत; विनता गरुडं च अरुणं च शुभौ पुत्रौ अलभत। सौदामिनी अपि कन्या सर्वलोकभीषणा जाता; सुरसा प्राचीनकाले सहस्रं सर्पान् प्रासूत। कद्रूः सत्यव्रता सहस्रशीर्षसर्पान् अपत्यं प्रासूत, तेषां षड्विंशतिः प्रमुखाः— शेषः, वासुकिः, कर्कोटकः, शङ्खः, ऐरावतः, कंबलः, धनञ्जयः, महानीलः, पद्मः, अश्वतरः, तक्षकः, एलापत्रः, महापद्मः, धृतराष्ट्रः, बलाहकः, शङ्खपालः, महाशङ्खः, पुष्पदंष्ट्रः, शुभाननः, शङ्खलोमः, नहुषः, वामनः, फणितः, कपिलः, दुर्मुखः, पतञ्जलिः। क्रोधवशया रक्षसां समूहः महामायावान् उत्पादितः; गोमहिषी च रुद्रगणं प्रसूतवती। सुरभिः अपि कश्यपसंततिं प्रसूतवती; मुनिः मुनिगणं, अप्सरसां समूहं च ससर्ज। इला किनरगन्धर्वान्, अरिष्टा अपि अनेकान्, इला तृणवृक्षलतानां सृष्टिं चकार। त्विषा यक्षरक्षांसि अपत्यं प्रासूत; एवं कश्यपसंततिः संक्षेपेणोक्तम्। तेषु पुत्रपौत्रप्रभृतिषु बहवः वंशाः स्मृताः; एवमेतान् सर्वान् प्राणिनः महात्मना कश्यपेन सृष्टाः। सर्वेषां स्थावरजङ्गमानां प्रतिष्ठितानां प्रजापतिः तेषु प्रधानान् अधिपतीन् न्ययोजयत्। ततः सः वैवस्वतमनुं मनुष्याणां नृपतिं न्ययोजयत्, ये पूर्वं ब्रह्मणा स्वायम्भुवेऽन्तरे अभिषिक्ताः आसन्।