लिङ्गपुराणम्

ततः ब्रह्मणः ललाटात् स्फुटितः स्वयम्भूः भगवतः शिवस्य हृदयात् जातः रक्तवर्णः नीलः च, नीललोहितः इति नाम्ना ख्यातः, अग्निना सह संयोगात् सः प्रभुः पुरुषः प्रकृतेः उदितः। तस्मात् नीलरक्तरूपात् कालस्वरूपः पुरुषः अपि अभवत्। तं भगवन्तं ब्रह्मा आत्मनः तुष्टचेतसा नीललोहितं इति प्राह, स एव कालः भगवता सृष्टः। तदा प्रजापतिः प्रमुदितचित्तः तं भगवन्तं अष्टनामधेयं विश्वात्मानं स्तोतुम् आरब्धवान्। सः प्राह—"नमः ते भगवन् रुद्र, आदित्यसदृशतेजसे। नमः भवाय, द्रव्यरूपिणे, आपरूपाय च। नमः शर्वाय, पृथिव्यात्मकाय, सदा गन्धाय; नमः ईशाय, वातरूपिणे, स्पर्शनाय पुनः पुनः नमः। नमः प्रजापते, अग्न्यधिकतेजसे, उग्राय, आकाशरूपिणे, शब्दात्मकाय। नमो महादेव, सोम, अमर; नमः उग्र, यजमान, क्रियावान्।" "यं स्तोत्रं पितृप्रदत्तं रुद्राय उक्तं, यः पठति, शृणोति, वा ब्राह्मणान् श्रावयति, सः एकादशवर्षेषु अष्टमूर्तिना एकत्वं लभते।" इति स्तुत्वा ब्रह्मा तं महादेवं अपश्यत्। तदा महेश्वरः अष्टधा स्वरूपं धारयामास; सूर्यः प्रकाशमयः अभवत्, चन्द्रः कृष्णमण्डलयुक्तः दृष्टः। पृथिवी, वायुः, पुरुषः, आपः, आकाशः, सर्वव्यापी च, तदा प्रभृति सः अष्टमूर्तिमान् इति विख्यातः। अष्टमूर्तेः प्रसादेन विरिञ्चिः पुनः सृष्टिं कृतवान्; कल्पान्ते च पुनः सर्वं ससर्ज। सहस्रसंवत्सराणि सर्वे प्राणी स्थावरजङ्गमाः सुप्ताः सन्, सृष्टिकामः ब्रह्मा घोरं तपः अथर्यत्। तस्य तप्यमानस्य किंचिदपि नाभवत्; दीर्घकालात् दुःखात् कोपः उत्पन्नः। तस्य क्रुद्धयोः नेत्राभ्यां अश्रुबिन्दवः पतिताः; ताभ्यां भूताः प्रेताः च जाताः। तान् भूतप्रेतनिशाचरान् दृष्ट्वा ब्रह्मा आत्मानं दुष्यम् अमन्यत। सः कोपवशात् प्राणान् त्यक्तवान्; तदा तस्य मुखात् प्राणमयः रुद्रः उत्पन्नः। सः अर्धनारीश्वररूपं धारयन्, उदयादित्यसमप्रभः, एकादशधा आत्मानं विभज्य स्थितवान्। स्वार्धेन सर्वात्मा शिवां उमां च ससर्ज; सा अपि लक्ष्मीं, दुर्गां, सरस्वतीं च ससर्ज। वामां, रौद्रीं, महामायां, वैष्णवीं, कलां, विकिरीणीं, कालीं, कमलवासिनीं च ससर्ज। बलविकारीणीं, बलप्रमथिनीं, मनोन्मनीं च अपि ससर्ज। एवं सहस्रशः अन्याः स्त्रियः अपि तया सृष्टाः; रुद्रैः सह महेश्वरः त्रैलोक्यनाथः अभवत्। महेश्वरः सा सर्वात्मिका तस्याः पुरतः स्थितः; सः ब्रह्मणः, मृतस्य, प्राणान् पुनः दत्तवान्। करुणया महेश्वरः ब्रह्मपुत्रः स्वीयैः प्राणैः तम् जीवयामास। तदा रुद्रः प्रमुदितः, तेजसा युक्तः, ब्रह्माणं वाक्यम् उवाच— "मा भैः सुभग, विरिञ्च, लोकगुरो। तव प्राणाः मया स्थापिताः; उत्तिष्ठ भगवन्।" इति श्रुत्वा पितामहः स्वप्नात् इव प्रमुदितचित्तः, कुमुददलशोभिना नेत्राभ्यां प्रसन्नः अभवत्। जीवितं प्राप्य, सः महेश्वरं चिरकालं निरीक्ष्य, मृदुलगभीरया वाचा प्राह। प्रणम्य ब्रह्मा उवाच—"भगवन्, वद, सुभग, तव दर्शनात् मनः प्रमुदितम्।" "कः त्वम्, अष्टमूर्तिमानपि, एकादशरूपः?" इति पृष्टे, महेश्वरः शुभहस्तेन ब्रह्माणं स्पृष्ट्वा, देवद्विषां विनाशकः, उवाच— "मां परं ब्रह्म विद्धि, एषा मम अजन्मा माया। एते रुद्राः तव रक्षार्थम् स्थापिताः।" इति श्रुत्वा ब्रह्मा प्रणम्य वाचा सस्नेहं उवाच—"भगवन्, देवदेव, दुःखपीडितोऽस्मि।" "शङ्कर, संसारात् माम् उद्धर।" इति पितामहस्य वचनं श्रुत्वा, भगवान् उमापतिः स्मितपूर्वकं तम् अपश्यत्। ततः सः महेश्वरः रुद्रैः सा च सह अन्तरधीयत। तस्मात् शिलाद, अलिङ्गजः लोके दुर्लभः। अमृत्युः अपि दुर्लभः; स्वयं पद्मयोनि अपि मर्त्यः। यदि रुद्रः तुष्टः स्यात्, तदा सुलभः। तव पुत्रः, यो न जातः गर्भात्, अमृत्युः च, मया विष्णुना ब्रह्मणा च न दुर्लभः। अजन्मा अमृत्युः इति वर्णयितुं न शक्यते। एवं उक्त्वा करुणानिधिः ब्राह्मणश्रेष्ठं अनुगृह्य, देवैः परिवृतः, श्वेतवृषमारूढः जगाम।