लिङ्गपुराणम्

नन्दिन्, भगवतः महात्मनः अवतरणेन मम जन्मास्य लोके, हे लोकनाथ, नूनं सफलं जातम्। यदा हि मम सुतः मम रक्षार्थं अवतीर्णः, तदा त्वं, देवदेव, नन्दीश्वर, नमोऽस्तु ते, नमः पुनः पुनः। पुत्र, रक्ष मां, महाबाहो, देवदेव, जगद्गुरो; त्वां नन्दीश्वरं पुत्रमिव मत्वा यत्किञ्चित् मया उक्तं, तद् भगवन् क्षन्तव्यमस्तु, त्वं हि देवदैत्यैः स्तूयसे। यः कश्चन मम सुतकृतं वचनं पठति वा शृणोति, श्रद्धया द्विजातिभ्यः श्रोतव्यम् उपदिशति, स मया सह प्रमोदं लभते। एवं स बालं सुतं स्तुत्वा, प्रणिपत्य स सस्नेहम्, ततो महर्षिः शिलादः, व्रतस्थः, श्रेष्ठमृषीन् दृष्ट्वा, उवाच— "पश्यत, मुनयः सर्वे, मम अक्षयं महद् भाग्यम्। यतो नन्दीश्वरः यज्ञवाटे अवतीर्णः, कः देवो वा दानवो वा मम तुल्यः? अयं नन्दी, यः अत्र यज्ञस्थले जातः, स मम हिताय।" पिता मे प्रहृष्टः, महेश्वरं प्रणम्य, शीघ्रं स्वगृहं प्रतस्थे, यथा दरिद्रः निधिं लब्ध्वा। अथाहं, महर्षे, शिलादाश्रमं प्राप्तवान्, तदा दिव्यं स्वरूपं त्यक्त्वा मानुषं रूपं धारयामास। तत्र कारणवशात् दिव्यस्मृतिः मया विस्मृता; मां तं मानुषं दृष्ट्वा, पिता मे लोकसम्मानितः, तीव्रशोकविह्वलः, बन्धुभिः परिवृतः, विललाप, सर्वज्ञः सुतस्य जातकर्मादिकं चकार। शालङ्कायनसुतः शिलादः, पुत्रे भक्तः, मां ऋग्वेदशाखायाम्, तथैव यजुर्वेदे, शिक्षयामास। तथा सहस्रशाखं सामवेदं, सर्वाङ्गोपाङ्गयुक्तं, आयुर्वेदं, धनुर्वेदं, गीतविद्यां, अश्वविद्यां च अपि मां अवदत्। गजाचारं, पुरुषलक्षणं च, सप्तमे वर्षे पूर्णे, महर्षे, द्वौ दिव्यौ ऋषी, मित्रवरुणनामनी, तपोयोगबलोपेतौ, भगवतः आज्ञया द्रष्टुं मां तदाश्रममागतम्। ते च महात्मानौ मां पुनः पुनः निरीक्ष्य, "भो नन्दिन्, सर्वशास्त्रार्थवित् अपि, अल्पायुष्कः," इति ऊचतुः। "एवं कुतूहलं न दृष्टं, एतेन वर्षेण परं न आयुः।" इत्युक्त्वा, श्रेष्ठो ब्राह्मणः शिलादः, पुत्रे भक्तः, मां आलिङ्ग्य, शोकातिरेकात्, "हन्त, पुत्र, पुत्र!" इति उच्चैः क्रन्दन्, मूर्च्छितः पतितः। स दुःखितः, "हाहा, दैवस्य, विधातुः च बलम् एतत्!" इति वदन्, तस्य दुःखपूर्णं वचनं शृण्वन्तः, आश्रमवासिनः, व्याकुलाः, पतिताः, शुभकृत्यानि रक्षार्थं कृत्वा, त्र्यम्बकं महादेवं उमापतिं स्तोतुं प्रचक्रमुः। ते त्र्यम्बकाय मधुना अभिषिक्ताः, कुशशाखासंख्यया, सर्वोपकरणैः च हविः प्रायच्छन्। पिता मे मूर्च्छितः, तथा पितामहः, सः विलपन्, व्यथितः, मृतवत् अपतत्। मृत्युभयात् अहम् अपि शीघ्रं पितरं पितामहं च, पतितौ दृष्ट्वा, शिरसा प्रणम्य, प्रदक्षिणं कृत्वा, रुद्रस्तोत्रपाठे मनः स्थापयामि, हृदि कमले सूक्ष्माकाशे त्र्यम्बकं ध्यायन्। तत्र अहम् एकदा परमेश्वरं, त्रिनेत्रं, दशभुजं, शान्तं, पञ्चवक्त्रं, नित्यशिवं, तीरस्थले सम्मुखं स्थितं दृष्टवान्। तदा प्रसन्नः महादेवः, चन्द्रशेखरः, "वत्स नन्दिन्, महाबाहो, कुतस्ते मृत्युभयम्?" इति सस्मितम् अवदत्। "मया एव तौ द्वौ ब्राह्मणौ प्रेषितौ; त्वं मम सदृशो न संशयः। वत्स, तव शरीरं लौकिकमेव सत्यं। न कदापि दिव्यं शरीरं दृष्टं, न त्वया, न देवैः, न ऋषिभिः, न सिद्धैः, न गन्धर्वैः, न दानवश्रेष्ठैः। यत् पूर्वं दिव्यम् इति पूजितं, तत् लौकिकस्वभावः— punarapi सुखदुःखयोः अनुभवः। मनुष्यैः जन्मत्यागः सदा पण्डितैः कार्यः।" एवं मयि प्रत्यक्षं उक्त्वा, महादेवः, सर्वदेवेश्वरः, शुभपाणिभ्यां माम् आलिङ्ग्य, दुःखहरः रुद्रः, मम शिरसि स्पर्शं कृतवान्। तदा प्रसन्नमानसः महेश्वरः, वृषध्वजः, गणेन्द्रांश्च हिमवद्दुहितरं च निरीक्ष्य, हृष्टः उवाच— "त्वं अजरः, अमरः, सर्वदा दुःखरहितः। त्वं अव्ययः, अच्युतः, पित्रा मित्रैश्च सह; मम प्रियगणः, मम वीर्यशौर्ययुक्तः। सदा मम प्रियः, सदा सन्निकर्षे, मम बलयुक्तः, महायोगबलोपेतः। एवं मम प्रति उक्त्वा, भगवान्, गणैः सह, स्वकुसशृङ्खलां स्वयम् विमुच्य, मां तया बद्धवान्। तया शुभया कुसमालया ग्रीवायाम् बद्धायाम्, अहम् अपि रूपेण त्रिनेत्रः, दशबाहुः, द्वितीयशङ्कर इव अभवम्। तस्मात् एव मालयाः परमेश्वरः हस्तेन गृहित्वा, "ब्रूहि, वत्स, किम् इच्छसि अद्य? वरं दास्यामि परम्।" इति उक्त्वा, स्वमूर्ध्नः जलं, परमपवित्रम्, आदत्त।