लिङ्गपुराणम्

एकस्यैव मन्वन्तरे सर्वे मध्यकालाः स्पष्टं निरूपिताः, नात्र संशयः, यतः कल्पः कल्पेनैव निश्चितः। येऽपि भविष्यन्ति, तेषु अपि युक्तिपूर्वकं विचारः कर्तव्यः, विवेकिना सर्वेषु मन्वन्तरेषु—अतीतेषु च भविष्यत्सु च। ये सर्वे समप्रभवाः, तैः नामरूपैः अष्टधा देवाः च मन्वन्तराधिपतयः भवन्ति। ऋषयः च मनवः च, सर्वे समानकार्याः, तेन जातिवर्णाश्रमविभागः सर्वे कालेषु भवति। युगधर्मः अपि तदा भगवता स्थाप्यते—जातिवर्णाश्रमविभागः च युगविभागः च प्रतियुगे सिध्यति। युगपरिमाणं तव संक्षेपेण उक्तम्; अधुना पद्मजनस्य दिव्यपुत्रत्वं संक्षेपेण कथयामि। पुनः भगवतः सहस्रयुगान्ते प्रातःकाले, पितामहः पूर्ववत् नष्टानि भूतानि सृजति स्म। तस्मिन् परमकालार्धे व्यतीते, जलानि पृथिवीं व्याप्नुवन्, अग्निः वायुम् व्याप्नुवन्। अग्निवायू, सूक्ष्मतत्त्वैः आकाशे चैकादशेन्द्रियैः सह, अहंकारं प्राप्त्वा तदा विलीनाः। तदा अभिमानः महत् तत्त्वं व्याप्य, तत्क्षणमेव विलीनः। महत्तत्त्वम् अपि प्रकाशं प्राप्त्वा विलीनम्, अव्यक्तं गुणैः सह सत्तायाम् विलीनम्। ततः तस्मात् पुनः सृष्टिः अभवत्, पुरुषात् शिवात्; तदा सृष्टाः तस्य मानसजाः अभवन्। पद्मजनस्य सृष्टाः भूताः अस्मिन् लोके न वर्धन्ति स्म; तेषां वृद्ध्यर्थं भगवन् ब्रह्मा मानसपुत्रैः सह, भगवन् स्वस्य इच्छायाः प्राप्त्यर्थं कठिनं तपः अकरोत्। तस्य तपसा प्रसन्नः भवः तं कामं अजानात्। तदा भगवन् ब्रह्मणः ललाटमध्यं विदार्य, पितृत्वं भाषमाणः, स्त्रीपुरुषरूपधारी अभवत्। तस्य पुत्रः महादेवः अर्धनारीश्वरः अभवत्; भगवन् सर्वं दग्धवान्, ब्रह्माणं विश्वगुरुम् अपि। शिवः योगमार्गेण स्वस्य परमात्मनः शुभार्धं उपभुक्तवान्, लोकवृद्ध्यर्थम्। तस्यां भगवतः हरिं च ब्रह्माणं च सृष्टवान्; जगदधीशः सर्वात्मा पाशुपतास्त्रं अपि सृष्टवान्। अतः महादेव्याः ब्रह्मा अभवत्, तस्याः अंशात् हरिः अपि—अण्डजः, पद्मजः, भवशरीरसमुत्थितः च। एषा सर्वा प्राचीनकथा तव उक्ता; ब्रह्मणः समृद्धिः परार्धपर्यन्तं स्थिता। अधुना ब्रह्मणः वैराग्यं तमसः उत्पन्नं संक्षेपेण कथयामि; भगवन् नारायणः स्वं रूपं द्विधा विभज्य, स्वाङ्गात् सर्वाणि चराचराणि सृष्टवान्। ततः ब्रह्मा ब्राह्मणान् सृष्टवान्; पितामहः रुद्रं अपि सृष्टवान्। ऋषे, कल्पान्ते रुद्रः हरिं, ब्राह्मणं, ईश्वरं च सृष्टवान्; पुनः कल्पान्ते हरिः ब्राह्मणं सृष्टवान्। पुनः ब्रह्मा नारायणं सृष्टवान्, भवः ब्राह्मणं सृष्टवान्; ततः ब्रह्मा चिन्तयन्, संसारं दुःखमिति ज्ञातवान्। सृष्टिं निवृत्य स्वात्मनि स्थित्वा, प्राणगमनं निगृह्य, स्थाणुवदस्थिरः अभवत्। भगवन् समाधौ दशसहस्रवर्षाणि स्थितवान्; अधःमुखं पद्मं, हृदयस्थितं, शोभनं तेन श्वासकर्मणा पूरितम्, ततः जागृतम्; तस्योर्ध्वमुखं कुम्भेन निगृहीतं। तस्य पद्मस्य गर्भे भगवन् 'ॐ' अक्षरं, शिवं, देवम्, परमं, अर्धमात्रातीतं स्थापितवान्। शतांशे पद्मतन्तोः, हृदयस्थं भगवन्तं एवं नियन्त्रयन्, मनःशुद्धः, संयमेन, यमपुष्पादिभिः पूजितः, याज्यः, जरामरणरहितः; हृदयपद्मवासिनः आज्ञया, शक्तिमतः अंशात् उत्पन्नः। पितामहस्य ललाटात् निर्गतः, रक्तवर्णः, स्वयम्भूः, नीलः, शिवहृदयसमुत्थितः। अग्निसंयोगेन भगवन् पुरुषः प्रकृत्याः उत्पन्नः; नीलरक्तः, तस्मात् कालरूपः पुरुषः अभवत्। स देवः नीललोहितः इति भगवता नाम्ना कथितः; भगवन् कालः ब्रह्मणा सन्तुष्टेन सृष्टः। पितामहः हृष्टचित्तः, अष्टनाम्ना तं देवम्, विश्वात्मानं, महर्षे, स्तुतवान्— नमः ते भगवन् रुद्राय, सूर्यसदृशदीप्तये; नमः भवाय, देवाय, रसजलमयस्वरूपाय। नमः शर्वाय, भूमिरूपाय, सदा गन्धाय; नमः ईशाय, वायुरूपाय, स्पर्शनाय, पुनः पुनः नमः। नमः प्रजापतये, तेजोऽग्निप्रभाय, भीष्णाय, आकाशरूपाय, शब्दस्वरूपाय। नमः महादेवाय, सोमाय, अमृताय; नमः उग्राय, यजमानाय, कर्मनिष्ठाय। यः एतत् पितृस्तोत्रं रुद्राय उक्तं पठति वा शृणोति वा, वा ब्राह्मणान् श्रावयति, स एकादशवर्षे अष्टमूर्तिसंयोगं प्राप्नोति। एवं महादेवं स्तुत्वा, पितामहः तं ददर्श।