मानवानां जन्मत्यागः सदा विवेकिनां हिताय भवति—इत्येवं मम समीपे साक्षात् भगवाँल्लोकनाथः महेश्वरः स्वयमेव अवदत्। ततः स सर्वदेवाधिपः श्रीभगवान् रुद्रः, परमदुःखहरः, सुन्दराभ्यां हस्ताभ्यां माम् अलङ्कृतः स्पृष्टवान्। तस्य हृदयं प्रमुदितमासीत्; स वृषध्वजः महादेवः, गणान् हिमवत्सुतां च पार्वतीं समीक्ष्य, प्रसन्नचित्तः इदं वचनम् अवदत्— "यूयं जातिवर्जिताः, जरारोगविवर्जिताः, सदा दुःखरहिताः, अमृताः च अव्ययाः। त्वं च पितृभिः मित्रैः च सह अविनाशिनी, मम प्रियतमा गणः, मम तेजसा वीर्येण च युक्ता। सदा मम प्रिया, सदा मम समीपे, मम महायोगबलसम्पन्ना।" एवं मयि उक्त्वा, भगवाँल्लोकनाथः गणैः सहितः, स्वकायात् कुशमयमेकं हारं विमोचयामास। स महाबलः वृषध्वजः तेन पुण्येन हारेण मां ग्रीवायाम् बद्धवान्। तस्य शुभहारस्य धारणेन अहं रूपान्तरितः—त्रिनेत्रः, दशबाहुः, द्वितीयश्शङ्कर इव। तस्मात् एव हारात् परमेश्वरः स्वहस्तेन एकं वस्तु गृह्णात्— स उवाच—"वद, अद्य किं कामयसे? वरं ते दास्यामि।" ततः स्वजटाजूटात् अतिशुद्धं जलं गृह्य, "इदं नदी भूयात्" इति उक्त्वा, वृषध्वजः तद् जलं विससर्ज। तत् दिव्यं जलम्, पूर्णम्, श्यामलम्, शुभम्, पद्मोत्पलभूषितं, महानदीरूपेण प्रवहन् आरभत। महादेवः तस्याः दिव्यायाः नद्याः प्रति इदं वचनम् अवदत्— "यतः त्वं जटाजूटोद्भवा, अतः महती नदी; तस्मात् 'जटोदका' इति पवित्रा प्रमुखा च त्वं ख्याता भविष्यसि। यः त्वयि स्नानं करिष्यति, स सर्वपापैः विमुक्तः स्यात्।" अनन्तरं महादेवः भगवतीं माध्यम् कृत्वा शिलादसुतं प्रति इदं वचनम् अवदत्। सा देवी माम् पादयोः स्थाप्य, आलिङ्ग्य, शिरसि घ्राणं कृत्वा, कराभ्यां मृदु स्पर्शं कृतवती। मातृस्नेहेन, सा त्रिभिः स्तन्यधाराभिः मां स्नापयामास, देवेन्द्रं शङ्खस्निग्धं निरीक्ष्य। ताः स्तन्यधाराः त्रयो नद्यः अभवन्, ततः भगवाँल्लोकनाथः अवदत्—"एषा त्रिधारा नदी भवतु।" त्रिधारां नदीं दृष्ट्वा, वृषः हृष्टः गर्जितम् अकरोत्; तस्मात् गर्जनात् अपरानदी उत्पन्ना। सा नदी भगवता वृषध्वजेन 'वृषध्वनी' इति प्रसिद्धा, सुवर्णजम्बूवृक्षसम्भूता, सर्वरत्नमणिभूषिता, अद्भुता, शुभा च अभवत्। ततः वृषध्वजः प्रभुः, मम शिरसि दिव्यं विश्वकर्मणा निर्मितं अलौकिकं मुकुटं बद्धवान्। स्वयं महेश्वरः मम कर्णयोः हीरकवैदूर्यभूषिते दिव्ये कुण्डले बध्नात्। मां एवं दिव्यविभूषितं गगने दृष्ट्वा, भास्करः ऋषे, मेघजलैः मां स्नापयामास, नृपतिवद् अभिषेकं कृतवान्। तस्मिन् अभिषिक्ते मयि, तीव्रा धारा प्रवहन् आरब्धा; सुवर्णजन्मनः सा नदी जाता। त्रिनेत्रः देवेशः तस्याः 'स्वर्णोदका' इति नाम दत्तवान्, यतः सा सुवर्णजम्बूवृक्षात् उत्पन्ना, द्वितीया शुभा मुकुटात् समुत्पन्ना। ततः पुण्या नदी प्रवहन् आरभत; जनाः ताम् 'जम्बूनदी' इति प्राहुः—एषा प्रसिद्धा 'पञ्चनदा'—जप्येश्वरस्य समीपे। यः पञ्चनदं प्राप्त्वा स्नानं कृत्वा जप्येश्वरेश्वरं पूजयेत्, स शिवसायुज्यं निश्चितं प्राप्नोति। ततः देवदेवः सर्वभूतनाथः देवीं शर्वाणीं, हिमवत्सुतां, अम्बिकां प्रति इदं वचनम् अवदत्। सा देवी उवाच—"प्रजापतिं नन्दीश्वरं गणाध्यक्षं कृत्वा, अभिषेकं करवानि वा, किं भवते रोचते, अक्षय?" एवं श्रुत्वा, भवानी मुदितानना, स्मित्वा, स्वपतिं भवं प्रजापतिं प्रति अवदत्—"देवेश, अस्य सर्वलोकाधिपत्यं गणाध्यक्षतां च दातव्यं, स हि गिरिसुतः, मम आत्मजः।" ततः श्रीशर्वः, सर्वेश्वरः, वृषध्वजः, दिव्यगणान् स्मृतवान्। केवलं स्मरणमात्रेण रुद्रस्य, सर्वे गणेश्वराः सहस्रहस्ताः, सहस्रायुधधारिणः, तत्र आगच्छन्। ते महात्मानः, त्रिनेत्राः, देवैः अपि पूजिताः, कोटिकालाग्निसमप्रभाः, जटामुकुटधारिणः। तेषां मुखानि विकटदंष्ट्राणि, नित्यजाग्रतः, विशुद्धाः, अनन्तगणसमाः, स्वयमेव गणेश्वराः, असंख्येयाः, महात्मानः, तत्र हृष्टाः आगच्छन्। गायन्तः, धावन्तः, नृत्यन्तः, महाबलाः, वदनैः उच्चैः वाद्यं वादयन्तः। रथैः, गजैः, अश्वैः, सिंहैः, वानरैः, सुवर्णचित्रितैः दिव्ययानैः च आरोहन्तः। मृदङ्गपणवानकगोमुखपणवपथकैकतालादिभिः वाद्यैः, भेरिमुरजकडिन्दिममर्दलवेणुवीणाघण्टारवैः च, दार्दुरकाञ्चीकचChapपणवसंयुक्तैः, योगिनः दिव्यसभां प्रविशन्ति स्म। ते गणेश्वराः, महाबलाः, सर्वदेवाधिपाः, प्रभवः, देवीं देवम् च प्रणम्य, इदं वचनम् ऊचुः।