लिङ्गपुराणम्

शुभ्रशरीरस्पर्शेन महेश्वरस्य तन्महद्गिरिः सुवर्णमयो जातः, धत्तूरपुष्पसदृशः स सर्वदेवतामन्दिरं विराजते। तस्मिन्नेव देवानां क्रीडाभूमिः, नानाविचित्रैः अद्भुतैः पूर्णा, तस्य महतो गिरिः शतसहस्रयोजनपरिमाणं कीर्त्यते। भूमेः अधः षोडशसहस्रयोजनपर्यन्तं स प्रसारितः, तथा चोपरि शिखरशेषः, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, दृश्यते। तस्य मूलं अनन्तपरिमाणम्, अधः प्रदेशे द्विगुणं विस्तारं, यत् शिखरस्य व्याप्यते। पूर्वदिशि सः पद्मरागसदृशः प्रभया दीप्तः, दक्षिणे सुवर्णसमः, पश्चिमे नीलमणिसदृशः, उत्तरदिशि प्रवालप्रभया शोभते। तस्मिन्नेव पूर्वदिग्भागे अमरावती पुरी, नानाविमानसंघैः, विविधदेवतागणैः, रत्नजालैः छन्ना, विराजते। तस्याः द्वाराणि नानारूपाणि, सुवर्णरत्नविभूषितानि, मार्गेषु सुवर्णचित्रैः रत्नमालाभिः अलङ्कृतानि च दृश्यन्ते। तत्र वाक्पटुजनैः, नानाविभूषणभूषितैः, स्त्रीभिः स्तनभारनमिताङ्गीभिः, मदग्लानलोचनाभिः, सदा सुसज्जितम्। सर्वत्र सहस्रसंख्याकाप्सरस्सुन्दरीभिः, प्रसूनसमाकीर्णसरोवरैः, सदा रम्यं। सुवर्णसीढ्यः, सुवर्णरेणुकूटाः, नीलोत्पलपद्माद्युपेतानि, सुगन्धिसुवर्णपुष्पाणि च तत्र दृश्यन्ते। एवं सरोवरनदीप्रवाहैः अलङ्कृता सा पुरी, तेनैव शुभ्रगिरिः शोभां लभते। तत्रैव दक्षिणपूर्वे तेजस्विनी नाम नगरी, अग्नेः स्वामिनी, दिव्या अमरावत्याः तुल्या, सर्वभोगसमृद्धा। दक्षिणदिशि वैवस्वती पुरी, यमस्य, नियन्तॄणां श्रेष्ठस्य, शुद्धसुवर्णमन्दिरैः परिवृता। पश्चिमदक्षिणे शुद्धवती रम्या नगरी, कृष्णवर्णा, तथैव पश्चिमोत्तरे गन्धवती शोभनापुरी। उत्तरपूर्वे महोदयाख्या नगरी, गिरिप्रान्ते, सदा दिव्यद्योतना। एषा ब्रह्मविष्णुमहेश्वरादीनां निवासभूमिः, सर्वभोगसम्पन्ना, पुण्या, तडागविभूषिता, नगराणां श्रेष्ठा। सिद्धयक्षगन्धर्वश्रेष्ठमुनिगणैः, चतुर्विधप्राणिसमूहैः, नानारूपैः, सा सदा पूर्णा। गिरिशिखरे, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, दक्षिणे विशालं माणिक्यप्रभं सहस्रसभागृहयुक्तं महाप्रासादं तिष्ठति। तत्र महाबाहुः शर्वः, यस्य चन्द्रसूर्याग्निनेत्राणि, रत्नसिंहासने, देव्या सह कार्त्तिकेयेन च उपविष्टः। तस्य समीपे हरिप्रासादः, अर्धविस्तृतः, दिव्यपद्मरागमणिमयः, दक्षिणे च पद्मजस्य शोभनप्रासादः। तत्र शक्रयमसोमवरुणनिर्ऋत्यग्नीनां रम्यनगर्यः, तथा वायोरुद्रयोः प्रासादाः शर्वनिवासस्य चतुर्दिशं समन्तात्। तेषु नानाविधदिव्यप्रासादेषु, स्वस्वनिवासं प्रतिपद्य, देवाः तिष्ठन्ति। उत्तरपूर्वे ईश्वरक्षेत्रे नित्यपूजा प्रतिष्ठिता; तत्र भगवांशैलादिः, सिद्धशिष्यपूजितः, विराजते। तत्रैव देवर्षिसंहतौ सनत्कुमारो देवाधिपः, सिद्धैः सह प्रमुदितः, सनकसनन्दादयश्च सहस्रशः सन्ति। केषुचित् स्थलेषु योगभूमिः, अन्यत्र भोगभूमिः, तत्र दिव्यतेजस्सदृशः, नवसूर्यसमानः प्रासादः शोभते। तत्रैव शुभं शैलादिनिवासं, यत्र गणेशः, कार्त्तिकेयः, सहस्रगणैः सह, वसति। तत्र सुयशा, सुनेत्रा मातरौ, मदनश्च सन्ति; अधस्तात् जम्बूनदी नाम नदी प्रवहति। तस्याः दक्षिणे पार्श्वे विशालः, उन्नतः, रम्यः जम्बुवृक्षः, सर्वकालफलप्रदः स्थितः। मेरोः समन्तात् विस्तीर्णं पुण्यप्रदेशं, वर्षमिलवृक्षैः आच्छादितं, तत्र केचन जम्बुफलानि, अन्ये च अमृतं भुञ्जते। तत्र विविधवर्णभोजिनः, जम्बूनदसुवर्णसदृशाः, मेरुमूले ब्राह्मणाः एतत् शुभं मध्यद्वीपं मन्यन्ते। नवविभागयुक्तं, प्रत्येकस्य स्वनदी, स्वदेश, स्वगिरिपतिः अस्ति; तेषां जम्बूद्वीपस्य नवविभागान् सम्यग्वदामि। मम वचनात् तेषां प्रमाणं, परिधिं, योजनविस्तारं शृणुध्वम्। शतसहस्रयोजनानि प्रमाणं कीर्त्यते; प्रत्येकद्वीपः पूर्वस्य द्विगुणः, द्विगुणद्विगुणक्रमेण वृद्धिः। पृथिवी सागरैः सहिताः, पञ्चाशत्कोटिप्रमितविस्तारा, सप्तद्वीपयुक्ता, शुभेन लोकालोकेन परिवृता। मेरोः उत्तरदिशि नीलः, तस्योत्तरं श्वेतः, पुनरपि तस्य उत्तरदिशि शृङ्गी—एते त्रयः, मुनयः, वर्षपर्वताः स्मृताः। पूर्वे जठरः, देवकूटश्च, मेरोः दक्षिणे निषधः, तस्य दक्षिणे हेमकूटः, ततः परं हिमवान्। मेरोः पश्चिमे धराधरः, माल्यवान्, गन्धमादनश्च—एते द्वौ उत्तरदिशं प्रवृत्तौ। एते राजर्षिपर्वताः, सिद्धचारणसेविताः, प्रत्येकस्य नौसहस्रयोजनमन्तरम्। हिमवत्प्रदेशः भारतं प्रसिद्धम्; हेमकूटस्य परे किंपुरुषाख्यं देशम्। हेमकूटस्य परे निषधः, तत्र हरिवर्षः; हरिवर्षस्य परे शुभमिलावृतं, यत्र मेरुः स्थितः। एवं सम्पूर्णं पुण्यं मेरुप्रदेशं, तत्र नगराणां, पर्वतानाम्, नदीनां, वर्षाणां च शुभविस्तारं, मुनयः, विस्तरेण कथितम्।