शतचक्षुषा इन्द्रेण वरदेन च तस्मिन् निर्गते, शिलादः महात्मा भगवन्तं भवं सम्यक् समुपास्ते स्म, तस्य तुष्ट्यर्थं तपसा युक्तः। तस्य तपोविशिष्टस्य ब्राह्मणस्य दिव्यानि सहस्रवर्षाणि एकस्मिन्नेव विस्मयकारिणि क्षणे व्यतीतानि। तदा तस्य मुनेश्छरीरं वल्मीकेन संवृतं, कीटगणैः समन्तात् आच्छादितं, तीक्ष्णमुखैः रक्तकीटैश्च समाकीर्णमभवत्। त्वग्-रक्त-मांसशून्यं तद् देहं, केवलं अस्थिभिः शेषितं, निर्लिप्तं प्राचीरेव, तं रूपं शङ्करः साक्षात् निरीक्ष्य तुष्टिम् अगच्छत्। कामारेरङ्गुलिस्पर्शेन तस्मिन्नृषौ स्पृष्टे सति, तत्रैव क्षणे द्विजोऽसौ श्रमं मुमोच। तस्य तपसा तुष्टः श्रीमान् शङ्करः, गणैः सहितः मया च, तं ब्रवीत्—"तव तपसा तुष्टोऽस्मि।" अथोक्तवान्—"महामते, किमर्थं ते तपः? सर्वशास्त्रार्थनिपुणं सर्वज्ञं पुत्रं दास्यामि।" ततः शिलादः भगवतां प्रभुं प्रणम्य, स्तुत्वा, हर्षगद्गदया वाचा सोमं शशिशेखरं प्रति वाक्यमुवाच—"देवदेव त्रिपुरान्तक शङ्कर, अयोनिजं मृत्युविजितं पुत्रं कामये।" पूर्वं हि परं देवेश्वरं रुद्रं तुष्टावान् स तपसा, तदा ब्रह्मणा प्रियया वाचा शिलादं प्रति तेनोक्तम्—"द्विजश्रेष्ठ, पूर्वं ब्रह्मणा, तपोयुक्तैः मुनिभिः, देवैश्च, अवतारार्थं मया पूजितम्। अहं तव पुत्रो भविष्याम्यजन्यः, नन्दीति नाम्ना; त्वं च मे पिता भविष्यसि, यथा ब्रह्मा लोकपिता।" एवमुक्त्वा, तं मुनिं विनीतमवस्थितं दृष्ट्वा, सोमः शशिसमप्रभः तुष्टः सञ्जहास तत्रैव। रुद्रात् पुत्रं लब्ध्वा, स पिता हृष्टमानसः, महायज्ञस्थलं प्राप, स यज्ञविदां श्रेष्ठः। तस्मिन्नेव यज्ञस्थले शम्भोः आज्ञया, पूर्वं जातोऽहमग्निवत् दीप्तिमान्। तदा मेघाः वर्षन्ति स्म, दिव्याः किन्नराः सिद्धाः साध्याश्च गगने गायन्ति स्म; मम शिलादपुत्रत्वे उपेन्द्रेण पुष्पवृष्टिः कृता। मां प्रलयार्कसदृशं दीप्तिमन्तं, जटामुकुटधारिणं, त्रिनेत्रं, चतुर्भुजं, बालकं त्रिशूलपाशगदाधारिणम् दृष्ट्वा—वज्रधारिणं, वज्रदंष्ट्रं, वज्रकुण्डलभूषितं, भीमं मेघनिनादिनं—सर्वे देवाः ब्रह्मेन्द्रादयः, महर्षयश्च, मां स्तुवन्ति स्म; सर्वत्र वाद्यघोषः, अप्सरसां नृत्यं च जातम्। ऋषयः प्रमुदिताः, ऋग्यजुःसामशिवमन्त्रैः मां स्तुत्वा, प्रणम्य च तुष्टुवुः। ब्रह्मा, हरिः, रुद्रः, शक्रः, शिवः, अम्बिका, जीवः, शशधरः, भास्करः, पवनः, वह्निश्च—ईशानः, निरृतिः, यक्षः, यमः, वरुणः, विश्वेदेवाः, रुद्राः, वसवः—लक्ष्मीः, शची, ज्येष्ठा, सरस्वती, अदिति, दिति, श्रद्धा, लज्जा, धृतिश्च—नन्दा, भद्रा, सुरभिः, सुशीला, सुमना, दीप्तिमती वृषेन्द्रा, धर्मः, धर्मपुत्रश्च—एवं सर्वे मां परिवृत्य, आलिङ्ग्य च, स्तुवन्ति स्म। शिलादः पिता मम, तादृशं दृश्यं दृष्ट्वा, प्रमुदितः सस्नेहं प्रणम्य, कामदं पुत्रं स्तुत्वा उवाच—"भगवन्, देवदेव, त्रिनेत्र, मम अक्षय, त्वं लोकपालकः, पुत्रो मे सर्वव्यापी।" "अजोऽसि, नमोऽस्तु ते, जगदुत्पत्त्यादिकारण, पितामह, पिता, पुत्र, महेश्वर, लोकगुरो।" "पुत्र, महाभाग्ययुक्त, मां पालय, परमेश्वर। तव प्रसादेनाहं देव, नन्दीति नाम्ना विख्यातः।" "तस्मात्, मां प्रमोदय, हे नन्दिन्; नमो जगन्नाथाय। कृपां कुरु, मम माता-पितरौ अद्य रुद्रलोकं गतौ।" "यतो नन्दीश्वर अवतीर्णः, मम जन्म फलं प्राप्तम्।" "मम रक्षार्थं पुत्रः साक्षात् अवतीर्णः, नमो देवदेव, नन्दीश्वर, नमस्ते।" "पुत्र, मां पालय, महाबाहो, देवदेव, लोकगुरो। पुत्रभावेन मया यत् किमपि उक्तं, तद् क्षन्तव्यं त्वया, देवदानवैः स्तुत्यः त्वम्।" "यः शृणोति वा पठति वा मम पुत्रोक्तं, वा श्रद्धया द्विजान् श्रोत्रयति, स मया सह प्रमुद्यते।" इति पुत्रं स्तुत्वा, नमस्कृत्य, प्रीत्या, व्रतान्वितं शिलादं दृष्ट्वा, स ऋषिः सर्वान् ऋषीन् प्रति—"पश्यत, ऋषयः, मम अक्षयं महाभाग्यम्।" "यतो नन्दीश्वरः यज्ञस्थले अवतीर्णः, को मम तुल्यः देवो वा दानवो वा?" "अयं नन्दी यज्ञस्थले जातः, मम हिताय।" पिता मे प्रमुदितः, महेश्वरं प्रणम्य शीघ्रं स्वाश्रमं ययौ, यथा दरिद्रो निधिं लब्ध्वा। अहं च, महर्षे, शिलादाश्रमं प्राप्तवान् सन्, तदा दिव्यरूपं त्यक्त्वा मानुषरूपं धारयामास।