लिङ्गपुराणम्

कैलासशिखरे, यत्र शङ्करः शङ्खप्रभया विभाति, तत्र इन्द्रादिभिः पूज्यते स भगवान्। स एव कैलासः महात्मनः कुबेरस्य, यक्षराजस्य, निवासः अस्ति, यत्र दशकोटियक्षाः अन्ये च महात्मानः निवसन्ति। तत्रैव देवाधिपस्य भवस्य महद्देवालयः अस्ति, यत्र सोमः स्वसचिवैः सह सदा हरस्य समीपे वसति। तत्र मंदाकिनी नाम नदी, या नलिनी इति च कथ्यते, सुवर्णरत्नमयैः सोपानैः शोभिता, कुबेरस्य रमणीयशिखरे प्रवहति। सा नदी सुवर्णपद्मैः अलङ्कृता, सुरभिगन्धस्पर्शगुणसम्पन्ना, नीलवैडूर्यपत्रैः महापद्मैः च सुरभिसौम्यैः विराजते। कुमुदगुच्छैः महापद्मैः च शोभिता, यक्षगन्धर्वसुरस्त्रीभिः अप्सराभिः च सेव्यमाना सा मंदाकिनी पुण्या नदी। तस्याः जलानि देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसकिन्नरैः स्पृष्टानि, शुद्धानि रमणीयानि च। तस्याः उत्तरतीरे शुभमन्दिरं भवस्य, वैडूर्यरत्नमण्डितं, यत्र अविनाशी शङ्करः निवसति। सुवर्णनन्दायाः पूर्वदक्षिणतटे वनं विद्यते, यत्र सहस्रशः द्विजातयः, मृगपक्षिसम्पन्नं च। तत्रैव पश्चिमतटे, दक्षिणाभिमुखे, स्वगणैः अम्बया च सह, पर्वतसदृशे गृहे क्रीडति स भगवान्। तत्र रुद्रपुरी नाम नगरी, नानाप्रासादसंकुला, यत्र शतधा स्वरूपं कृत्वा, अम्बया सह क्रीडति। गणैः अम्बया च सह क्रीडनं तस्य, शिवस्य निवासः इति कथ्यते। एवं शर्वस्य शतसहस्राणि देवालयानि सन्ति, प्रतिद्वीपे, पर्वते, वने, नदीतीरे, सरसि, संगमे च। अनेकाः नद्यः अपि कीर्त्यन्ते, सर्वदा जलसमृद्धाः, पुण्याः, सरःप्रभवाः, अनन्ताः, द्विजोत्तम। पूर्वाभिमुख्यः, दक्षिणमुख्यः, उत्तरप्रभवाः, पश्चिमप्रभवाः, पुण्याः, शुद्धाः, प्रतिवर्षं कीर्तिताः। आकाशसागरः सोमः नाम, सर्वभूतानां आधारः, देवानां च अमृतप्रसूः। तस्मात् पुण्या नदी प्रवहति, या शुद्धवारिणी, दिवि प्रवहन्ती, सप्तमी, वातपथेन गच्छन्ती, अमृतवारिणी च। सा ज्योतिः अनुगच्छन्ती, देवगणैः सेव्यमाना, दिवि नक्षत्रकोटिभिः सह संयुक्ता। यथा चन्द्रः प्रतिदिनं भ्रमति, तथा सा अपि, चतुर्नवत्युत्सहस्रयोजनपर्यन्तं ऊर्ध्वं गच्छति। तत्र मेरुः पर्वतराजः, श्रीकण्ठस्य क्रीडावनं, तावत् योजनेषु विस्तीर्णः। तत्र शर्वः अम्बया गणेश्वरैः च सह उपविष्टः। स तत्र दीर्घकालं क्रीडति; तत्रैव पुण्या नदी, मंगलमयी, शुद्धा, मेरुं दक्षिणावर्तेन परिभ्रमति। तस्याः वारि वायुसंवाहनात् चतुर्षु मेरुशिखरेषु पतितम्। सा सर्वतः सर्वपर्वतान् अतिक्रम्य, देवेशस्य आज्ञया, महोदधिं प्रविष्टा, सर्वदिशः शाखाभिः प्रवहन्ती। तस्याः शतसहस्राणि नद्यः उत्पद्यन्ते, या दीपेषु, पर्वतेषु, देशेषु च प्रसिद्धाः। अनन्ताः लघुनद्यः प्रवहन्ति। केतुमाले सर्वे जनाः कृष्णवर्णाः, गङ्गाम्बरधारिणः, पनसफलभक्षिणः च। तत्र स्त्रियः पद्मवर्णाः, दशसहस्रवर्षायुः; भद्राश्वे स्त्रियः शशाङ्करश्मिसदृशश्वेतवर्णाः। सर्वे कृष्णाम्रभक्षिणः, क्लेशरहिताः, प्रेमरता, शिवभक्ताः, दशसहस्रवर्षायुः। तेषां चेतांसि सर्वथा भगवति समर्पितानि, सुवर्णसदृशप्रभाः; रमणके च वटफलभक्षिणः जनाः। सर्वे शुद्धाः, शिवध्यानरताः, लक्षद्विसप्तिवर्षपर्यन्तमायुः। ते सुवर्णवर्णाः, महाभाग्यवन्तः, सुवर्णवनेषु वसन्ति, तेषां संख्या एकादशसहस्रशतपञ्चाशत्। ते तावत्संख्यकवर्षाणि जीवन्ति, अश्वत्थफलभक्षिणः, सुवर्णसदृशप्रभाः, भगवति समर्पितचित्ताः। कुरुषु, दिवः पतिताः कुरवः, सर्वे संयोगतो जाताः, क्षीरपानाः, क्षीरभक्षिणः च। ते परस्परं चक्रवाकवत् अनुरक्ताः, व्याधिशोकवर्जिताः, सदा सुखभाजः। ते महाबलाः, त्रयोधशसहस्रशतपञ्चाशद्वर्षायुः, स्वस्त्रीव्रतपरायणाः च। स्वर्गवासिनः कुरवः, समं मृत्युम् उपयान्ति, सदा हृष्टाः, महाश्रियः, सर्वामृतभक्षिणः। ते सदा चन्द्रकान्तधारिणः, नित्ययुवाः, कृष्णाङ्गाः, सर्वाभरणभूषिताङ्गाः। जम्बूद्वीपे अपि तत्र कुरुक्षेत्रं दिव्यं, यत्र शम्भोः चन्द्रशेखरस्य दिव्यप्रासादः चन्द्रप्रभासमानः स्थितः। भारते देशे, मनुष्याः कर्मफलानुसारं जीवन्ति, दीर्घायुः, नानावर्णाः, अल्पशरीराः च। नानादेवपूजायुक्ताः, नानाकर्मफलभोगिनः, नानाविद्याधनसम्पन्नाः, दुर्बलाः, अल्पसुखिनः च। केचन इन्द्रद्वीपे, केचन कसेरौ, अन्ये ताम्रद्वीपे, केचन गभस्तिमति प्रदेशे वसन्ति। एवं कैलासादिमेरुपर्यन्तं, पुण्यनदीप्रवाहयुक्तं, विविधजनपदजनैः, शिवभक्तैः, पुण्यव्रतैः, विविधरूपैः जीवन्ति सर्वे प्रजाः।