द्विजश्रेष्ठ, पूर्वं ब्रह्मणा तपोबलसम्पन्नैः तपस्विभिः, ऋषिसत्तमैर् देवैश्च, अवतारार्थं अहं पूजितः आसम्। ततः अहं अव्ययः नन्दी नाम्ना तव पुत्रः भविष्यामि; त्वं मम पिता भविष्यसि, यथा ब्रह्मा लोकानां पिता अस्ति। इत्युक्त्वा, सोमः, चन्द्रमिव दीप्तिमान्, तत्र स्थितं ऋषिं विनयेन पश्यन्, प्रसन्नः, तत्क्षणमेव अन्तर्धानम् अगच्छत्। रुद्रात् पुत्रं प्राप्य, पिता हर्षितः, महर्षे, यज्ञविदां श्रेष्ठः सन्, महायज्ञभूमिं प्राप्तवान्। तस्माद् शम्भोः क्षेत्रात्, आदेशेन, पूर्वं अहं जातः, युगान्ताग्निवत् दीप्तिमान्। तदाऽभ्राणि वृष्टिं स्रष्टुम् आरभन्त; दिवि देवाः, किन्नराः, सिद्धाः, साध्याः गीतानि गायन्ति स्म; शिलादस्य पुत्रत्वं प्राप्ते मयि, उपेन्द्रः पुष्पवृष्टिं अकुरुत्। मां तदाऽन्तकाले सूर्यसमप्रभं पश्यन्तः, जटामुकुटधारिणं, त्रिनेत्रं, चतुर्भुजं, शूलपरशुगदाधारिणं बालं—वज्रधारिणं, गर्जनदंष्ट्रं, वज्रधारिणा पूजितं, वज्रकुण्डलशोभितं, भीमं, वर्षमेखलरवम्—सर्वे देवाः ब्रह्माद्याः, इन्द्रः, महर्षयः च, मां स्तुतवन्तः; सर्वत्र संगीतं अभवत्, अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति स्म। महर्षे, ऋषयः हर्षपूर्णाः, महान् शैवमन्त्रैः, ऋग्यजुःसामवेदोत्थैः, मां स्तुत्वा नमस्कृतवन्तः। ब्रह्मा, हरिः, रुद्रः, शक्रः, शिवः, अम्बिका, जीवः, सोमः, भास्करः, अनिलः, अग्निः—ईशानः, निरृतिः, यक्षः, यमः, वरुणः, विश्वेदेवाः, रुद्राः, वसवः—लक्ष्मी, शची, ज्येष्ठा, सरस्वती, अदिति, दिति, श्रद्धा, लज्जा, धृति—नन्दा, भद्रा, सुरभिः, सुशीला, सुमना, वृषेन्द्रः, धर्मः, धर्मपुत्रः—एते सर्वे मां परिवृत्य आलिङ्ग्य च, महर्षे, स्तुतवन्तः। ततः शिलादः, पिता, तादृशं दृश्यं दृष्ट्वा, हर्षेण, प्रणम्य, धर्मात्मा, स्वपुत्रं कामदं स्तुतवान्—"भगवन्, देवदेव, त्रिनेत्र, मम अक्षरस्वरूप!" "यतः त्वं लोकपालः, मम पुत्रः, किं अधिकं वक्तव्यम्? लोकपालः पुत्रः, सर्वव्यापी अस्ति।" "अजः, नमोऽस्तु ते, जगतः कारण, पितामह, पिता, पुत्र, महेश, जगद्गुरो!" "बाल, महाभाग, रक्ष माम्, परमेश्वर! त्वया हर्षितः अहं, देवदेव, नन्दी नाम्ना प्रसिद्धः अस्मि।" "तस्मात् हर्षय माम्, नन्दिन्! नमो जगन्नाथाय। कृपया, मम माता-पितरौ अद्य रुद्रलोकं गतौ, महाबलिन्।" "नन्दिन्, यतः महेशः अवतरितः, मम जन्म जगति फलं प्राप्तम्।" "नन्दिन्, यतः पुत्रः रक्षणार्थं अवतरितः, नमोऽस्तु ते, देवदेव, नन्दिनाथ, नमस्ते।" "पुत्र, रक्ष माम्, महाबाहो, देवदेव, जगद्गुरो! त्वां पुत्रं मन्ये, नन्दिनाथ, यद् अहं उक्तवान्—" "तत् त्वया क्षम्यताम्, बाल, देवदानवपूज्य! यः मम पुत्रस्य उक्तं पठति वा शृणोति—" "वा द्विजातिभिः भक्त्या श्रावयति, स मया सह हर्षं प्राप्नोति। एवं पुत्रं स्तुत्वा, महाभक्त्या प्रणम्य—" "शिलादः, व्रतानुष्ठाने स्थितः, ऋषिसत्त्वं दृष्ट्वा, उवाच—'पश्यत, ऋषयः, मम अक्षयमहाभाग्यम्।'" "यतः नन्दी भगवान् यज्ञभूमौ अवतरितः, को देवो वा दानवः मम तुल्यः?" "अयं नन्दी, यज्ञभूमौ जातः, मम हिताय।" पिता हर्षितः, महेशं नमस्कृत्य, शीघ्रं स्वाश्रमं प्रत्यागच्छत्, यथा दरिद्रः निधिं लब्ध्वा। तत्र अहं, महर्षे, शिलादाश्रमं आगच्छन्, तस्मिन्नेव समये दिव्यरूपं त्यक्त्वा, मानुषरूपं धारयामि। तदाऽज्ञातस्मृतिर्भूतः, मानुषरूपं दृष्ट्वा, पिता, लोकसम्मानितः, तीव्रशोकसम्पीडितः, बान्धवैः परिवृतः, विलपन्, सर्वज्ञः, जन्मादिकं संस्कारं मम अकुरुत्। शिलादः, शालङ्कायनपुत्रः, पुत्रनिष्ठः, मम ऋग्वेदशाखां, यजुर्वेदं च, उपदिदेश। तथा, महर्षे, सामवेदस्य सहस्रशाखाः, सर्वाङ्गानि, उपाङ्गानि, आयुर्वेदं, धनुर्वेदं, संगीतशास्त्रं, अश्वविद्यां च, शिष्यायितवान्। गजाचारं, पुरुषलक्षणं च अपि शिक्षितवान्; सप्तमे वर्षे पूर्णे, ऋषिसत्तम, दिव्यौ ऋषी, मित्रवरुणौ, तपस्यायोगबलसम्पन्नौ, भगवतः आदेशेन, मम दर्शनार्थं आश्रमं आगतौ। ते महात्मानौ, पुनः पुनः माम् निरीक्ष्य, ऊचतुः—"प्रिय, नन्दी, शास्त्रार्थसम्पन्नः, अल्पायुर्वान्।" "एवं चमत्कारः न कदापि दृष्टः—अस्य वर्षस्योत्तरं न आयुः शेषम्।" इत्युक्ते, श्रेष्ठः ब्राह्मणः शिलादः, पुत्रनिष्ठः, मां आलिङ्ग्य, दुःखातिरेकात्, "हाय, पुत्र, पुत्र!" इति उच्चैः रुदन्, भूमौ पतितः। स दुःखितः, "हा, भाग्यस्य, विधातुः च बलम्!" इति वदन्, तस्य दुःखार्तस्वरं श्रुत्वा, आश्रमवासिनः...