लिङ्गपुराणम्

शृणु, महर्षे, दिव्यां कथां सनातनीं। अस्ति नगरी रुद्रपुरीत्याख्या, यत्र नानाविधप्रासादैः समाकीर्णा सा दृश्यते। तत्रापि भगवान् शिवः स्वमात्मानं शतधा विभज्य, अम्बया सह क्रीडति। स च स्वैः पार्षदैः सह अम्बया च क्रीडनं करोति—तदेव शिवस्य निवासः कथ्यते। एवं शर्वस्य शतान्युत सहस्राणि पुण्यस्थानानि सन्ति, येषु सः पूज्यते। प्रत्येकद्वीपे, हे मुनेश्रेष्ठ, पर्वतेषु च वनेषु च, नद्याः तीरेषु, सरसां च समीपे, जलसंयोगस्थलेषु च, तत्र तत्र शर्वस्य पवित्राणि तीर्थानि सन्ति। तत्र बहवः सरितः कीर्त्यन्ते, याः सदा सलिलसमृद्धाः, पुण्याः च, सरसः समुत्थिताः, अनन्ताः च, हे द्विजोत्तम। ताः सर्वाः पूर्वाभिमुख्यः, दक्षिणमुख्यः, उत्तरात् उत्पन्नाः, पुण्याः, पश्चिमसमुद्भवाः, शुद्धाः, प्रतिवर्षं च वर्ण्यन्ते। आकाशस्य सागरः सोमाख्यः, सर्वभूतानां आधारः, देवतानां चामृतस्य कारणम् उक्तः। तस्मात् पुण्या नदी प्रवहति, या शुद्धसलिला, आकाशे सञ्चरन्ती, सप्तमी सा, वातपथे प्रवहन्ती, अमृतसलिलायुक्ता। सा ज्योतिषां पथि गच्छन्ती, देवगणैः सेविता, आकाशे तारागणैः सह संयुता। यथा चन्द्रमाः प्रतिदिनं भ्रमति, तथैव सा अपि, चतुःसप्ततिसहस्राण्यष्टौ च योजनेषु उत्क्रान्ता दृश्यते। तत्र मेरुः पर्वतराजः, श्रीकण्ठस्य क्रीडाभूमिरिव रमणीयः, तावत् योजनेषु विस्तृतः। तत्र शर्वः अम्बया सह, गणनाथैः सह उपविष्टः अस्ति। सः तत्र चिरकालं क्रीडति। तस्मात् पुण्या नदी, पवित्रा च शुद्धा च, मेरुं दक्षिणावर्तेन परिभ्रमति। तस्याः सलिलानि वायुनाऽऽवाहितानि, चतुर्षु मेरोः अन्तर्गिरीषु पतन्ति। सा सर्वतोऽपि पर्वतान् अतिक्रम्य, देवदेवस्याज्ञया, महोदधिं प्रविष्टा, सर्वदिशः शाखाभिः विभक्ताऽभवत्। तस्याः सरितः शतानि सहस्राणि च उत्पद्यन्ते, ये द्वीपेषु, पर्वतेषु, प्रदेशेषु च प्रसिद्धाः। अनन्ताः लघुनद्यः प्रवहन्ति। केतुमाले सर्वे जनाः कृष्णवर्णाः, गङ्गावस्त्रधारिणः, पनसफलभक्षिणः। तत्र स्त्रियः पद्मवर्णाः, तेषां जीवितकालः दशसहस्रवर्षपरिमितः। भद्राश्वे स्त्रियः चन्द्रकान्तिसदृश्याः। सर्वे कृष्णाम्रफलं भुञ्जते, क्लेशरहिताः, कामरता, शिवभक्ता, दशसहस्रवर्षायुषः। तेषां मनः सर्वदा भगवति समर्पितम्, सुवर्णसदृशाः च। रमणके जनाः वटफलभक्षिणः। ते सर्वे पवित्राः, शिवध्याननिष्ठाः, लक्षद्विसप्ततिसहस्रवर्षायुषः। ते सुवर्णवर्णाः, महाभाग्यवन्तः, सुवर्णवनेषु वसन्ति, संख्या एकादशसहस्रपञ्चशताधिकाः। तत्र तावद्वर्षाणि जीवन्ति, पिप्पलीफलभक्षिणः, सुवर्णसदृशप्रभाः, भगवति समर्पितचित्ताः। कुरुषु कुरवः स्वर्गात् पतिताः, सर्वे संयोगेन जाताः, क्षीरपानाः, क्षीरभक्षिणः। ते परस्परं चक्रवाकसदृशाः, व्याधिशोकवर्जिताः, सदा सुखभाजः। तेषां बलवन्तः त्रयोदशसहस्रशतपञ्चदशवर्षायुषः, स्वपत्नीभ्यः अन्यासु न रमन्ते। तेषां स्वर्गवासिनां मृत्युरेकत्रैव सम्पद्यते, ते हृष्टाः, महाधनवन्तः, सर्वामृतभक्षिणः। ते सदा चन्द्रकान्तमणिधारिणः, नित्ययुवानः, कृष्णाङ्गाः, सर्वाभरणभूषितदेहाः। जम्बूद्वीपेऽपि कुरुप्रदेशः शोभनः, यत्र शम्भोः सोमशेखरस्य दिव्यप्रासादः चन्द्रप्रभः स्थितः। भारते मनुष्याः कर्मफलानुसारं वसन्ति; दीर्घायुषः, नानावर्णाः, अल्पदेहाः च। ते नानादेवपूजायाम्, नानाविधकर्मफलभोगे, नानाविद्याधनसम्पन्नाः, दुर्बलाः, अल्पसुखभाजः च। केचन इन्द्रद्वीपे, केचन कासेरौ, केचन ताम्रद्वीपे, केचन गभस्तिमति प्रदेशे निवसन्ति। केचन मृदुनागद्वीपे, गन्धर्वप्रदेशे, वरुणप्रदेशे च गताः। तत्र म्लेच्छाः पुलिन्दाः च, नानावर्णजातयः। पूर्वे किराताः, पश्चिमे यवनाः, मध्ये ब्राह्मणक्षत्रियवैश्याः, सर्वत्र शूद्राः च। ते यज्ञे, युद्धे, वाणिज्ये च प्रतिष्ठिताः, परस्परं व्यवहारं कुर्वन्ति। धर्मार्थकामैः संबद्धाः, स्वस्वधर्मान् क्रमशः यथायोग्यं धृत्या गर्वेण चाचरन्ति। अत्र मानवानां कर्म स्वर्गमुक्त्यर्थं नियोज्यते, तेषां कर्म युगबद्धमेव, नान्यथा, हे मुनेश्रेष्ठ। किंपुरुषे मानवानां जीवितम् दशसहस्रवर्षपरिमितम्; पुरुषाः सुवर्णवर्णाः, स्त्रियः अप्सरसामिव। ते सर्वे व्याधिशोकवर्जिताः, शिवभक्ताः, शुद्धस्वभावाः, सुवर्णसदृशाः, स्वपत्नीभिः सहिताः, प्लक्षफलभक्षिणः। हरिवर्षे अपि जनाः महारौप्यसदृशाः, सर्वे दिव्यरूपिणः, देवलोकात् पतिताः। ते हरं सर्वेश्वरं पूजयन्ति, शुद्धइक्षुरसपानाः, तेषां जरानास्ति, न च ते वृद्ध्यन्ते। तत्र मानवा दशसहस्रवर्षायुषः, मध्ये प्रदेशः इलावृताख्यः इति मया वर्णितः। एवं, मुने, एषा दिव्या लोकविस्तरकथा संक्षेपेण निवेदिता, यत्र सर्वत्र भगवान् शर्वः पूज्यते, पुण्यानि तीर्थानि प्रवहन्ति, विविधाः जनाः स्वस्वधर्मे स्थिताः, शिवभक्त्या च शोभन्ते।