लिङ्गपुराणम्

महादेवः तदा प्रोवाच—"एषा नदी भूयात्" इति। ततः वृषध्वजेन तन्महाजलम् उत्सृष्टम्। सा दिव्या सलिला, पूर्णा श्यामला, शुभदा च, पद्मोत्पलविभूषिता, महानदी प्रवहन्ती बभूव। तस्याः परमसुन्दरीम् नदीम् ईश्वरः समभाषत—"यतः त्वं जटाजलात् उत्पन्ना, अतः त्वं महानदी, जटोदका नाम्ना पवित्रा श्रेष्ठा च स्रविष्यसि। यः कश्चित् त्वयि स्नात्वा, सर्वपापैः विमुक्तः भविष्यति।" अनन्तरं महादेवः, भगवतीद्वारा, शिलादतनयं सम्बोधितवान्। देवी माम् पादयोः न्यस्य, "एषः तव पुत्रः" इति उक्त्वा, मां आलिङ्ग्य, शिरसि अघ्राय, कराभ्यां सस्नेहम् स्पृष्टवती। मातृस्नेहेन सा त्रिभिः स्तन्यधाराभिः माम् स्नापयामास, देवेश्वरं शङ्खसदृशशुद्धम् ईक्षमाणा। ताः स्तन्यधाराः त्रयो नद्यः अभवन्। भगवाञ्छिवः तदा उक्तवान्—"एषा त्रिधारा नदी भूयात्" इति। त्रिधारां नदीं दृष्ट्वा, वृषः प्रमुदितः घोषमकरोत्। तस्मात् शब्दात् अपरानदी उत्पन्ना। सा नदी वृषध्वनीति प्रसिद्धा, देवेश्वरस्य कीर्तिता, सुवर्णजम्बूवृक्षनिर्मिता, सर्वरत्नविभूषिता, शुभदा च। तदा वृषध्वजः, मम शिरसि दिव्यं मुकुटं, विश्वकर्मणा निर्मितं, बद्धवान्। महेश्वरः स्वयम् हेमवज्रवैदूर्यभूषिते दिव्यकुण्डले च मम धारयामास। माम् एवं दिव्यविभूषितं गगने दृष्ट्वा, सूर्यः मेघजलैः स्नापयामास, इव नृपतिं अभिषिञ्चन्। तदा मम अभिषिक्ते, तीव्रः प्रवाहः प्रवृत्तः। सुवर्णात् उत्पन्नत्वात्, सा नदी जाताऽभवत्। त्रिनेत्रः देवेश्वरः ताम् "स्वर्णोदका" इति नाम दत्तवान्, यतः सा सुवर्णजम्बूवृक्षात् उत्पन्ना; द्वितीया तु मुकुटात् शुभा। ततः पुण्या नदी प्रवहन्ती अभवत्, सा लोकैः जम्बूनदी इति कथ्यते। एषा एव प्रसिद्धा पञ्चनदा, यत्र जप्येश्वरस्य समीपे प्रवहति। यः कश्चन पञ्चनदाम् आगत्य, स्नात्वा जप्येश्वरं यथाविधि पूजयति, स शिवसायुज्यं निःसंशयं प्राप्नोति। तदा सर्वभूतनाथः महेश्वरः, शर्वाणीं उमारूपिणीं, अजन्यां पार्वतीं सम्बोधितवान्। देवी उवाच—"किं अहं नन्दीश्वरं, भूतनाथं, गणाध्यक्षं कुर्याम्, अभिषिञ्चेयम्, वा किं तव रोचते, अच्युत?" इति। एवं वचः श्रुत्वा, भवानी प्रमुदिता, सस्मितं भवं पतिं जगाद—"देवेश, सर्वेषां लोकानां गणानां च अधिपत्यं अस्मै दातुमर्हसि; अयं पर्वतस्य पुत्रः, मम च।" ततः श्रीशर्वः, वृषध्वजः, दिव्यान् गणान् स्मृतवान्। रुद्रस्मरणमात्रेण, सर्वे गणेश्वराः, सहस्रहस्ता, सहस्रायुधधारिणः, तत्र समुपाजग्मुः। ते महात्मानः त्रिनेत्राः, देवैरपि पूजिताः, कोटिकालाग्निसमप्रभाः, जटामुकुटधारिणः। तेषां मुखानि विकटदंष्ट्राणि, नित्यजागरूकाः, शुद्धाः, अनन्तगणसंख्या, स्वयमपि गणेश्वराः, महाबलाः, तत्र प्रमुदिताः आगमन्। केचित् गायन्तः, केचित् धावन्तः, केचित् नृत्यन्तः, वदनैः उच्चस्वनवाद्यं कुर्वन्तः। रथैः, गजैः, अश्वैः, सिंहैः, वानरैः वा आरूढाः, दिव्ययानैः सुवर्णचित्रैः समारूढाः। तत्र दुन्दुभी-मृदङ्ग-पणव-अनक-गोमुख-पटह-एककर्णवाद्यैः च, भेरी-मुरज-कडिन्दिम-मर्दल-वेणु-वीणादिस्वरैः च, दार्दुर-ताल-कच्छप-पणवघोषैः च, योगिनः दिव्यसभां प्रविशन्ति स्म। ते गणेश्वराः, सर्वदेवेश्वराः, महाबलाः, भगवतः भगवत्याः च प्रणम्य, उचुः—"देव, देवेश, त्रिनेत्र, वृषध्वज, किमर्थम् आवां आहूयाव, आदेशं कुरु। किं समुद्रान् शोषयामः, किं यमं च यमपुत्रं वा हन्यामः, किं ब्रह्माणं पशुवद् वधामः, किं वा इन्द्रं देवैः, विष्णुं वा वातेन बद्ध्वा, दैत्यगणान् आनीयेम? कस्य वा भीषणं कालं कुर्याम्, कस्य वा महोत्सवम्, सर्वकामफलार्थम्?" एवं वदतः सर्वान् गणेश्वरान्, पूजितान्, ईश्वरः शतकोटिगणान् सम्बोधितवान्—"शृणुत, किमर्थं यूयं लोकोपकाराय आहूताः। श्रोतव्यम्, चित्तैकाग्र्येण, कर्तव्यम्। अयं नन्दिः अस्माकं सुतः, सर्वेश्वरः, ब्राह्मणः, नेता, भवतः गणपतिः। मम आज्ञया सर्वे, एनं महायोगिनं, स्वामिनं, सेनापतिं अभिषिञ्चत।" एवं भगवता उक्ताः, सर्वे गणाः मन्त्रयित्वा, "एवं भूयात्" इति स्वीकृत्य, तस्मै आवश्यकद्रव्याणि आनयन्। तत्र दिव्यं पीठम्, जम्बूनदसुवर्णमयं, मेरुसदृशं, मनोहरं च, तस्मै उपवेशाय समर्पितवन्तः।