लिङ्गपुराणम्

तत्र सा देवी चन्द्रमण्डलप्रभया शोभमानं छत्रं लब्धवती, तेनापि स्वहस्तैः चामरगणैः स्त्रीसमूहैः सहितया सुसज्जिता। ततः महालक्ष्म्या किरीटादिभूषणैः शोभितं परमासनं मया सह तया चासीत्। तस्याः कण्ठे परममणिमाल्यं समर्पितं, तथा वृषेन्द्रः, श्वेतगजः, सिंहः, सिंहध्वजश्च लब्धाः। रथः सुवर्णमयः चन्द्रमण्डलप्रभासमः, छत्रं च तत्र आसीत्; अद्यापि मम तुल्यः कश्चिदत्र नास्ति, महाबाहो। ततः स भगवान् स्वबन्धुजनसहितः वृषारूढः अभवत्; देवीया सह मया च शिवः प्रस्थितवान्। तदा भगवतीं भवां च मां च दृष्ट्वा, गणाः, ऋषयः, दिव्यर्षयः, सिद्धाश्च पाशुपतादेशं प्रार्थितवन्तः, द्विजश्रेष्ठ। ततः प्रभोः आज्ञया नन्दिका, पर्वतीपतिसचिवः, तेषां पावनं पाशुपतादेशं दत्तवान्। तेन ऋषयः तमादेशं प्राप्य, श्रेष्ठमुनिना समर्पितं, भवभक्ताः अभवन्; एवं पूजां कर्तव्यम्। यो भवस्य नाम उच्चारयति विना प्रणामेन, ब्रह्महत्यानां दशगुणं पातकं प्राप्नोति; तस्य पापं महत्तमम्। अतः सर्वथा प्रणामपूर्वकं नामस्मरणं कर्तव्यम्; आदौ प्रणम्य, अन्ते शिवपदं प्राप्नोति। सूत, त्वया शङ्करस्य सर्वमिदं स्पष्टं वर्णितम्; अधुना सर्वात्मनः रुद्रस्य स्वरूपं वक्तव्यम्। भूः, भुवः, स्वः, महः, जनः, तपः, सत्यं लोकाः, पातालं, नरकाः, अनन्तसागरगह्वराणि च—एतानि सर्वाणि तस्य प्रसादेन सन्ति। तेनैव सर्वमिदं सृष्टम्, द्विजश्रेष्ठ; स एव समष्टिरूपः, सर्वात्मा, सदा शिवः। यस्य मायया मोहिताः मूढाः, तं सर्वात्मानं, महात्मानं, महादेवं, महेश्वरं न जानन्ति। तस्य देवस्य रुद्रस्य शरीरमेव त्रैलोक्यं; तस्मै नमस्कृत्य, लोकानां शुभनिश्चयं वक्ष्यामि। पूर्वं ब्रह्माण्डसृष्टिं सर्वं उक्तवानस्मि; अधुना तस्य ब्रह्माण्डस्य लोकरूपं वर्णयामि। पृथिवी, अन्तरिक्षं, स्वर्गः, महर्लोकः, जनलोकः, तपोलोकः, सत्यलोकः—एते सप्त शुभा लोकाः ब्रह्माण्डात् उत्पन्नाः। एतेषां अधः, द्विजश्रेष्ठ, सप्त तलानि, महातलादीनि, तेषां अधः नरकाः। महातलं सुवर्णरत्नैः भूषितं, दिव्यभवनैः, विविधनिवेशनेषु च भवस्य; तत्र अनन्तः, मूकुन्दराजा, बलवान् नृपति, पातालवासिनः, स्वर्गवासिनः च सन्ति। ब्राह्मणाः, रासातलं पर्वतः, शार्करं तलातलम्, पीतं सुतलम्, वितलं प्रवालसदृशं शोभते। अतलं श्वेतम्, तथा तलम्; यत् किमपि तत्र श्वेतम्, तेषां विस्तारः अधः पृथिव्या एव। एवं तेषां तलानां संख्या निश्चिताः; व्योम सहस्रयोजनं, दशसहस्रं च। लक्षसप्तसहस्रं घनतलस्य मितिः; व्योममूलं त्रिंशत्सहस्रं। मुनिवर, रासातलं सुवर्णमयं, शुभं, वासुक्यादिभिः सेवितम्। तलातलं विरोचन, हिरण्याक्ष, नरकादिभिः सेवितं, सर्वश्रियुक्तम्। सुतलं पुरातनदैवतैः, विनायक, कालनेमि, अन्यैश्च पूरितम्। वितलं दानवैः, तारक, अग्निमुख, महान्तक, नागैः, असुरेन्द्रः प्रह्लादेन च सेवितम्। वितलं च कंबल, अश्व, महाकुम्भ, हयग्रीवप्रमुखैः सेवितम्। शङ्कुकर्णेन, नमुचिप्रभृतिभिः, अन्यैश्च वीरैः विभक्तम्; तलं तु शोभितम्। एतेषु सर्वेषु स्थानेषु परमेश्वरः अम्बया, स्कन्देन, नन्दिना, गणैः च सर्वत्रानुगतः स्थितः। तलात् उपरि सप्त सप्तक्षितिमण्डलानि; तेषां सप्त विभागान् वक्ष्यामि। पृथिवी सप्तद्वीपवती, नद्यः पर्वतैः च पूर्णा, सप्ताभिः सागरैः च सर्वतः शोभिता। जम्बूद्वीपः, प्लक्षः, शाल्मली, कुशः, क्रौञ्चः, शाकः, पुष्करः—एते द्वीपाः क्रमशः। एतेषु सप्तद्वीपेषु हरः सर्वगणैः परिवृतः, नानारूपेण तिष्ठन्, स्वप्रभावं प्रकटयति। लवणोदधिः, इक्षुरसः, सुरा, घृतः, दधिसागरः, क्षीरसागरः, सुधाजलम्—एते सप्तसागराः। एतेषु सर्वेषु सागरेषु सदा, शिवः स्वगणैः, जलरूपधारी, तरङ्गभुजैः क्रीडति। यथा क्षीरसिन्धौ सुधा, तथा हरिः सदा क्षीरसागरे शिवसाक्षात्कारयोगनिद्रां व्रजति। भगवतः प्रबोधे सर्वं जगत् प्रबुध्यते; तस्य सुप्तौ यत् चलं न चलं वा, तेन व्याप्य सुप्तं भवति।