लिङ्गपुराणम्

तत्र सः दीर्घकालं क्रीडति। तत्रैव शुभा, पुण्या, पवित्रा च नदी मेरु पर्वतं दक्षिणावर्तेन परिक्रामति। तस्याः वारि वायुनाऽऽविभक्तं शीघ्रं च मेरुस्य चतुर्भ्यः अन्तः शिखरेभ्यः पतति। सा सर्वतः पर्वतान् अतीत्य, देवदेवस्य आज्ञया, महोदधिं प्रविश्य, सर्वदिशाः शाखाः कृत्वा प्रवहति। तस्मात् तस्याः शतशः सहस्रशः नद्यः उत्पद्यन्ते, ये द्वीपेषु, पर्वतेषु, प्रदेशेषु च प्रसिद्धाः सन्ति। अनन्ताः लघु नद्यः प्रवहन्ति। केतुमाले सर्वे जनाः कृष्णवर्णाः, गङ्गायाः वस्त्राणि धारयन्ति, पनसं खादन्ति। तत्र स्त्रियः पद्मवर्णाः, तेषां आयुः दशसहस्रवर्षाणि कथ्यते। भद्राश्वे स्त्रियः चन्द्रकिरणशुभ्राः। सर्वे कृष्णाम्रं खादन्ति, दुःखरहिताः, प्रेमे रमन्ते, शिवभक्ताः, दशसहस्रवर्षाणि जीवन्ति। तेषां चित्तानि सर्वथा भगवति समर्पितानि, सुवर्णसदृशाः प्रभान्ति। रमणके अपि जनाः वटफलं भक्षयन्ति। सर्वे शुद्धाः, शिवध्याननिष्ठाः, एकशतपञ्चाशतिसहस्रवर्षाणि जीवन्ति। ते सुवर्णवर्णाः, महाभाग्यवन्तः, सुवर्णवनान्तरे वसन्ति, तेषां संख्या एकादशसहस्रशतपञ्चाशतिः। तत्र तावतीन्येव वर्षाणि वसन्ति, अश्वत्थफलं खादन्ति, सुवर्णसदृशाः प्रभान्ति, चित्तानि सर्वथा भगवति समर्पयन्ति। कुरुषु भूमौ कुरवः दिवः पतिताः, संयोगात् जाताः, दुग्धं पिबन्ति, दुग्धेन जीवन्ति। ते परस्परं चक्रवाकसदृशाः, रोगशोकविहीनाः, सदा सुखमभ्युपयुञ्जन्ति। ते महाबलवन्तः, त्रयस्रशतपञ्चाशतिसहस्रवर्षाणि जीवन्ति, स्वस्त्रीभ्यः अन्याभिः न रमन्ति। ते दिविस्थाः कुरवः, मृत्युः सर्वेषां एकत्र आगच्छति, हृष्टाः, महाश्रीसम्पन्नाः, सर्वामृतभोजनं भुञ्जते। ते सदा चन्द्रमणिं धारयन्ति, नित्यं युवा, कृष्णाङ्गाः, सर्वाङ्गेषु भूषणैः विभूषिताः। जम्बूद्वीपे अपि कुरु प्रदेशः शोभते, यत्र शम्भोः, चन्द्रशेखरस्य, दिव्यं प्रासादं स्थितम्, चन्द्रसदृशं दीप्तिमत्। भारते मृत्यवः कर्मफलानुसारं जीवन्ति, दीर्घायुषः, विविधवर्णाः, सीमितशरीराः। ते विविधदेवतापूजायाम् प्रवृत्ताः, विविधकर्मफलानि भुञ्जन्ति, विविधज्ञानधनसम्पन्नाः, दुर्बलाः, अल्पसुखयुक्ताः। केचन इन्द्रद्वीपे, केचन कासेरौ, केचन ताम्रद्वीपे, केचन गभस्तिमति प्रदेशे वसन्ति। केचन सौम्ये नागद्वीपे, केचन गन्धर्ववरुणप्रदेशे, तत्र म्लेच्छाः पुलिन्दाः च, विविधजातिसम्भूताः। पूर्वे किराताः, पश्चिमे यवनाः, मध्ये ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, सर्वत्र शूद्राः। ते यज्ञे, युद्धे, व्यापार्यां च प्रतिष्ठिताः, परस्परं व्यवहारः प्रवर्तते। धर्मार्थकामसम्बद्धाः, प्रत्येकः स्वधर्मं, यथाश्रमं, दृढनिश्चयेन, गर्वेन च आचरन्ति। अत्र मानुषकार्यं स्वर्गमोक्षाभिमुखम्, तेषां कर्म युगानुसारं बध्न्यते, अन्यथा न। किम्पुरुषे मानुषाणां आयुः दशसहस्रवर्षाणि, पुरुषाः सुवर्णवर्णाः, स्त्रियः सुरनर्तक्यः। सर्वे रोगशोकविहीनाः, शिवभक्ताः, शुद्धस्वभावाः, सुवर्णवर्णाः, पतिसंयुक्ताः, प्लक्षफलं खादन्ति। हरिवर्षे अपि जनाः महारजतसदृशाः, सर्वे दिव्यरूपाः, दिविलोकात् पतिताः। ते सर्वेश्वरं हरं पूजयन्ति, शुद्धेक्षुरसं पिबन्ति, वृद्धिः न बाधते, न जनाः वृद्धाः। तत्र मानुषाः दशसहस्रवर्षाणि जीवन्ति; मध्यप्रदेशः इलावृतनाम्ना प्रसिद्धः। तत्र सूर्यः न प्रकाशते, जनाः न वृद्धाः; इलावृते न चन्द्रः, न सूर्यः, न तारा, न प्रकाशः। ते पद्मसदृशप्रभाः, पद्ममुखाः, पद्मपत्रनेत्राः, पद्मपत्रगन्धिनः, तत्र जन्म प्राप्नुवन्ति, सतत्त्वनिष्ठाः। ते जम्बुफलरसं खादन्ति, स्थिराः, गन्धयुक्ताः; दिविलोकात् आगत्य तत्र जन्म प्राप्नुवन्ति, वृद्धिमृतिविहीनाः। तत्र उत्तमपुरुषाः त्रयस्रशतसहस्रवर्षाणि दिव्य इलावृते जीवन्ति। जम्बुफलरसपानात् न वृद्धिः, न क्षुधा, न श्रान्तिः, न मृत्युः तत्र प्राप्नुवन्ति। तत्र जम्बुनदनाम सुवर्णं उत्पद्यते, यद् देवतानां भूषणम्, इन्द्रगोपसदृशं, दीप्तिमत्। एवं संक्षेपेण नवप्रदेशवासिनां वर्णं, आयुः, खाद्यं, अन्यानि च लक्षणानि उक्तानि, विस्तारतः न। हेमकूटे गन्धर्वाः, अप्सरसां गणाः, निःशधपर्वते नागाः—शेषः, वासुकिः, तक्षकः च—विज्ञेयाः। त्रयस्त्रिंशत् बलिष्ठाः यज्ञदेवाः तत्र रमन्ति; नीले लाजवर्तपर्वते सिद्धाः, शुद्धब्रह्मर्षयः च वसन्ति। श्वेतपर्वतं दैत्यदानवानां वासस्थानं कथ्यते; शृङ्गवाने सदा पितृणां निवासः।