लिङ्गपुराणम्

शुक्रः षोडशकलासमुद्युतः स्वगृहं प्रविश्य तत्र विराजते स्म। बृहस्पतिः महातेजाः स्वगृहं प्रविश्य स्थितवान्, तथा भौमः अपि स्वगृहे प्रविष्टः। शनैश्चरः अपि स्वगृहं प्रविश्य तत्रैव स्थितवान्, शनैश्चरदेवता अपि तथा। बुधः स्वगृहं प्रविश्य विराजते, राहुः अपि स्वगृहे प्रविष्टः। सर्वाणि नक्षत्राणि नक्षत्रमण्डलेषु प्रविशन्ति स्म; सर्वे ग्रहाः च ज्योतिषः च पुण्यात्मनां एव भवन्ति। कल्पादौ एते स्वयम्भुवैः सृष्टाः चालनाय प्रवर्तिताः, तेषां स्थितयः प्रलयपर्यन्तं तिष्ठन्ति। सर्वेषु मन्वन्तरेषु एतानि देवतानां निवासस्थानानि भवन्ति; देवाः आत्मगौरवेण पुनः पुनः एतानि स्थानानि अधिवसन्ति। गतैः सह, आगमिष्यद्भिः च, न आगमिष्यद्भिः च, वर्तमानैः देवैः सह, एतानि स्थानानि तैः स्थापिता देवैः सहैव तिष्ठन्ति। अस्मिन्वर्तमाने मन्वन्तरे ग्रहाः दिव्याः इति कथ्यन्ते; विवस्वतः अदितेः च पुत्रः सूर्यः वैवस्वतमन्वन्तरे प्रसिद्धः। तेजस्वी सोमः ऋषिपुत्रः देवः वसुः च स्मृतः; शुक्रः देवः भार्गवः, असुराराधकः इति विज्ञेयः। महातेजाः देवाचार्यः अङ्गिरसः पुत्रः बृहस्पतिः इति कथ्यते; मनोज्ञः रम्यः बुधः अपि ऋषिपुत्रः इति स्मृतः। विशिष्टरूपः शनैश्चरः संज्ञायाः विवस्वतः च पुत्रः; विकेश्याः जातः अग्निः, स नवयुवाः लोहितज्वालः। दक्षस्य कन्याः तारानक्षत्ररूपेण प्रसिद्धाः; सिंहिकायाः पुत्रः स्वरभानुः असुरः, यः प्राणिनां क्लेशकारकः। सोमः, ताराः, ग्रहाः, सूर्यः च—एतेषु आत्मगौरवयुक्ताः स्मृताः; पूर्ववत् एतानि स्थानानि वर्णितानि, देवताः अपि तत्रैव संस्थिताः। विवस्वतः सहस्रांशोः सूर्यस्य स्थानं तेजस्वि, सोमस्य स्थानं आप्यं श्वेतं च उच्यते। बुधस्य स्थानं आप्यं कृष्णं रम्यं च, शुक्रस्य स्थानं अपि आप्यं श्वेतं च, षोडशकलायुक्तं दीप्तिमत्। भौमस्य उत्तमं स्थानं रक्तवर्णं, नवकलायुतं; बृहस्पतेः स्थानं पीतवर्णं, महद्, षोडशज्वालायुतं। शनैश्चरस्य स्थानं कृष्णवर्णं, अष्टकलायुतं; स्वरभानोः स्थानं तमः, स प्राणिक्लेशकः। सर्वाणि ताराणि ऋषयः इति ज्ञेयानि, एकैककलायुतानि; पुण्यकीर्तीनां स्थानानि, स्वभावतः श्वेतानि। एतानि कल्पादौ संघट्टितापःरूपाणि सृष्टानि; सूर्यरश्मिसंयोगेन दीप्तिस्वरूपाणि कथ्यन्ते। सवितुः आधारः नवसहस्रयोजनपरिमितः; तस्य त्रिगुणं परिधिः, चक्रमानात्। सोमस्य विस्तारः सूर्यस्य द्विगुणः; स्वरभानुः तयोः तुल्यः, तयोः अधः सञ्चरति। पृथिव्याः छायाम् उद्धृत्य गोलाकारं रूपं निर्मितम्; तृतीयं स्थानं स्वरभानोः, यत् अन्धकारमयं। सूर्याद् निष्क्रान्तः सः सोमस्य पक्षयोः समं सञ्चरति; सोमात् सूर्यं गच्छति, पुनः पक्षयोः सूर्यस्थानं यान्ति। स्वरभानुं नुदति इति सः स्वरभानुः इति कथ्यते; सोमस्य षोडशभागः भार्गवाय निर्दिष्टः। आधारात् च चक्रेभ्यः च, योजनाग्रात् मितात्, भार्गवात् त्रैपादहीनः बृहस्पतिः ज्ञेयः। वक्रः च सौरी च बृहस्पतेः त्रैपादहीनौ स्मृतौ; विस्तारात् च चक्रेभ्यः च तयोः त्रैपादहीनः बुधः। तारानक्षत्ररूपाणि यानि दीप्तिमन्ति, तानि बुधसमाना विस्तारचक्रे ज्ञेयानि। तत्त्ववित् जान्यात् यः, तानि ताराणि सोमसंयुक्तानि बहूनि; तारानक्षत्ररूपाणि परस्परं हीनानि। चत्वारिंशत्, त्रिंशत्, द्विशत् योजनानि—एतानि सर्वेषां न्यूनानि, ताराचक्राणि। तेषु अर्धयोजनात् न्यूनं नास्ति; तेषाम् उपरि त्रयः ग्रहाः, दूरसञ्चारिणः। सौरी, अङ्गिरसः, वक्रः च मन्दगामिनः इति ज्ञेयाः; तेषां गतयः पूर्वमेव क्रमशः वर्णिताः। एते सर्वे ग्रहाः एषु एव नक्षत्रेषु उद्भवन्ति; सूर्यः, हे मुने, विवस्वतः अदितेः च पुत्रः। विशाखायाम् जातः प्रथमः ग्रहः दीप्तिमान् धर्मपुत्रः; सोमः देवः वसुः। शीतांशुः, रात्रिकर्ता, कृत्तिकायां जातः; षोडशकलायुक्तः भार्गवपुत्रः शुक्रः सूर्यस्य अनन्तरं आगतः। श्रेष्ठः ताराग्रहः तिष्ये जातः; बृहस्पतिग्रहः अङ्गिरसःपुत्रः द्वादशकलायुतः उद्भूतः। पूर्वफल्गुन्यां जातः लोकेशः, ग्रहः प्रजापतेः पुत्रः, नवकलायुतः रक्तदेहः उदितः। पूर्वाषाढायां ग्रहः जातः स्मृतः; रेवत्यां सप्तकलायाम् सौरी शनैश्चरः प्रतिष्ठितः। सौम्यः बुधः धनिष्ठायां जातः, पञ्चकलायुतः ग्रहः; कृष्णः मृत्युपुत्रः प्राणिनां संहर्ता शिखिः जातः। महाग्रहः सर्वभक्ष्यः आश्लेषायां जातः; तथैव दक्षस्य कन्याः स्वस्वनक्षत्रेषु उत्पन्नाः। राहुः अन्धकारसाररूपः, स्वभावतः कृष्णमण्डलः; भरण्यां जातः सः सोमसूर्ययोः पीडकग्रहः। एते ताराग्रहाः, भार्गवादयः प्रारभ्य, विज्ञेयाः; जातिनक्षत्रदोषेषु तेषां अशुभत्वं भवति।